१४. अधिट्ठानहारवण्णना

‘‘सब्बधम्ममूलपरियाय’’न्ति एत्थ सब्बधम्मग्गहणं सामञ्ञतो अधिट्ठानं. ‘‘पथविं आप’’न्तिआदि पन तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं. तथा ‘‘मूलपरियाय’’न्ति सामञ्ञतो अधिट्ठानं, तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं ‘‘पथविं मञ्ञति…पे… अभिनन्दती’’ति. ‘‘पथविं मञ्ञती’’ति च सामञ्ञतो अधिट्ठानं तण्हादिग्गाहानं साधारणत्ता मञ्ञनाय, तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं ‘‘एतं मम, एसोहमस्मि, एसो मे अत्ता’’ति, एवं सुत्तन्तरपदानिपि आनेत्वा विसेसवचनं निद्धारेतब्बं. सेसवारेसुपि एसेव नयो. ‘‘सेक्खो’’ति सामञ्ञतो अधिट्ठानं, तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं ‘‘कायसक्खी दिट्ठिप्पत्तो सद्धाविमुत्तो सद्धानुसारी धम्मानुसारी’’ति. तथा ‘‘सेक्खो’’ति सामञ्ञतो अधिट्ठानं, तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं ‘‘इध, भिक्खवे, भिक्खु सेक्खाय सम्मादिट्ठिया समन्नागतो होति…पे… सेक्खेन सम्मासमाधिना समन्नागतो होती’’ति (सं. नि. ५.१३). ‘‘अरह’’न्ति सामञ्ञतो अधिट्ठानं, तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं ‘‘उभतोभागविमुत्तो पञ्ञाविमुत्तो (पु. प. १३.२; १५.१ मातिका), तेविज्जो छळभिञ्ञो’’ति (पु. प. ७.२६, २७ मातिका) च. ‘‘खीणासवो’’ति सामञ्ञतो अधिट्ठानं, तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं ‘‘कामासवापि चित्तं विमुच्चित्थ, भवासवापि चित्तं विमुच्चित्था’’तिआदि (पारा. १४). सेसपदेसुपि एसेव नयो. ‘‘अभिजानाती’’ति सामञ्ञतो अधिट्ठानं, तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं ‘‘मञ्ञती’’ति. मञ्ञनाभावो हिस्स पहानपटिवेधसिद्धो, पहानपटिवेधो च परिञ्ञासच्छिकिरियाभावनापटिवेधेहि न विनाति सब्बेपि अभिञ्ञाविसेसा मञ्ञनापटिक्खेपेन अत्थतो गहिताव होन्तीति. तथा ‘‘अरह’’न्ति सामञ्ञतो अधिट्ठानं, तं अविकप्पेत्वा विसेसवचनं ‘‘वीतरागत्ता वीतदोसत्ता वीतमोहत्ता’’ति. इमिना नयेन सेसपदेसुपि सामञ्ञविसेसनिद्धारणा वेदितब्बा. अयं अधिट्ठानो हारो.