१२. ओतरणहारवण्णना

‘‘सब्बधम्ममूलपरियाय’’न्ति एत्थ सब्बधम्मा नाम लोकिया पञ्चक्खन्धा द्वादसायतनानि अट्ठारस धातुयो द्वे सच्चानि एकूनविसति इन्द्रियानि द्वादसपदिको पच्चयाकारोति, अयं सब्बधम्मग्गहणेन खन्धादिमुखेन देसनाय ओतरणं. ‘‘मूल’’न्ति वा ‘‘मूलपरियाय’’न्ति वा मञ्ञना वुत्ता, ता अत्थतो तण्हा मानो दिट्ठि चाति तेसं सङ्खारक्खन्धसङ्गहोति अयं खन्धमुखेन ओतरणं. तथा ‘‘धम्मायतनधम्मधातूहि सङ्गहो’’ति अयं आयतनमुखेन धातुमुखेन च ओतरणं. ‘‘अस्सुतवा’’ति इमिना सुतस्स विबन्धभूता अविज्जादयो गहिता, ‘‘पुथुज्जनो’’ति इमिना येसं किलेसाभिसङ्खारानं जननादिना पुथुज्जनोति वुच्चति, ते किलेसाभिसङ्खारादयो गहिता, ‘‘अरियानं अदस्सावी’’तिआदिना येसं किलेसधम्मानं वसेन अरियानं अदस्साविआदिभावो होति, ते दिट्ठिमानाविज्जादयो गहिताति सब्बेहि तेहि सङ्खारक्खन्धसङ्गहोति पुब्बे वुत्तनयेनेव ओतरणं वेदितब्बं. ‘‘सञ्जानाति मञ्ञति अभिजानाति न मञ्ञती’’ति एत्थापि सञ्जाननमञ्ञनाअभिजाननानुपस्सनानं सङ्खारक्खन्धपरियापन्नत्ता वुत्तनयेनेव ओतरणं वेदितब्बं. तथा सेक्खग्गहणेन सेक्खा, ‘‘अरह’’न्तिआदिना असेक्खा सीलक्खन्धादयो गहिताति एवम्पि खन्धमुखेन ओतरणं, आयतनधातादिमुखेन च ओतरणं वेदितब्बं. तथा ‘‘न मञ्ञती’’ति तण्हागाहादिपटिक्खेपेन दुक्खानुपस्सनादयो गहिता, तेसं वसेन अप्पणिहितविमोक्खमुखादीहि ओतरणं वेदितब्बं. ‘‘परिञ्ञात’’न्ति इमिना परिजाननकिच्चेन पवत्तमाना बोधिपक्खियधम्मा गय्हन्तीति सतिपट्ठानादिमुखेन ओतरणं वेदितब्बं. नन्दिग्गहणेन भवग्गहणेन तण्हागहणेन च समुदयसच्चं, दुक्खग्गहणेन जातिजरामरणग्गहणेन च दुक्खसच्चं, ‘‘तण्हानं खया’’तिआदिना निरोधसच्चं, अभिसम्बोधिया गहणेन मग्गसच्चं गहितन्ति अरियसच्चेहि ओतरणन्ति. अयं ओतरणो हारो.