१०. अकप्पियमंसनिद्देसवण्णना
११३-४. मनुस्सहत्थिअस्सानञ्च …पे… उरगस्स च यं मंसञ्च, यं उद्दिस्सकतमंसञ्च, अप्पटिवेक्खितं यञ्च मंसं, तेसु मंसेसूति एवं योजेत्वा अत्थो वेदितब्बो. तत्थ सीसगीवातरङ्गेन चरन्ता अच्छविसेसाव तरच्छा. उरगस्साति इमिना सब्बापि दीघजाति सङ्गहिता. उद्दिस्सकतमंसन्ति भिक्खुं उद्दिसित्वा कतं उद्दिस्सकतं, तञ्च तं मंसञ्च. एत्थ च मंस-ग्गहणेन मच्छानम्पि गहणं वेदितब्बं उपलक्खणवसेन, च-सद्देन वा. पञ्चसुपि सहधम्मिकेसु यं किञ्चि उद्दिस्सकतं सब्बेसम्पि न कप्पति, तम्पि अदिट्ठअसुतअपरिसङ्कितताय तिकोटिपरिसुद्धं वट्टति. अप्पटिवेक्खितन्ति अनुपपरिक्खितं, अनापुच्छितन्ति अत्थो. आपत्तिभीरुकेन हि रूपं सल्लक्खेन्तेनापि पुच्छित्वा पटिग्गहेतब्बं परिभुञ्जितब्बञ्च. मनुस्सानं मंसेसु थुल्लच्चयन्ति योजना. थूलो अच्चयो एत्थाति रस्से, द्वित्ते च थुल्लच्चयं. पाराजिकसङ्घादिसेसेहि ठपेत्वा इतो अधिकं वज्जं नत्थि. सेसेसूति अवसेसेसु एकादससु.
११५. इदानि मनुस्सादीनं अट्ठिआदीनिपि अकप्पियानीति दस्सेतुं ‘‘अट्ठिपी’’तिआदिमाह. पि-सद्दो ‘‘लोहित’’न्तिआदीसुपि अनुवत्तेतब्बो. एसन्ति मनुस्सादीनं दसन्नं. वसासु पन एका मनुस्सवसा न वट्टति. खीरादीसु अकप्पियं नाम नत्थि. उद्दिस्सकतंयेव सचित्तकन्ति योजना. सचित्तकन्ति उद्दिस्सकतभावजाननचित्तेन सह वत्ततीति सचित्तकं. वत्थुवीतिक्कमविजाननचित्तेन हि सचित्तकत्तं. एत्थ च सचित्तकत्तं आपत्तिया एव, न च मंसस्स, तथापि मंससीसेन आपत्ति एव वुत्ताति विञ्ञातब्बन्ति.
अकप्पियमंसनिद्देसवण्णना निट्ठिता.