३. उज्झापनकसिक्खापदवण्णना

येन वचनेनाति ‘‘छन्दाय इत्थन्नामो इदं नाम करोती’’तिआदिकेन येन वचनेन. तेनाह ‘‘छन्दाया’’तिआदि. तत्थ छन्दायाति छन्देन पक्खपातेन. ‘‘अक्खराय वाचेती’’तिआदीसु (पाचि. ४६) विय लिङ्गविपल्लासो एस. इदं नाम करोतीति अत्तनो सन्दिट्ठसम्भत्तानं पणीतं सेनासनं वा पञ्ञपेति, भत्तादिकं वाति अधिप्पायो. सेनासनपञ्ञापकादिभेदन्ति एत्थ आदिसद्देन भत्तुद्देसकयागुभाजकफलभाजकादीनं गहणं. अनेकत्थत्ता धातूनं झे-सद्दो ओलोकनत्थोपि होतीति आह ‘‘अवञ्ञाय ओलोकापेन्ती’’ति. चिन्तनत्थोयेव वा गहेतब्बोति आह ‘‘लामकतो वा चिन्तापेन्ती’’ति. तथेव वदन्ताति ‘‘छन्दाय इत्थन्नामो इदं नाम करोती’’तिआदीनि वदन्ता. वुत्तन्ति पाळियं वुत्तं. ‘‘खिय्यनके’’ति (पाचि. अट्ठ. १०५) अयमेत्थ अनुपञ्ञत्ति.

असम्मतस्साति सङ्घेन कम्मवाचाय असम्मतस्स. केवलं ‘‘तवेसो भारो’’ति सङ्घेन आरोपितभारस्स, भिक्खूनं वा फासुविहारत्थाय सयमेव भारं वहन्तस्स, यत्र वा द्वे तयो भिक्खू विहरन्ति, तत्र तादिसं कम्मं करोन्तस्साति अधिप्पायो. यस्स कस्सचीति उपसम्पन्नस्स वा अनुपसम्पन्नस्स वा यस्स कस्सचि. अनुपसम्पन्नस्स पन सम्मतस्स वा असम्मतस्स वाति एत्थ पन (पाचि. अट्ठ. १०६) किञ्चापि अनुपसम्पन्नस्स तेरस सम्मतियो दातुं न वट्टन्ति, तथापि यो उपसम्पन्नकाले लद्धसम्मुतिको पच्छा अनुपसम्पन्नभावे ठितो, तं सन्धाय ‘‘सम्मतस्स वा’’ति वुत्तं. यस्स पन ब्यत्तस्स सामणेरस्स केवलं सङ्घेन वा सम्मतेन वा भिक्खुना ‘‘त्वं इदं कम्मं करोही’’ति भारो कतो, तं सन्धाय ‘‘असम्मतस्स वा’’ति वुत्तं. यस्मा उज्झापनञ्च खिय्यनञ्च मुसावादवसेन पवत्तं, तस्मा आदिकम्मिकस्स इमिनाव अनापत्ति, मुसावादेन पन आपत्तियेवाति गहेतब्बं.

उज्झापनकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.