२. रतनसिक्खापदवण्णना

दुतिये रतनन्ति मुत्तादिदसविधं. रतनसम्मतन्ति यंकिञ्चि मनुस्सानं उपभोगपरिभोगं. अज्झारामे वाति परिक्खित्तस्स अन्तोपटिक्खेपे अपरिक्खित्तस्स द्विन्नं लेड्डुपातानं अन्तो. अज्झावसथेति परिक्खित्तस्स अन्तोपटिक्खेपे, अपरिक्खित्तस्स मुसलपातब्भन्तरे. अयं पनेत्थ विनिच्छयो – जातरूपरजतं अत्तनो अत्थाय उग्गण्हन्तस्स वा उग्गण्हापेन्तस्स वा निस्सग्गियं पाचित्तियं. सङ्घगणपुग्गलचेतियनवकम्मानं अत्थाय दुक्कटं, अवसेसे मुत्तादिरतने सब्बेसम्पि अत्थाय दुक्कटमेव. कप्पियवत्थुं वा अकप्पियवत्थुं वा अन्तमसो मातुसन्तकम्पि भण्डागारिकसीसेन पटिसामेन्तस्स पाचित्तियं, तादिसं पन अत्तनो सन्तकं कत्वा पटिसामेतुं वट्टति. ‘‘इदं पटिसामेथा’’ति वुत्ते पन ‘‘न वट्टती’’ति पटिक्खिपितब्बं. सचे कुपिता पातेत्वा गच्छन्ति, पलिबोधो नाम होति, पटिसामेतब्बं. विहारे कम्मं करोन्ता वड्ढकीआदयो वा राजवल्लभा वा ‘‘यंकिञ्चि उपकरणं वा सयनभण्डं वा पटिसामेत्वा देथा’’ति वदन्ति, छन्देनपि भयेनपि न कातब्बमेव, गुत्तट्ठानं पन दस्सेतुं वट्टति.

अज्झारामअज्झावसथेसुपि यादिसे ठाने ‘‘भिक्खूहि वा सामणेरेहि वा गहितं भविस्सती’’ति आसङ्का उप्पज्जति, तादिसेयेव ठाने उग्गहेत्वा वा उग्गहापेत्वा वा सञ्ञाणं कत्वा निक्खिपितब्बं, ‘‘यस्स भण्डं नट्ठं, सो आगच्छतू’’ति च आचिक्खितब्बं. अथ यो आगच्छति, सो ‘‘कीदिसं ते भण्डं नट्ठ’’न्ति पुच्छितब्बो, सचे सञ्ञाणेन सम्पादेति, दातब्बं. नो चे, ‘विचिनाही’ति वत्तब्बो. तम्हा आवासा पक्कमन्तेन पतिरूपानं भिक्खूनं हत्थे, तेसु असति पतिरूपानं गहपतिकानं हत्थे निक्खिपित्वा पक्कमितब्बं. यो पन नेव पक्कमति, न सामिकं पस्सति, तेन थावरं सेनासनं वा चेतियं वा पोक्खरणिं वा कारेतब्बो. सचे दीघस्स अद्धुनो अच्चयेन सामिको आगच्छति, तं दस्सेत्वा ‘अनुमोदाही’ति वत्तब्बो. सचे नानुमोदति, ‘‘देहि मे धन’’न्ति चोदेति, समादपेत्वा दातब्बं.

सावत्थियं अञ्ञतरं भिक्खुं आरब्भ रतनउग्गण्हनवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं, ‘‘अञ्ञत्र अज्झारामा वा, अज्झावसथा वा’’ति अयमेत्थ दुविधा अनुपञ्ञत्ति, साधारणपञ्ञत्ति, साणत्तिकं, अनुञ्ञातट्ठाने अनादरियेन उग्गहेत्वा अनिक्खिपन्तस्स दुक्कटं. अनुञ्ञातट्ठाने गहेत्वा निक्खिपन्तस्स, यं होति आमासं रतनसम्मतं, तं विस्सासं वा तावकालिकं वा उग्गण्हन्तस्स, पंसुकूलसञ्ञाय गण्हतो, उम्मत्तकादीनञ्च अनापत्ति. अननुञ्ञातकरणं, परसन्तकता, विस्सासग्गाहपंसुकूलसञ्ञानं अभावो, उग्गहणं वा उग्गहापनं वाति इमानेत्थ चत्तारि अङ्गानि. समुट्ठानादीनि सञ्चरित्तसदिसानीति.

रतनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.