अरियवासदसकवण्णना

३४८. अरियानमेव वासाति अरियवासा अनरियानं तादिसानं असम्भवतो. अरियाति चेत्थ उक्कट्ठनिद्देसेन खीणासवा गहिता, ते च यस्मा तेहि सब्बकालं अविरहितवासा एव, तस्मा वुत्तं ‘‘अरिया एव वसिंसु वसन्ति वसिस्सन्ती’’ति. तत्थ वसिंसूति निस्साय वसिंसु. पञ्चङ्गविप्पहीनत्तादयो हि अरियानं अपस्सया. तेसु पञ्चङ्गविप्पहानपच्चेकसच्चपनोदनएसनासमवयविस्सज्जनानि ‘‘सङ्खायेकं पटिसेवति, अधिवासेति, परिवज्जेति, विनोदेती’’ति वुत्तेसु अपस्सेनेसु विनोदनञ्च मग्गकिच्चानेव, इतरे मग्गेनेव समिज्झन्ति.

ञाणादयोति ञाणञ्चेव तंसम्पयुत्तधम्मा च. तेनाह ‘‘ञाणन्ति वुत्ते’’तिआदि. तत्थ वत्तब्बं हेट्ठा वुत्तमेव.

आरक्खकिच्चं साधेति सतिवेपुल्लप्पत्तत्ता. ‘‘चरतो’’तिआदिना निच्चसमादानं दस्सेति, तं विक्खेपाभावेन दट्ठब्बं.

पब्बज्जुपगताति यं किञ्चि पब्बज्जं उपगता, न समितपापा. भोवादिनोति जातिमत्तब्राह्मणे वदति. पाटेक्कसच्चानीति तेहि तेहि दिट्ठिगतिकेहि पाटियेक्कं गहितानि ‘‘इदमेव सच्च’’न्ति (म. नि. २.१८७, २०३, ४२७; ३.२७; उदा. ५५; नेत्ति. ५९) अभिनिविट्ठानि दिट्ठिसच्चादीनि. दिट्ठिगतानिपि हि ‘‘इदमेव सच्च’’न्ति (म. नि. २.१८७, २०२, ४२७; ३.२७, २९; नेत्ति. ५९) गहणं उपादाय ‘‘सच्चानी’’ति वोहरीयन्ति. तेनाह ‘‘इदमेवा’’तिआदि. नीहटानीति अत्तनो सन्तानतो नीहरितानि अपनीतानि. गहितग्गहणस्साति अरियमग्गाधिगमतो पुब्बे गहितस्स दिट्ठिगाहस्स. विस्सट्ठभाववेवचनानीति अरियमग्गेन सब्बसो परिच्चागभावस्स अधिवचनानि.

नत्थि एतासं वयो वेकल्यन्ति अवयाति आह ‘‘अनूना’’ति, अनवसेसाति अत्थो. एसनाति हेट्ठा वुत्तकामेसनादयो.

मग्गस्स किच्चनिप्फत्ति कथिता रागादीनं पहीनभावदीपनतो.

पच्चवेक्खणाय फलं कथितन्ति पच्चवेक्खणमुखेन अरियफलं कथितं. अधिगते हि अग्गफले सब्बसो रागादीनं अनुप्पादधम्मतं पजानाति, तञ्च पजाननं पच्चवेक्खणञाणन्ति.