निस्सरणियछक्कवण्णना
३२६. हापेत्वाति कुसलचित्तं परिहापेत्वा पवत्तितुमेव अप्पदानवसेन. अभूतं ब्याकरणं ब्याकरोति ‘‘मेत्ता हि खो मे चेतोविमुत्ति भाविता’’तिआदिना (अ. नि. ६.१३) अत्तनि अविज्जमानं गुणब्याहारं ब्याहरति. चेतोविमुत्ति-सद्दं अपेक्खित्वा ‘‘निस्सटा’’ति वुत्तं. पुन ब्यापादो नत्थीति इदानि मम ब्यापादो नाम नत्थि सब्बसो नत्थीति ञत्वा.
‘‘अनिमित्ता’’ति वत्वा येसं निमित्तानं अभावेन अरहत्तफलसमापत्तिया अनिमित्तता, तं दस्सेतुं ‘‘सा ही’’तिआदि वुत्तं. तत्थ रागस्स निमित्तं, रागो एव वा निमित्तन्ति रागनिमित्तं. आदि-सद्देन दोसनिमित्तादीनं सङ्गहो दट्ठब्बो. रूपवेदनादिसङ्खारनिमित्तं रूपनिमित्तादि. तेसञ्ञेव निच्चादिवसेन उपट्ठानं निच्चनिमित्तादि. तयिदं निमित्तं यस्मा सब्बेन सब्बं अरहत्तफले नत्थि, तस्मा वुत्तं ‘‘सा हि…पे… अनिमित्ताति वुत्ता’’ति. निमित्तं अनुसरतीति तं निमित्तं अनुगच्छति आरब्भ पवत्तति.
अस्मिमानोति ‘‘अस्मी’’ति पवत्तो अत्तविसयो मानो. अयं नाम अहं अस्मीति रूपलक्खणो, वेदनादीसु वा अञ्ञतरलक्खणो अयं नाम अत्ता अहं अस्मि. ‘‘अस्मी’’ति मानो समुग्घाटीयति एतेनाति अस्मिमानसमुग्घातो, अरहत्तमग्गो. पुन अस्मिमानो नत्थीति तस्स अनुप्पत्तिधम्मतापादनं कित्तेन्तो समुग्घातत्तमेव विभावेति.