८. दस्सनेनपहातब्बत्तिकवण्णना

दस्सनेनपहातब्बत्तिके दस्सनेन पहातब्बो धम्मो भावनाय पहातब्बस्स धम्मस्स एकेनपि पच्चयेन पच्चयो न होतीति इदं पटिच्चसमुप्पादविभङ्गे विचारितनयेन विचारेतब्बन्ति.

दस्सनेनपहातब्बत्तिकवण्णना निट्ठिता.

पुच्छागणनगाथायो

कुसलादि एककत्तय-मथादि अन्तेन मज्झिमन्तेन;

आदि च मज्झेन दुका, तयो तिकेको च विञ्ञेय्यो.

तेस्वेकेकं मूलं कत्वा, तं सत्तसत्तका पुच्छा;

एकेकपच्चये यथा, भवन्ति एकूनपञ्ञास.

छसत्तताधिकसतं, सहस्समेकञ्च सुद्धिके पुच्छा;

एस च नयोनुलोमे, पच्चनीये चाति नाञ्ञत्थ.

रासिगुणितस्स रासिस्सड्ढं, सह रासिकस्स पिण्डो सो;

रासिस्स वा सहेकस्सड्ढं, पुन रासिना गुणितं.

इति हेतुमूलकादुक-तिकादयो छच्च सत्ततिसता द्वे;

चतुवीसतेत्थ पुच्छा, अड्ढुड्ढसहस्सनहुतञ्च.

तासं यस्मा सुद्धिक-नयो न पच्चेकपच्चये तस्मा;

चतुवीसतिगुणितानं, ससुद्धिकानं अयं गणना.

लक्खत्तयं द्विनहुतं, पञ्च सहस्सानि सत्त च सतानि;

द्वापञ्ञासा एता, अनुलोमे पिण्डिता पुच्छा.

अनुलोमसदिसगणना, भवन्ति पुच्छानये च पच्चनीये;

हापेत्वा पन सेसे, नयद्वये सुद्धिके लद्धा.

छप्पञ्ञास भवन्ति पुच्छा, छसतसहितञ्च लक्खतेरसकं;

पुच्छानयेसु गणिता, पटिच्चवारे चतूस्वपि.

सत्तहि गुणिता कुसलत्तिके द्वयं, नवुतिञ्चेव पञ्चसता;

चत्तारि सहस्सानि च, तथेकनवुते च लक्खका.

नाद्वावीसति गुणिता, तिकेसु सब्बेसु वीसति च कोटि;

लक्खत्तयं सहस्सं, चतुवीसति चापि विञ्ञेय्या.

तिकपट्ठानं.

एककपच्चये पन, नव नव कत्वा ससोळसद्विसतं;

हेतुदुकपठमवारे, पठमनये सुद्धिके पुच्छा.

हेतादिमूलकनये-स्वेकेकस्मिं दुकादिभेदयुते;

चतुरासीतिचतुसत-सहितं सहस्सद्वयं पुच्छा.

ता चतुवीसतिगुणिता, ससुद्धिका एत्थ होन्ति अनुलोमे;

द्वत्तिंसट्ठसताधिक-सहस्सनवकड्ढलक्खका.

एवं पच्चनीये द्वे, सुद्धिकरहिता चतूस्वतो होन्ति;

छन्नवुतट्ठसतट्ठ-तिंससहस्सद्विलक्खकानि.

ता पन सत्तगुणा द्वे, सत्ततिसतद्वयं सहस्सानि;

द्वासत्तति होन्ति ततो, सोळस लक्खानि हेतुदुके.

ता सतगुणा दुकसते, सतद्वयं सत्तवीसति सहस्सा;

द्वासत्ततिलक्खानि च, सोळसकोटि ततो पुच्छा.

दुकपट्ठानं.

दुकतिकपट्ठाने तिक-पक्खेपो होति एकमेकदुके;

तस्स छसट्ठिगुणेन ते, छसट्ठिसतं दुका होन्ति.

हेतुदुकलद्धपुच्छा, गुणिता तेहि च होन्ति तिकपदमेव;

दुकपट्ठाने पुच्छा, तासं गणना अयं ञेय्या.

द्वापञ्ञास सतानि च, नवेव नहुतानि नव च सट्ठिञ्च;

लक्खानि तीहि सहितं, सतं सहस्सञ्च कोटिनं.

दुकतिकपट्ठानं.

तिकदुकपट्ठाने तिक-मेकेकं द्विसतभेदनं कत्वा;

द्वावीसद्विसतगुणा, ञेय्या कुसलत्तिके लद्धा.

पुच्छा अट्ठसताधिक-चतुसहस्सद्विलक्खयुत्तानं;

कोटीनं छक्कमथो, कोटिसहस्सानि चत्तारि.

तिकदुकपट्ठानं.

तिकतिकपट्ठाने, तेसट्ठिविधेकेकभेदना तु तिका;

तेहि च गुणिता कुसल-त्तिकपुच्छापि होन्ति पुच्छा ता.

द्वादस पञ्चसता चतु-सट्ठिसहस्सानि नवुति चेकूना;

लक्खानमेकसट्ठि, द्वादससतकोटियो चेव.

तिकतिकपट्ठानं.

द्वयहीनद्वयसतगुणो, एकेको दुकदुके तेहि;

हेतुदुके लद्धा सङ्ख्य-भेदेहि च वड्ढिता पुच्छा.

छसतयुतानि पञ्चा-सीतिसहस्सानि लक्खनवकञ्च;

एकादसापि कोटि, पुन कोटिसतानि तेत्तिंस.

दुकदुकपट्ठानं.

सम्पिण्डिता तु पुच्छा, अनुलोमे छब्बिधेपि पट्ठाने;

छत्तिंसतिसतसहस्स-ट्ठकयुतसत्तनहुतानि.

लक्खानि छच्च चत्ता-लीसेव नवाथ कोटियो दस च;

सत्तकोटिसतेहि च, कोटिसहस्सानि नव होन्ति.

ता चतुगुणिता पुच्छा, चतुप्पभेदे समन्तपट्ठाने;

चतुचत्तालीससतत्तयं, सहस्सानि तेरस च.

सत्तासीति च लक्खानं, कोटीनञ्च सत्तसत्ततियो;

होन्तिट्ठसतानिट्ठ-तिंससतसहस्सानि इति गणना.

पट्ठानस्स पुच्छागणनगाथा.

पट्ठानपकरण-मूलटीका समत्ता.

इति भदन्तआनन्दाचरियकेन कता लीनत्थपदवण्णना

अभिधम्मस्स मूलटीका समत्ता.