१. पण्णत्तिवारवण्णना

१. खन्धादयो विय पुब्बे अविभत्ता कायसङ्खारादयोति तेसं अविञ्ञातत्ता ‘‘अस्सासपस्सासा कायसङ्खारो’’तिआदिना (सं. नि. ४.३४८) तयो सङ्खारे विभजति. कायस्स सङ्खारोति पठमे अत्थे सामिअत्थे एव सामिवचनं, दुतिये अत्थे कत्तुअत्थे. वचिया सङ्खारोति कम्मत्थे सामिवचनं. चित्तस्स सङ्खारोति च कत्तुअत्थेयेव. सो पन करणवचनस्स अत्थोति कत्वा ‘‘करणत्थे सामिवचनं कत्वा’’ति वुत्तं.

२-७. सुद्धिकएकेकपदवसेन अत्थाभावतोति पदसोधनतंमूलकचक्कवारेहि योपि अत्थो दस्सितो द्वीहि पदेहि लब्भमानो एको अस्सासपस्सासादिको, तस्स सुद्धिकेहि कायादिपदेहि सुद्धिकेन च सङ्खारपदेन अवचनीयत्ता यथा रूपपदस्स खन्धेकदेसो खन्धपदस्स खन्धसमुदायो पदसोधने दस्सितो यथाधिप्पेतो अत्थो अत्थि, एवं एकेकपदस्स यथाधिप्पेतत्थाभावतोति अधिप्पायो. कायो कायसङ्खारोतिआदि पन वत्तब्बं सियाति यदि विसुं अदीपेत्वा समुदितो कायसङ्खारसद्दो एकत्थ दीपेति, कायसङ्खारसद्दो कायसङ्खारत्थे वत्तमानो खन्धसद्दो विय रूपसद्देन कायसद्देन विसेसितब्बोति अधिप्पायेन वदति. सुद्धसङ्खारवारो हेसाति एतेन इमस्स वारस्स पदसोधनेन दस्सितानं यथाधिप्पेतानमेव गहणतो तेसञ्च कायादिपदेहि अग्गहितत्ता ‘‘कायो कायसङ्खारो’’तिआदिवचनस्स अयुत्तिं दस्सेति. इध पन सङ्खारयमके कायादिपदानं सङ्खारपदस्स च असमानाधिकरणत्ता ‘‘कायो सङ्खारो, सङ्खारा कायो’’तिआदिम्हि वुच्चमाने अधिप्पेतत्थपरिच्चागो अनधिप्पेतत्थपरिग्गहो च कतो सियाति सुद्धसङ्खारतंमूलचक्कवारा न वुत्ता. पदसोधनवारतंमूलचक्कवारेहि पन असमानाधिकरणेहि कायादिपदेहि सङ्खारसद्दस्स विसेसनीयताय दस्सिताय संसयो होति ‘‘यो अत्थन्तरप्पवत्तिना कायसद्देन विसेसितो कायसङ्खारो, एसो अत्थन्तरप्पवत्तीहि वचीचित्तेहि विसेसितो उदाहु अञ्ञो’’ति. एवं सेसेसुपि. एत्थ तेसं अञ्ञत्थ दस्सनत्थं ‘‘कायसङ्खारो वचीसङ्खारो’’तिआदिना अनुलोमपटिलोमवसेन छ यमकानि वुत्तानीति दट्ठब्बं. अट्ठकथायं पन सुद्धसङ्खारवारट्ठाने वुत्तत्ता अयं नयो सुद्धसङ्खारवारोति वुत्तो.

पण्णत्तिवारवण्णना निट्ठिता.