५. चेतोखिलसुत्तवण्णना

२०५. पञ्चमे चेतोखिला नाम अत्थतो विचिकिच्छा कोधो च. ते पन यस्मिं सन्ताने उप्पज्जन्ति, तस्स खरभावो कक्खळभावो हुत्वा उपतिट्ठन्ति, पगेव अत्तना सम्पयुत्तचित्तस्साति आह ‘‘चित्तस्स थद्धभावा’’ति. यथा लक्खणपारिपूरिया गहिताय सब्बा सत्थु रूपकायसिरी गहिता एव नाम होति एवं सब्बञ्ञुताय सब्बधम्मकायसिरी गहिता एव नाम होतीति तदुभयवत्थुकमेव कङ्खं दस्सेन्तो ‘‘सरीरे कङ्खमानो’’तिआदिमाह. विचिनन्तोति धम्मसभावं वीमंसन्तो. किच्छतीति किलमति. विनिच्छेतुं न सक्कोतीति सन्निट्ठातुं न सक्कोति. आतपति किलेसेति आतप्पं, सम्मावायामोति आह ‘‘आतप्पायाति किलेससन्तापनवीरियकरणत्थाया’’ति. पुनप्पुनं योगायाति भावनं पुनप्पुनं युञ्जनाय. सततकिरियायाति भावनाय निरन्तरप्पयोगाय.

पटिवेधधम्मे कङ्खमानोति एत्थ कथं लोकुत्तरधम्मे कङ्खा पवत्तीति? न आरम्मणकरणवसेन, अनुस्सुताकारपरिवितक्कलद्धे परिकप्पितरूपे कङ्खा पवत्ततीति दस्सेन्तो आह ‘‘विपस्सना…पे… वदन्ति, तं अत्थि नु खो नत्थीति कङ्खती’’ति. सिक्खाति चेत्थ पुब्बभागसिक्खा वेदितब्बा. कामञ्चेत्थ विसेसुप्पत्तिया महासावज्जताय चेव संवासनिमित्तं घटनाहेतु अभिण्हुप्पत्तिकताय च सब्रह्मचारीसूति कोपस्स विसयो विसेसेत्वा वुत्तो, अञ्ञत्थापि कोपो न चेतोखिलोति न सक्का विञ्ञातुन्ति केचि. यदि एवं विचिकिच्छायपि अयं नयो आपज्जति, तस्मा यथारुतवसेन गहेतब्बं.

चेतोखिलसुत्तवण्णना निट्ठिता.