९. पठमसेखसुत्तवण्णना

८९. नवमे आरमितब्बट्ठेन कम्मं आरामो एतस्साति कम्मारामो, तस्स भावो कम्मारामता. तत्थ कम्मन्ति इतिकत्तब्बं कम्मं वुच्चति. सेय्यथिदं – चीवरविचारणं चीवरकम्मकरणं उपत्थम्भनं पत्तत्थविकअंसबद्धककायबन्धनधम्मकरणआधारकपादकथलिकसम्मज्जनिआदीनं करणन्ति. एकच्चो हि एतानि करोन्तो सकलदिवसं एतानेव करोति, तं सन्धायेस पटिक्खेपो. यो पन एतेसं करणवेलायमेव तानि करोति, उद्देसवेलाय उद्देसं गण्हाति, सज्झायवेलाय सज्झायति, चेतियङ्गणवत्तवेलाय चेतियङ्गणवत्तं करोति, मनसिकारवेलाय मनसिकारं करोति, न सो कम्मारामो नाम. भस्सारामताति एत्थ यो इत्थिवण्णपुरिसवण्णादिवसेन आलापसल्लापं करोन्तोयेव दिवसञ्च रत्तिञ्च वीतिनामेति, एवरूपो भस्से परियन्तकारी न होति, अयं भस्सारामो नाम. यो पन रत्तिम्पि दिवसम्पि धम्मं कथेति, पञ्हं विस्सज्जेति, अयं अप्पभस्सो भस्से परियन्तकारीयेव. कस्मा? ‘‘सन्निपतितानं वो, भिक्खवे, द्वयं करणीयं धम्मी वा कथा, अरियो वा तुण्हीभावो’’ति (म. नि. १.२७३; उदा. १२, २८, २९) वुत्तत्ता.

निद्दारामताति एत्थ यो गच्छन्तोपि निसिन्नोपि निपन्नोपि थिनमिद्धाभिभूतो निद्दायतियेव, अयं निद्दारामो नाम. यस्स पन करजकाये गेलञ्ञेन चित्तं भवङ्गे ओतरति, नायं निद्दारामो. तेनेवाह – ‘‘अभिजानामि खो पनाहं, अग्गिवेस्सन, गिम्हानं पच्छिमे मासे पच्छाभत्तं पिण्डपातप्पटिक्कन्तो चतुग्गुणं सङ्घाटिं पञ्ञापेत्वा दक्खिणेन पस्सेन सतो सम्पजानो निद्दं ओक्कमिता’’ति (म. नि. १.३८७). सङ्गणिकारामताति एत्थ यो एकस्स दुतियो, द्विन्नं ततियो, तिण्णं चतुत्थोति एवं संसट्ठोव विहरति, एकको अस्सादं न लभति, अयं सङ्गणिकारामो. यो पन चतूसु इरियापथेसु एककोव अस्सादं लभति, नायं सङ्गणिकारामो वेदितब्बो. सेखानं पटिलद्धगुणस्स परिहानासम्भवतो ‘‘उपरिगुणेही’’तिआदि वुत्तं.

पठमसेखसुत्तवण्णना निट्ठिता.