२. सङ्गहसुत्तवण्णना

३२. दुतिये तस्स दानमेव दातब्बन्ति पब्बजितस्स पब्बजितपरिक्खारं पत्तचीवरादि, गिहिनो गिहिपरिक्खारं वत्थावुधयानसयनादि दातब्बं. सब्बन्ति सब्बं उपकारं. मक्खेत्वा नासेति मक्खिभावे ठत्वा. तेलेन विय मक्खेतीति सतधोततेलेन मक्खेति विय. अत्थवड्ढनकथाति हितावहकथा. कथागहणञ्चेत्थ निदस्सनमत्तं, परेसं हितावहो कायप्पयोगोपि अत्थचरिया. अट्ठकथायं पन वचिप्पयोगवसेनेव अत्थचरिया वुत्ता. समानत्तताति सदिसभावो, समानट्ठाने ठपनं, तं पनस्स समानट्ठपनं अत्तसदिसताकरणमुखेन एकसम्भोगता. अत्तनो सुखुप्पत्तियं तस्स च दुक्खुप्पत्तियं तेन दुक्खेन अत्तना एकसम्भोगताति आह ‘‘समानसुखदुक्खभावो’’ति. सा च समानसुखदुक्खता एकतो निसज्जादिना पाकटा होतीति दस्सेन्तो ‘‘एकासने’’तिआदिमाह.

तत्थ जातिया हीनो भोगेन अधिको दुस्सङ्गहो होति. न हि सक्का तेन सद्धिं एकपरिभोगो कातुं जातिया हीनत्ता. तस्स तथा अकरियमाने च सो कुज्झति भोगेन अधिकत्ता, तस्मा सो दुस्सङ्गहो. भोगेन हीनो जातिया अधिकोपि दुस्सङ्गहो होति. सो हि ‘‘अहं जातिमा’’ति भोगसम्पन्नेन सद्धि एकपरिभोगं इच्छति, तस्मिं अकरियमाने कुज्झति. उभोहिपि हीनो सुसङ्गहो होति. न हि सो इतरेन सद्धिं एकपरिभोगं इच्छति जातिया हीनभावतो, न अकरियमानो कुज्झति भोगेन हीनभावतो. उभोहि सदिसोपि सुसङ्गहोयेव. सदिसभावेनेव इतरेन सह एकपरिभोगस्स पच्चासीसाय, अकरणे च तस्स कुज्झनस्स अभावतो. भिक्खु दुस्सीलो दुस्सङ्गहो होति. न हि सक्का तेन सद्धिं एकपरिभोगं कातुं, अकरियमाने च कुज्झति. सीलवा पन सुसङ्गहो होति. सीलवा हि अदीयमानेपि किस्मिञ्चि आमिसे अकरियमानेपि सङ्गहे न कुज्झति, अञ्ञं अत्तना सद्धिं परिभोगं अकरोन्तम्पि न पापकेन चित्तेन पस्सति पेसलभावतो. ततो एव परिभोगोपि अनेन सद्धिं सुकरो होति, तस्मा गिहि चे, उभोहि सदिसो. पब्बजितो चे, सीलवा पुग्गलो. एवं समानत्तताय सङ्गहेतब्बो. तेनेवाह ‘‘सो सचे गहट्ठस्स जातिया पब्बजितस्स सीलेन सदिसो होति, तस्सायं समानत्तता कातब्बा’’ति. सेसं सुविञ्ञेय्यमेव.

सङ्गहसुत्तवण्णना निट्ठिता.