७. राहुलसुत्तवण्णना
१७७. सत्तमे पथवीधातुरेवेसाति दुविधापेसा थद्धट्ठेन, कक्खळट्ठेन, फरुसट्ठेन एकलक्खणा पथवीधातु एवाति अज्झत्तिकं बाहिराय सद्धिं योजेत्वा दस्सेति. कस्मा? बाहिराय पथवीधातुया अचेतनाभावो पाकटो, न अज्झत्तिकाय, तस्मा बाहिराय सद्धिं एकसदिसा अचेतनायेवाति गण्हन्तस्स सुखपरिग्गाहा होति, यथा किं? दन्तेन गोणेन सद्धिं योजितो अदन्तो कतिपाहमेव विसुकायति विप्फन्दति, अथ न चिरस्सेव दमथं उपेति, एवं अज्झत्तिकं बाहिराय सद्धिं एकसदिसाति गण्हन्तस्स कतिपाहमेव अचेतनभावेन उपट्ठाति, अथ न चिरेनेवस्सा अचेतनभावो पाकटो होति धातुमत्तताय दस्सनतो. नेतं मम…पे… दट्ठब्बन्ति तं उभयम्पि ‘‘न एतं मम, न एसोहमस्मि, न एसो मे अत्ता’’ति एवं यथाभूतं सम्मप्पञ्ञाय दट्ठब्बं. यथाभूतन्ति यथासभावं. तञ्हि अनिच्चादिसभावं, तस्मा अनिच्चं दुक्खमनत्ताति एवं दट्ठब्बन्ति अत्थो. यस्मा ‘‘नेतं मम, नेसोहमस्मि, न मेसो अत्ता’’ति पस्सन्तो नेव कत्थचि अत्तानं पस्सति, न तं परस्स किञ्चनभावे उपनेतब्बं पस्सति, न परस्स अत्तानं अत्तनो किञ्चनभावे उपनेतब्बं पस्सति, तस्मा वुत्तं ‘‘चतुकोटिकसुञ्ञता नाम कथिता’’ति.
राहुलसुत्तवण्णना निट्ठिता.