२. ऊमिभयसुत्तवण्णना

१२२. दुतिये कोधूपायासस्सेतं अधिवचनन्ति एत्थ कुज्झनट्ठेन कोधो, स्वेव चित्तस्स कायस्स च अतिप्पमद्दनमथनुप्पादनेहि दळ्हआयासट्ठेन उपायासो. अनेकवारं पवत्तित्वा अत्तना समवेतं सत्तं अज्झोत्थरित्वा सीसं उक्खिपितुं अदत्वा ऊमिसदिसता दट्ठब्बा. यथा हि बाहिरं उदकं ओतिण्णो ऊमीसु ओसीदित्वा मरति, एवं इमस्मिं सासने कोधूपायासे ओसीदित्वा विब्भमति, तस्मा कोधूपायासो ‘‘ऊमिभय’’न्ति वुत्तो. ओदरिकत्तस्सेतं अधिवचनन्ति यथा हि बाहिरं उदकं ओतिण्णो कुम्भीलेन खादितो मरति, एवं इमस्मिं सासने ओदरिकत्तेन ओदरिकभावेन आमिसगेधेन मिच्छाजीवेन जीविककप्पनेन नासितसीलादिगुणताय खादितधम्मसरीरो विब्भमति, तस्मा ओदरिकत्तं ‘‘कुम्भीलभय’’न्ति वुत्तं.

अनुपट्ठिताय सतियाति कायगतं सतिं अनुट्ठापेत्वा. असंवुतेहीति अपिहितेहि. पञ्चन्नेतं कामगुणानं अधिवचनन्ति यथा हि बाहिरं उदकं ओतिण्णो आवट्टे निमुज्जित्वा मरति, एवं इमस्मिं सासने पब्बजितो पञ्चकामगुणावट्टे निमुज्जित्वा विब्भमति. कामरागाभिभूतो हि सत्तो इतो च एत्तो, एत्तो च इतोति एवं मनापियरूपादिविसयसङ्खाते आवट्टे अत्तानं संसारेत्वा यथा ततो बहिभूते नेक्खम्मे चित्तम्पि न उप्पादेति, एवं आवट्टेत्वा ब्यसनापादनेन कामगुणानं आवट्टसदिसता दट्ठब्बा.

अनुद्धंसेतीति किलमेति विलोलति. रागानुद्धंसितेनाति रागेन अनुद्धंसितेन. मातुगामस्सेतं अधिवचनन्ति. यथा हि बाहिरं उदकं ओतिण्णो चण्डमच्छं आगम्म लद्धप्पहारो मरति, एवं इमस्मिं सासने मातुगामं आरब्भ उप्पन्नकामरागो विब्भमति, तस्मा मातुगामो ‘‘सुसुकाभय’’न्ति वुत्तो. मातुगामो हि योनिसोमनसिकाररहितं अधीरपुरिसं इत्थिकुत्तभूतेहि अत्तनो हासभावविलासेहि अभिभुय्य गहेत्वा धीरजातिकम्पि अत्तनो रूपादीहि सम्पलोभनवसेन अनवसेसं अत्तनो उपकारधम्मे सीलादिके सम्पादेतुं असमत्थं करोन्तो अनयब्यसनं पापेति.

इमानि पन चत्तारि भयानि भायित्वा यथा उदकं अनोरोहन्तस्स उदकं निस्साय उदकपिपासाविनयनं सरीरसुद्धिपरिळाहूपसमो कायउतुग्गाहापनन्ति, एवमादि आनिसंसो नत्थि, एवमेवं इमानि चत्तारि भयानि भायित्वा सासने अपब्बजन्तस्सपि इमं सासनं निस्साय सङ्खेपतो वट्टदुक्खूपसमो, वित्थारतो पन सीलानिसंसादिवसेन अनेकविधो आनिसंसो नत्थि. यथा पन इमानि चत्तारि भयानि अभायित्वा उदकं ओरोहन्तस्स वुत्तप्पकारो आनिसंसो होति, एवं इमानि अभायित्वा सासने पब्बजन्तस्सपि वुत्तप्पकारो आनिसंसो होति. महाधम्मरक्खितत्थेरो पनाह ‘‘चत्तारि भयानि भायित्वा उदकं अनोतरन्तो सोतं छिन्दित्वा परतीरं पापुणितुं न सक्कोति, अभायित्वा ओतरन्तो सक्कोति, एवमेवं भायित्वा सासने अपब्बजन्तोपि तण्हासोतं छिन्दित्वा निब्बानपारं दट्ठुं न सक्कोति, अभायित्वा पब्बजन्तो सक्कोती’’ति.

ऊमिभयसुत्तवण्णना निट्ठिता.