८. गूथभाणीसुत्तवण्णना
२८. अट्ठमे गूथभाणीति गूथसदिसवचनत्ता गूथभाणी. यथा हि गूथं नाम महाजनस्स अनिट्ठं होति, एवमेव इमस्स पुग्गलस्स वचनं देवमनुस्सानं अनिट्ठं होति. दुग्गन्धकथन्ति किलेसासुचिसंकिलिट्ठताय गूथं विय दुग्गन्धवायनकथं. पुप्फभाणीति सुपुप्फसदिसवचनत्ता पुप्फभाणी. यथा हि फुल्लानि वस्सिकानि वा अधिमुत्तिकानि वा महाजनस्स इट्ठानि कन्तानि होन्ति, एवमेव इमस्स पुग्गलस्स वचनं देवमनुस्सानं इट्ठं होति कन्तं. पुप्फानि वियाति चम्पकसुमनादिसुगन्धपुप्फानि विय. सुगन्धकथन्ति सुचिगन्धवायनकथं किलेसदुग्गन्धाभावतो. मधुभाणीति एत्थ ‘‘मुदुभाणी’’तिपि पठन्ति. उभयत्थापि हि मधुरवचनोति अत्थो. यथा हि चतुमधुरं नाम मधुरं पणीतं, एवमेव इमस्स पुग्गलस्स वचनं देवमनुस्सानं मधुरं होति. मधुरकथन्ति कण्णसुखताय पेमनीयताय च सद्दतो अत्थतो च मधुरसभावकथं. अत्तहेतु वाति अत्तनो वा हत्थपादादिच्छेदनहरणहेतु. परहेतु वाति एत्थापि एसेव नयो. तेनाह ‘‘अत्तनो वा’’तिआदि.
‘‘नेलङ्गोति खो, भन्ते, सीलानमेतं अधिवचन’’न्ति सुत्ते (सं. नि. ४.३४७) आगतत्ता वुत्तं ‘‘एत्थ वुत्तसीलं विया’’ति. पूरेति गुणानं पारिपूरियं. सुकुमाराति अफरुसताय मुदुका कोमला. पुरस्साति एत्थ पुर-सद्दो तन्निवासिवाचको दट्ठब्बो ‘‘गामो आगतो’’तिआदीसु विय. तेनाह ‘‘नगरवासीन’’न्ति. मनं अप्पायति वड्ढेतीति मनापा. तेनाह ‘‘चित्तवुद्धिकरा’’ति.
गूथभाणीसुत्तवण्णना निट्ठिता.