२. पधानसुत्तवण्णना

२. दुतिये उभतोब्यूळ्हसङ्गामप्पवेसनसदिसन्ति युद्धत्थाय उभतोरासिकतचतुरङ्गिनिसेनामज्झप्पवेसनसदिसं. दानञ्च युद्धञ्च समानमाहूति एत्थ कथं पनीदमुभयं समानं? जीवितविनासभीरुको हि युज्झितुं न सक्कोति, भोगक्खयभीरुको दानं दातुं न सक्कोति. ‘‘जीवितञ्च रक्खिस्सामि, युज्झिस्सामी’’ति हि वदन्तो न युज्झति, जीविते पन आलयं विस्सज्जेत्वा ‘‘हत्थपादादिच्छेदो वा होतु मरणं वा, गण्हिस्सामेतं इस्सरिय’’न्ति उस्सहन्तोव युज्झति. ‘‘भोगे च रक्खिस्सामि, दानञ्च दस्सामी’’ति वदन्तोपि न ददाति, भोगेसु पन आलयं पिस्सज्जेत्वा ‘‘महादानं दस्सामी’’ति उस्सहन्तोव देति. एवं दानञ्च युद्धञ्च समं होति. किञ्च भिय्यो – अप्पापि सन्ता बहुके जिनन्ति, यथा च युद्धे अप्पकापि वीरपुरिसा बहुके भीरुपुरिसे जिनन्ति, एवं सद्धादिसम्पन्नो अप्पकम्पि दानं ददन्तो बहुविधं लोभदोसइस्सामच्छरियदिट्ठिविचिकिच्छादिभेदं तप्पटिपक्खं अभिभवति, बहुञ्च दानविपाकं अधिगच्छति. एवम्पि दानञ्च युद्धञ्च समानं. तेनाह ‘‘अप्पम्पि चे सद्दहानो ददाति, तेनेव सो होति सुखी परत्था’’ति.

अगारस्स हितं कसिगोरक्खादि अगारियं, तं नत्थि एत्थाति अनगारियं, पब्बज्जाति आह ‘‘अगारस्स…पे… अनगारियं पब्बज्ज’’न्ति. सब्बूपधिपटिनिस्सग्गत्थायाति एत्थ चत्तारो उपधी – कामुपधि, खन्धुपधि, किलेसुपधि, अभिसङ्खारुपधीति. कामापि हि ‘‘यं पञ्च कामगुणे पटिच्च उप्पज्जति सुखं सोमनस्सं, अयं कामानं अस्सादो’’ति (अ. नि. ९.३४) एवं वुत्तस्स सुखस्स, तदस्सादनिमित्तस्स वा दुक्खस्स अधिट्ठानभावतो उपधीयति एत्थ सुखन्ति इमिना वचनत्थेन ‘‘उपधी’’ति वुच्चन्ति. खन्धापि खन्धमूलकस्स दुक्खस्स अधिट्ठानभावतो, किलेसापि अपायदुक्खस्स अधिट्ठानभावतो, अभिसङ्खारापि भवदुक्खस्स अधिट्ठानभावतो ‘‘उपधी’’ति वुच्चन्ति. सब्बेसं उपधीनं पटिनिस्सग्गो पहानं एत्थाति सब्बूपधिपटिनिस्सग्गं, निब्बानं. तेनाह ‘‘सब्बेसं खन्धूपधि…पे… निब्बानस्स अत्थाया’’ति.

पधानसुत्तवण्णना निट्ठिता.