द्वारसङ्गहवण्णना
३५. द्वारानं, द्वारप्पवत्तचित्तानञ्च परिच्छेदवसेन सङ्गहो द्वारसङ्गहो. आवज्जनादीनं अरूपधम्मानं पवत्तिमुखभावतो द्वारानि वियाति द्वारानि.
३६. चक्खुमेवाति पसादचक्खुमेव.
३७. आवज्जनादीनं मनानं, मनोयेव वा द्वारन्ति मनोद्वारं. भवङ्गन्ति आवज्जनानन्तरं भवङ्गं. तेनाहु पोराणा –
‘‘सावज्जनं भवङ्गन्तु, मनोद्वारन्ति वुच्चती’’ति;
३९. तत्थाति तेसु चक्खादिद्वारेसु चक्खुद्वारे छचत्तालीस चित्तानि यथारहमुप्पज्जन्तीति सम्बन्धो. पञ्चद्वारावज्जनमेकं, चक्खुविञ्ञाणादीनि उभयविपाकवसेन सत्त, वोट्ठब्बनमेकं, कामावचरजवनानि च कुसलाकुसलनिरावज्जनकिरियवसेन एकूनतिंस, तदारम्मणानि च अग्गहितग्गहणेन अट्ठेवाति छचत्तालीस. यथारहन्ति इट्ठादिआरम्मणे योनिसोअयोनिसोमनसिकारनिरनुसयसन्तानादीनं अनुरूपवसेन. सब्बथापीति आवज्जनादितदारम्मणपरियोसानेन सब्बेनपि पकारेन कामावचरानेवाति योजना. सब्बथापि चतुपञ्ञास चित्तानीति वा सम्बन्धो. सब्बथापि तंतंद्वारिकवसेन ठितानि अग्गहितग्गहणेन चक्खुद्वारिकेसु छचत्तालीसचित्तेसु सोतविञ्ञाणादीनं चतुन्नं युगळानं पक्खेपेन चतुपञ्ञासपीत्यत्थो.
४१. चक्खादिद्वारेसु अप्पवत्तनतो, मनोद्वारसङ्खातभवङ्गतो आरम्मणन्तरग्गहणवसेन अप्पवत्तितो च पटिसन्धादिवसेन पवत्तानि एकूनवीसति द्वारविमुत्तानि.
४२. द्विपञ्चविञ्ञाणानि सकसकद्वारे, छब्बीसति महग्गतलोकुत्तरजवनानि मनोद्वारेयेव उप्पज्जनतो छत्तिंस चित्तानि यथारहं सकसकद्वारानुरूपं एकद्वारिकचित्तानि.
४५. पञ्चद्वारेसु सन्तीरणतदारम्मणवसेन, मनोद्वारे च तदारम्मणवसेन पवत्तनतो छद्वारिकानि चेव पटिसन्धादिवसप्पवत्तिया द्वारविमुत्तानि च.
४७. पञ्चद्वारिकानि च छद्वारिकानि च पञ्चछद्वारिकानि. छद्वारिकानि च तानि कदाचि द्वारविमुत्तानि चाति छद्वारिकविमुत्तानि. अथ वा छद्वारिकानि च छद्वारिकविमुत्तानि चाति छद्वारिकविमुत्तानीति एकदेससरूपेकसेसो दट्ठब्बो.
द्वारसङ्गहवण्णना निट्ठिता.