८. कट्ठहारसुत्तं

२०४. एकं समयं भगवा कोसलेसु विहरति अञ्ञतरस्मिं वनसण्डे. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स भारद्वाजगोत्तस्स ब्राह्मणस्स सम्बहुला अन्तेवासिका कट्ठहारका माणवका येन वनसण्डो तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा अद्दसंसु भगवन्तं तस्मिं वनसण्डे निसिन्नं पल्लङ्कं आभुजित्वा उजुं कायं पणिधाय परिमुखं सतिं उपट्ठपेत्वा. दिस्वान येन भारद्वाजगोत्तो ब्राह्मणो तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा भारद्वाजगोत्तं ब्राह्मणं एतदवोचुं – ‘‘यग्घे, भवं जानेय्यासि! असुकस्मिं वनसण्डे समणो निसिन्नो पल्लङ्कं आभुजित्वा उजुं कायं पणिधाय परिमुखं सतिं उपट्ठपेत्वा’’. अथ खो भारद्वाजगोत्तो ब्राह्मणो तेहि माणवकेहि सद्धिं येन सो वनसण्डो तेनुपसङ्कमि. अद्दसा खो भगवन्तं तस्मिं वनसण्डे निसिन्नं पल्लङ्कं आभुजित्वा उजुं कायं पणिधाय परिमुखं सतिं उपट्ठपेत्वा. दिस्वान येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘गम्भीररूपे बहुभेरवे वने,

सुञ्ञं अरञ्ञं विजनं विगाहिय;

अनिञ्जमानेन ठितेन वग्गुना,

सुचारुरूपं वत भिक्खु झायसि.

‘‘न यत्थ गीतं नपि यत्थ वादितं,

एको अरञ्ञे वनवस्सितो मुनि;

अच्छेररूपं पटिभाति मं इदं,

यदेकको पीतिमनो वने वसे.

‘‘मञ्ञामहं लोकाधिपतिसहब्यतं,

आकङ्खमानो तिदिवं अनुत्तरं;

कस्मा भवं विजनमरञ्ञमस्सितो,

तपो इध कुब्बसि ब्रह्मपत्तिया’’ति.

‘‘या काचि कङ्खा अभिनन्दना वा,

अनेकधातूसु पुथू सदासिता;

अञ्ञाणमूलप्पभवा पजप्पिता,

सब्बा मया ब्यन्तिकता समूलिका.

‘‘स्वाहं अकङ्खो असितो अनूपयो,

सब्बेसु धम्मेसु विसुद्धदस्सनो;

पप्पुय्य सम्बोधिमनुत्तरं सिवं,

झायामहं ब्रह्म रहो विसारदो’’ति.

एवं वुत्ते, भारद्वाजगोत्तो ब्राह्मणो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘अभिक्कन्तं, भो गोतम अभिक्कन्तं, भो गोतम…पे… अज्जतग्गे पाणुपेतं सरणं गत’’न्ति.