४. महासालसुत्तं

२००. सावत्थिनिदानं. अथ खो अञ्ञतरो ब्राह्मणमहासालो लूखो लूखपावुरणो [लूखपापुरणो (सी. स्या. कं. पी.)] येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवता सद्धिं सम्मोदि. सम्मोदनीयं कथं सारणीयं वीतिसारेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नं खो तं ब्राह्मणमहासालं भगवा एतदवोच – ‘‘किन्नु त्वं, ब्राह्मण, लूखो लूखपावुरणो’’ति? ‘‘इध मे, भो गोतम, चत्तारो पुत्ता. ते मं दारेहि संपुच्छ घरा निक्खामेन्ती’’ति. ‘‘तेन हि त्वं, ब्राह्मण, इमा गाथायो परियापुणित्वा सभायं महाजनकाये सन्निपतिते पुत्तेसु च सन्निसिन्नेसु भासस्सु –

‘‘येहि जातेहि नन्दिस्सं, येसञ्च भवमिच्छिसं;

ते मं दारेहि संपुच्छ, साव वारेन्ति सूकरं.

‘‘असन्ता किर मं जम्मा, तात ताताति भासरे;

रक्खसा पुत्तरूपेन, ते जहन्ति वयोगतं.

‘‘अस्सोव जिण्णो निब्भोगो, खादना अपनीयति;

बालकानं पिता थेरो, परागारेसु भिक्खति.

‘‘दण्डोव किर मे सेय्यो, यञ्चे पुत्ता अनस्सवा;

चण्डम्पि गोणं वारेति, अथो चण्डम्पि कुक्कुरं.

‘‘अन्धकारे पुरे होति, गम्भीरे गाधमेधति;

दण्डस्स आनुभावेन, खलित्वा पतितिट्ठती’’ति.

अथ खो सो ब्राह्मणमहासालो भगवतो सन्तिके इमा गाथायो परियापुणित्वा सभायं महाजनकाये सन्निपतिते पुत्तेसु च सन्निसिन्नेसु अभासि –

‘‘येहि जातेहि नन्दिस्सं, येसञ्च भवमिच्छिसं;

ते मं दारेहि संपुच्छ, साव वारेन्ति सूकरं.

‘‘असन्ता किर मं जम्मा, तात ताताति भासरे;

रक्खसा पुत्तरूपेन, ते जहन्ति वयोगतं.

‘‘अस्सोव जिण्णो निब्भोगो, खादना अपनीयति;

बालकानं पिता थेरो, परागारेसु भिक्खति.

‘‘दण्डोव किर मे सेय्यो, यञ्चे पुत्ता अनस्सवा;

चण्डम्पि गोणं वारेति, अथो चण्डम्पि कुक्कुरं.

‘‘अन्धकारे पुरे होति, गम्भीरे गाधमेधति;

दण्डस्स आनुभावेन, खलित्वा पतितिट्ठती’’ति.

अथ खो नं ब्राह्मणमहासालं पुत्ता घरं नेत्वा न्हापेत्वा पच्चेकं दुस्सयुगेन अच्छादेसुं. अथ खो सो ब्राह्मणमहासालो एकं दुस्सयुगं आदाय येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवता सद्धिं सम्मोदि. सम्मोदनीयं कथं सारणीयं वीतिसारेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो ब्राह्मणमहासालो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘मयं, भो गोतम, ब्राह्मणा नाम आचरियस्स आचरियधनं परियेसाम. पटिग्गण्हतु मे भवं गोतमो आचरियधन’’न्ति. पटिग्गहेसि भगवा अनुकम्पं उपादाय. अथ खो सो ब्राह्मणमहासालो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘अभिक्कन्तं, भो गोतम…पे… उपासकं मं भवं गोतमो धारेतु अज्जतग्गे पाणुपेतं सरणं गत’’न्ति.