३. देवहितसुत्तं

१९९. सावत्थिनिदानं. तेन खो पन समयेन भगवा वातेहाबाधिको होति; आयस्मा च उपवाणो भगवतो उपट्ठाको होति. अथ खो भगवा आयस्मन्तं उपवाणं आमन्तेसि – ‘‘इङ्घ मे त्वं, उपवाण, उण्होदकं जानाही’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो आयस्मा उपवाणो भगवतो पटिस्सुत्वा निवासेत्वा पत्तचीवरमादाय येन देवहितस्स ब्राह्मणस्स निवेसनं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा तुण्हीभूतो एकमन्तं अट्ठासि. अद्दसा खो देवहितो ब्राह्मणो आयस्मन्तं उपवाणं तुण्हीभूतं एकमन्तं ठितं. दिस्वान आयस्मन्तं उपवाणं गाथाय अज्झभासि –

‘‘तुण्हीभूतो भवं तिट्ठं, मुण्डो सङ्घाटिपारुतो;

किं पत्थयानो किं एसं, किं नु याचितुमागतो’’ति.

‘‘अरहं सुगतो लोके, वातेहाबाधिको मुनि;

सचे उण्होदकं अत्थि, मुनिनो देहि ब्राह्मण.

‘‘पूजितो पूजनेय्यानं, सक्करेय्यान सक्कतो;

अपचितो अपचेय्यानं [अपचिनेय्यानं (सी. स्या. कं.) टीका ओलोकेतब्बा], तस्स इच्छामि हातवे’’ति.

अथ खो देवहितो ब्राह्मणो उण्होदकस्स काजं पुरिसेन गाहापेत्वा फाणितस्स च पुटं आयस्मतो उपवाणस्स पादासि. अथ खो आयस्मा उपवाणो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं उण्होदकेन न्हापेत्वा [नहापेत्वा (सी. पी.)] उण्होदकेन फाणितं आलोलेत्वा भगवतो पादासि. अथ खो भगवतो आबाधो पटिप्पस्सम्भि.

अथ खो देवहितो ब्राह्मणो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवता सद्धिं सम्मोदि. सम्मोदनीयं कथं सारणीयं वीतिसारेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो देवहितो ब्राह्मणो भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘कत्थ दज्जा देय्यधम्मं, कत्थ दिन्नं महप्फलं;

कथञ्हि यजमानस्स, कथं इज्झति दक्खिणा’’ति.

‘‘पुब्बेनिवासं यो वेदी, सग्गापायञ्च पस्सति;

अथो जातिक्खयं पत्तो, अभिञ्ञावोसितो मुनि.

‘‘एत्थ दज्जा देय्यधम्मं, एत्थ दिन्नं महप्फलं;

एवञ्हि यजमानस्स, एवं इज्झति दक्खिणा’’ति.

एवं वुत्ते, देवहितो ब्राह्मणो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘अभिक्कन्तं भो गोतम…पे… उपासकं मं भवं गोतमो धारेतु अज्जतग्गे पाणुपेतं सरणं गत’’न्ति.