१. पठमवग्गो

१. पठमकस्सपसुत्तं

८२. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. अथ खो कस्सपो देवपुत्तो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो कस्सपो देवपुत्तो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘भिक्खुं भगवा पकासेसि, नो च भिक्खुनो अनुसास’’न्ति. ‘‘तेन हि कस्सप, तञ्ञेवेत्थ पटिभातू’’ति.

‘‘सुभासितस्स सिक्खेथ, समणूपासनस्स च;

एकासनस्स च रहो, चित्तवूपसमस्स चा’’ति.

इदमवोच कस्सपो देवपुत्तो; समनुञ्ञो सत्था अहोसि. अथ खो कस्सपो देवपुत्तो ‘‘समनुञ्ञो मे सत्था’’ति भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा तत्थेवन्तरधायीति.

२. दुतियकस्सपसुत्तं

८३. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठितो खो कस्सपो देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘भिक्खु सिया झायी विमुत्तचित्तो,

आकङ्खे चे हदयस्सानुपत्तिं;

लोकस्स ञत्वा उदयब्बयञ्च,

सुचेतसो अनिस्सितो तदानिसंसो’’ति.

३. माघसुत्तं

८४. सावत्थिनिदानं. अथ खो माघो देवपुत्तो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो माघो देवपुत्तो भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘किंसु छेत्वा सुखं सेति, किंसु छेत्वा न सोचति;

किस्सस्सु एकधम्मस्स, वधं रोचेसि गोतमा’’ति.

‘‘कोधं छेत्वा सुखं सेति, कोधं छेत्वा न सोचति;

कोधस्स विसमूलस्स, मधुरग्गस्स वत्रभू;

वधं अरिया पसंसन्ति, तञ्हि छेत्वा न सोचती’’ति.

४. मागधसुत्तं

८५. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठितो खो मागधो देवपुत्तो भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘कति लोकस्मिं पज्जोता, येहि लोको पकासति;

भवन्तं पुट्ठुमागम्म, कथं जानेमु तं मय’’न्ति.

‘‘चत्तारो लोके पज्जोता, पञ्चमेत्थ न विज्जति;

दिवा तपति आदिच्चो, रत्तिमाभाति चन्दिमा.

‘‘अथ अग्गि दिवारत्तिं, तत्थ तत्थ पकासति;

सम्बुद्धो तपतं सेट्ठो, एसा आभा अनुत्तरा’’ति.

५. दामलिसुत्तं

८६. सावत्थिनिदानं. अथ खो दामलि देवपुत्तो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो दामलि देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘करणीयमेतं ब्राह्मणेन, पधानं अकिलासुना;

कामानं विप्पहानेन, न तेनासीसते भव’’न्ति.

‘‘नत्थि किच्चं ब्राह्मणस्स (दामलीति भगवा),

कतकिच्चो हि ब्राह्मणो.

‘‘याव न गाधं लभति नदीसु,

आयूहति सब्बगत्तेभि जन्तु;

गाधञ्च लद्धान थले ठितो यो,

नायूहती पारगतो हि सोव [सोति (सी. पी. क.), होति (स्या. कं.), सो (?)].

‘‘एसूपमा दामलि ब्राह्मणस्स,

खीणासवस्स निपकस्स झायिनो;

पप्पुय्य जातिमरणस्स अन्तं,

नायूहती पारगतो हि सो’’ति [होतीति (स्या. कं.)].

६. कामदसुत्तं

८७. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठितो खो कामदो देवपुत्तो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘दुक्करं भगवा, सुदुक्करं भगवा’’ति.

‘‘दुक्करं वापि करोन्ति (कामदाति भगवा),

सेखा सीलसमाहिता;

ठितत्ता अनगारियुपेतस्स,

तुट्ठि होति सुखावहा’’ति.

‘‘दुल्लभा भगवा यदिदं तुट्ठी’’ति.

‘‘दुल्लभं वापि लभन्ति (कामदाति भगवा),

चित्तवूपसमे रता;

येसं दिवा च रत्तो च,

भावनाय रतो मनो’’ति.

‘‘दुस्समादहं भगवा यदिदं चित्त’’न्ति.

‘‘दुस्समादहं वापि समादहन्ति (कामदाति भगवा),

इन्द्रियूपसमे रता;

ते छेत्वा मच्चुनो जालं,

अरिया गच्छन्ति कामदा’’ति.

‘‘दुग्गमो भगवा विसमो मग्गो’’ति.

‘‘दुग्गमे विसमे वापि, अरिया गच्छन्ति कामद;

अनरिया विसमे मग्गे, पपतन्ति अवंसिरा;

अरियानं समो मग्गो, अरिया हि विसमे समा’’ति.

७. पञ्चालचण्डसुत्तं

८८. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठितो खो पञ्चालचण्डो देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘सम्बाधे वत ओकासं, अविन्दि भूरिमेधसो;

यो झानमबुज्झि [झानमबुधा (क. सी.), झानमबुद्धि (स्या. कं. पी. क.)] बुद्धो, पटिलीननिसभो मुनी’’ति.

‘‘सम्बाधे वापि विन्दन्ति (पञ्चालचण्डाति भगवा),

धम्मं निब्बानपत्तिया;

ये सतिं पच्चलत्थंसु,

सम्मा ते सुसमाहिता’’ति.

८. तायनसुत्तं

८९. सावत्थिनिदानं. अथ खो तायनो देवपुत्तो पुराणतित्थकरो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो तायनो देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमा गाथायो अभासि –

‘‘छिन्द सोतं परक्कम्म, कामे पनुद ब्राह्मण;

नप्पहाय मुनी कामे, नेकत्तमुपपज्जति.

‘‘कयिरा चे कयिराथेनं, दळ्हमेनं परक्कमे;

सिथिलो हि परिब्बाजो, भिय्यो आकिरते रजं.

‘‘अकतं दुक्कटं [दुक्कतं (सी. पी.)] सेय्यो, पच्छा तपति दुक्कटं;

कतञ्च सुकतं सेय्यो, यं कत्वा नानुतप्पति.

‘‘कुसो यथा दुग्गहितो, हत्थमेवानुकन्तति;

सामञ्ञं दुप्परामट्ठं, निरयायूपकड्ढति.

‘‘यं किञ्चि सिथिलं कम्मं, संकिलिट्ठञ्च यं वतं;

सङ्कस्सरं ब्रह्मचरियं, न तं होति महप्फल’’न्ति.

इदमवोच तायनो देवपुत्तो; इदं वत्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा तत्थेवन्तरधायीति.

अथ खो भगवा तस्सा रत्तिया अच्चयेन भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘इमं, भिक्खवे, रत्तिं तायनो नाम देवपुत्तो पुराणतित्थकरो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येनाहं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा मं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो, भिक्खवे, तायनो देवपुत्तो मम सन्तिके इमा गाथायो अभासि –

‘‘छिन्द सोतं परक्कम्म, कामे पनुद ब्राह्मण;

नप्पहाय मुनी कामे, नेकत्तमुपपज्जति.

‘‘कयिरा चे कयिराथेनं, दळ्हमेनं परक्कमे;

सिथिलो हि परिब्बाजो, भिय्यो आकिरते रजं.

‘‘अकतं दुक्कटं सेय्यो, पच्छा तपति दुक्कटं;

कतञ्च सुकतं सेय्यो, यं कत्वा नानुतप्पति.

‘‘कुसो यथा दुग्गहितो, हत्थमेवानुकन्तति;

सामञ्ञं दुप्परामट्ठं, निरयायूपकड्ढति.

‘‘यं किञ्चि सिथिलं कम्मं, संकिलिट्ठञ्च यं वतं;

सङ्कस्सरं ब्रह्मचरियं, न तं होति महप्फल’’न्ति.

‘‘इदमवोच, भिक्खवे, तायनो देवपुत्तो, इदं वत्वा मं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा तत्थेवन्तरधायि. उग्गण्हाथ, भिक्खवे, तायनगाथा; परियापुणाथ, भिक्खवे, तायनगाथा; धारेथ, भिक्खवे, तायनगाथा. अत्थसंहिता, भिक्खवे, तायनगाथा आदिब्रह्मचरियिका’’ति.

९. चन्दिमसुत्तं

९०. सावत्थिनिदानं. तेन खो पन समयेन चन्दिमा देवपुत्तो राहुना असुरिन्देन गहितो होति. अथ खो चन्दिमा देवपुत्तो भगवन्तं अनुस्सरमानो तायं वेलायं इमं गाथं अभासि –

‘‘नमो ते बुद्ध वीरत्थु, विप्पमुत्तोसि सब्बधि;

सम्बाधपटिपन्नोस्मि, तस्स मे सरणं भवा’’ति.

अथ खो भगवा चन्दिमं देवपुत्तं आरब्भ राहुं असुरिन्दं गाथाय अज्झभासि –

‘‘तथागतं अरहन्तं, चन्दिमा सरणं गतो;

राहु चन्दं पमुञ्चस्सु, बुद्धा लोकानुकम्पका’’ति.

अथ खो राहु असुरिन्दो चन्दिमं देवपुत्तं मुञ्चित्वा तरमानरूपो येन वेपचित्ति असुरिन्दो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा संविग्गो लोमहट्ठजातो एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितं खो राहुं असुरिन्दं वेपचित्ति असुरिन्दो गाथाय अज्झभासि –

‘‘किं नु सन्तरमानोव, राहु चन्दं पमुञ्चसि;

संविग्गरूपो आगम्म, किं नु भीतोव तिट्ठसी’’ति.

‘‘सत्तधा मे फले मुद्धा, जीवन्तो न सुखं लभे;

बुद्धगाथाभिगीतोम्हि, नो चे मुञ्चेय्य चन्दिम’’न्ति.

१०. सूरियसुत्तं

९१. सावत्थिनिदानं. तेन खो पन समयेन सूरियो देवपुत्तो राहुना असुरिन्देन गहितो होति. अथ खो सूरियो देवपुत्तो भगवन्तं अनुस्सरमानो तायं वेलायं इमं गाथं अभासि –

‘‘नमो ते बुद्ध वीरत्थु, विप्पमुत्तोसि सब्बधि;

सम्बाधपटिपन्नोस्मि, तस्स मे सरणं भवा’’ति.

अथ खो भगवा सूरियं देवपुत्तं आरब्भ राहुं असुरिन्दं गाथाहि अज्झभासि –

‘‘तथागतं अरहन्तं, सूरियो सरणं गतो;

राहु सूरियं [सुरियं (सी. स्या. कं. पी.)] पमुञ्चस्सु, बुद्धा लोकानुकम्पका.

‘‘यो अन्धकारे तमसि पभङ्करो,

वेरोचनो मण्डली उग्गतेजो;

मा राहु गिली चरमन्तलिक्खे,

पजं ममं राहु पमुञ्च सूरिय’’न्ति.

अथ खो राहु असुरिन्दो सूरियं देवपुत्तं मुञ्चित्वा तरमानरूपो येन वेपचित्ति असुरिन्दो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा संविग्गो लोमहट्ठजातो एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितं खो राहुं असुरिन्दं वेपचित्ति असुरिन्दो गाथाय अज्झभासि –

‘‘किं नु सन्तरमानोव, राहु सूरियं पमुञ्चसि;

संविग्गरूपो आगम्म, किं नु भीतोव तिट्ठसी’’ति.

‘‘सत्तधा मे फले मुद्धा, जीवन्तो न सुखं लभे;

बुद्धगाथाभिगीतोम्हि, नो चे मुञ्चेय्य सूरिय’’न्ति.

पठमो वग्गो.

तस्सुद्दानं –

द्वे कस्सपा च माघो च, मागधो दामलि कामदो;

पञ्चालचण्डो तायनो, चन्दिमसूरियेन ते दसाति.