२. अनाथपिण्डिकवग्गो

१. चन्दिमससुत्तं

९२. सावत्थिनिदानं. अथ खो चन्दिमसो [चन्दिमासो (क.)] देवपुत्तो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो चन्दिमसो देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘ते हि सोत्थिं गमिस्सन्ति, कच्छे वामकसे मगा;

झानानि उपसम्पज्ज, एकोदि निपका सता’’ति.

‘‘ते हि पारं गमिस्सन्ति, छेत्वा जालंव अम्बुजो;

झानानि उपसम्पज्ज, अप्पमत्ता रणञ्जहा’’ति.

२. वेण्डुसुत्तं

९३. एकमन्तं ठितो खो वेण्डु [वेण्हु (सी.)] देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘सुखिताव ते [सुखिता वत ते (सी. स्या. कं.)] मनुजा, सुगतं पयिरुपासिय;

युञ्जं [युज्ज (सी.), युञ्ज (स्या. कं. पी.)] गोतमसासने, अप्पमत्ता नु सिक्खरे’’ति.

‘‘ये मे पवुत्ते सिट्ठिपदे [सत्थिपदे (सी. स्या. कं. पी.)] (वेण्डूति भगवा),

अनुसिक्खन्ति झायिनो;

काले ते अप्पमज्जन्ता,

न मच्चुवसगा सियु’’न्ति.

३. दीघलट्ठिसुत्तं

९४. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा राजगहे विहरति वेळुवने कलन्दकनिवापे. अथ खो दीघलट्ठि देवपुत्तो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं वेळुवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो दीघलट्ठि देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘भिक्खु सिया झायी विमुत्तचित्तो,

आकङ्खे चे हदयस्सानुपत्तिं;

लोकस्स ञत्वा उदयब्बयञ्च,

सुचेतसो अनिस्सितो तदानिसंसो’’ति.

४. नन्दनसुत्तं

९५. एकमन्तं ठितो खो नन्दनो देवपुत्तो भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘पुच्छामि तं गोतम भूरिपञ्ञ,

अनावटं भगवतो ञाणदस्सनं;

कथंविधं सीलवन्तं वदन्ति,

कथंविधं पञ्ञवन्तं वदन्ति;

कथंविधो दुक्खमतिच्च इरियति,

कथंविधं देवता पूजयन्ती’’ति.

‘‘यो सीलवा पञ्ञवा भावितत्तो,

समाहितो झानरतो सतीमा;

सब्बस्स सोका विगता पहीना,

खीणासवो अन्तिमदेहधारी.

‘‘तथाविधं सीलवन्तं वदन्ति,

तथाविधं पञ्ञवन्तं वदन्ति;

तथाविधो दुक्खमतिच्च इरियति,

तथाविधं देवता पूजयन्ती’’ति.

५. चन्दनसुत्तं

९६. एकमन्तं ठितो खो चन्दनो देवपुत्तो भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘कथंसु [कोसुध (सी.)] तरति ओघं, रत्तिन्दिवमतन्दितो;

अप्पतिट्ठे अनालम्बे, को गम्भीरे न सीदती’’ति.

‘‘सब्बदा सीलसम्पन्नो, पञ्ञवा सुसमाहितो;

आरद्धवीरियो पहितत्तो, ओघं तरति दुत्तरं.

‘‘विरतो कामसञ्ञाय, रूपसंयोजनातिगो;

नन्दीरागपरिक्खीणो, सो गम्भीरे न सीदती’’ति.

६. वासुदत्तसुत्तं

९७. एकमन्तं ठितो खो वासुदत्तो देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘सत्तिया विय ओमट्ठो, डय्हमानोव [डय्हमानेव (सब्बत्थ)] मत्थके;

कामरागप्पहानाय, सतो भिक्खु परिब्बजे’’ति.

‘‘सत्तिया विय ओमट्ठो, डय्हमानोव मत्थके;

सक्कायदिट्ठिप्पहानाय, सतो भिक्खु परिब्बजे’’ति.

७. सुब्रह्मसुत्तं

९८. एकमन्तं ठितो खो सुब्रह्मा देवपुत्तो भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘निच्चं उत्रस्तमिदं चित्तं, निच्चं उब्बिग्गमिदं [उब्बिग्गिदं (महासतिपट्ठानसुत्तवण्णनायं)] मनो;

अनुप्पन्नेसु किच्छेसु [किच्चेसु (बहूसु)], अथो उप्पतितेसु च;

सचे अत्थि अनुत्रस्तं, तं मे अक्खाहि पुच्छितो’’ति.

‘‘नाञ्ञत्र बोज्झा तपसा [बोज्झङ्गतपसा (सी. स्या. कं. पी.)], नाञ्ञत्रिन्द्रियसंवरा;

नाञ्ञत्र सब्बनिस्सग्गा, सोत्थिं पस्सामि पाणिन’’न्ति.

‘‘इदमवोच…पे… तत्थेवन्तरधायी’’ति.

८. ककुधसुत्तं

९९. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा साकेते विहरति अञ्जनवने मिगदाये. अथ खो ककुधो देवपुत्तो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं अञ्जनवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो ककुधो देवपुत्तो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘नन्दसि, समणा’’ति? ‘‘किं लद्धा, आवुसो’’ति? ‘‘तेन हि, समण, सोचसी’’ति? ‘‘किं जीयित्थ, आवुसो’’ति? ‘‘तेन हि, समण, नेव नन्दसि न च [नेव (सी. स्या. कं.)] सोचसी’’ति? ‘‘एवमावुसो’’ति.

‘‘कच्चि त्वं अनघो [अनिघो (सब्बत्थ)] भिक्खु, कच्चि नन्दी [नन्दि (सी. स्या. कं.)] न विज्जति;

कच्चि तं एकमासीनं, अरती नाभिकीरती’’ति.

‘‘अनघो वे अहं यक्ख, अथो नन्दी न विज्जति;

अथो मं एकमासीनं, अरती नाभिकीरती’’ति.

‘‘कथं त्वं अनघो भिक्खु, कथं नन्दी न विज्जति;

कथं तं एकमासीनं, अरती नाभिकीरती’’ति.

‘‘अघजातस्स वे नन्दी, नन्दीजातस्स वे अघं;

अनन्दी अनघो भिक्खु, एवं जानाहि आवुसो’’ति.

‘‘चिरस्सं वत पस्सामि, ब्राह्मणं परिनिब्बुतं;

अनन्दिं अनघं भिक्खुं, तिण्णं लोके विसत्तिक’’न्ति.

९. उत्तरसुत्तं

१००. राजगहनिदानं. एकमन्तं ठितो खो उत्तरो देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘उपनीयति जीवितमप्पमायु,

जरूपनीतस्स न सन्ति ताणा;

एतं भयं मरणे पेक्खमानो,

पुञ्ञानि कयिराथ सुखावहानी’’ति.

‘‘उपनीयति जीवितमप्पमायु,

जरूपनीतस्स न सन्ति ताणा;

एतं भयं मरणे पेक्खमानो,

लोकामिसं पजहे सन्तिपेक्खो’’ति.

१०. अनाथपिण्डिकसुत्तं

१०१. एकमन्तं ठितो खो अनाथपिण्डिको देवपुत्तो भगवतो सन्तिके इमा गाथायो अभासि –

‘‘इदञ्हि तं जेतवनं, इसिसङ्घनिसेवितं;

आवुत्थं धम्मराजेन, पीतिसञ्जननं मम.

‘‘कम्मं विज्जा च धम्मो च, सीलं जीवितमुत्तमं;

एतेन मच्चा सुज्झन्ति, न गोत्तेन धनेन वा.

‘‘तस्मा हि पण्डितो पोसो, सम्पस्सं अत्थमत्तनो;

योनिसो विचिने धम्मं, एवं तत्थ विसुज्झति.

‘‘सारिपुत्तोव पञ्ञाय, सीलेन उपसमेन च;

योपि पारङ्गतो भिक्खु, एतावपरमो सिया’’ति.

इदमवोच अनाथपिण्डिको देवपुत्तो. इदं वत्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा तत्थेवन्तरधायीति.

अथ खो भगवा तस्सा रत्तिया अच्चयेन भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘इमं, भिक्खवे, रत्तिं अञ्ञतरो देवपुत्तो अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येनाहं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा मं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो, भिक्खवे, सो देवपुत्तो मम सन्तिके इमा गाथायो अभासि –

‘‘इदञ्हि तं जेतवनं, इसिसङ्घनिसेवितं;

आवुत्थं धम्मराजेन, पीतिसञ्जननं मम.

‘‘कम्मं विज्जा च धम्मो च, सीलं जीवितमुत्तमं;

एतेन मच्चा सुज्झन्ति, न गोत्तेन धनेन वा.

‘‘तस्मा हि पण्डितो पोसो, सम्पस्सं अत्थमत्तनो;

योनिसो विचिने धम्मं, एवं तत्थ विसुज्झति.

‘‘सारिपुत्तोव पञ्ञाय, सीलेन उपसमेन च;

योपि पारङ्गतो भिक्खु, एतावपरमो सिया’’ति.

‘‘इदमवोच, भिक्खवे, सो देवपुत्तो. इदं वत्वा मं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा तत्थेवन्तरधायी’’ति.

एवं वुत्ते, आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘सो हि नून, भन्ते, अनाथपिण्डिको देवपुत्तो भविस्सति. अनाथपिण्डिको गहपति आयस्मन्ते सारिपुत्ते अभिप्पसन्नो अहोसी’’ति. ‘‘साधु साधु, आनन्द, यावतकं खो, आनन्द, तक्काय पत्तब्बं अनुप्पत्तं तं तया. अनाथपिण्डिको हि सो, आनन्द, देवपुत्तो’’ति.

अनाथपिण्डिकवग्गो दुतियो.

तस्सुद्दानं –

चन्दिमसो [चन्दिमासो (पी. क.)] च वेण्डु [वेण्हु (सी. क.)] च, दीघलट्ठि च नन्दनो;

चन्दनो वासुदत्तो च, सुब्रह्मा ककुधेन च;

उत्तरो नवमो वुत्तो, दसमो अनाथपिण्डिकोति.