८. छेत्वावग्गो
१. छेत्वासुत्तं
७१. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –
‘‘किंसु छेत्वा [झत्वा (सी.), घत्वा (स्या. कं.) एवमुपरिपि] सुखं सेति, किंसु छेत्वा न सोचति;
किस्सस्सु एकधम्मस्स, वधं रोचेसि गोतमा’’ति.
‘‘कोधं छेत्वा सुखं सेति, कोधं छेत्वा न सोचति;
कोधस्स विसमूलस्स, मधुरग्गस्स देवते;
वधं अरिया पसंसन्ति, तञ्हि छेत्वा न सोचती’’ति.
२. रथसुत्तं
७२. ‘‘किंसु रथस्स पञ्ञाणं, किंसु पञ्ञाणमग्गिनो;
किंसु रट्ठस्स पञ्ञाणं, किंसु पञ्ञाणमित्थिया’’ति.
‘‘धजो रथस्स पञ्ञाणं, धूमो पञ्ञाणमग्गिनो;
राजा रट्ठस्स पञ्ञाणं, भत्ता पञ्ञाणमित्थिया’’ति.
३. वित्तसुत्तं
७३. ‘‘किंसूध वित्तं पुरिसस्स सेट्ठं, किंसु सुचिण्णो सुखमावहति;
किंसु हवे सादुतरं [साधुतरं (क.)] रसानं, कथंजीविं [किंसुजीविं (क.)] जीवितमाहु सेट्ठ’’न्ति.
‘‘सद्धीध वित्तं पुरिसस्स सेट्ठं, धम्मो सुचिण्णो सुखमावहति;
सच्चं हवे सादुतरं रसानं, पञ्ञाजीविं जीवितमाहु सेट्ठ’’न्ति.
४. वुट्ठिसुत्तं
७४. ‘‘किंसु उप्पततं सेट्ठं, किंसु निपततं वरं;
किंसु पवजमानानं, किंसु पवदतं वर’’न्ति.
‘‘बीजं उप्पततं सेट्ठं, वुट्ठि निपततं वरा;
गावो पवजमानानं, पुत्तो पवदतं वरोति.
‘‘विज्जा उप्पततं सेट्ठा, अविज्जा निपततं वरा;
सङ्घो पवजमानानं, बुद्धो पवदतं वरो’’ति.
५. भीतासुत्तं
७५. ‘‘किंसूध भीता जनता अनेका,
मग्गो चनेकायतनप्पवुत्तो;
पुच्छामि तं गोतम भूरिपञ्ञ,
किस्मिं ठितो परलोकं न भाये’’ति.
‘‘वाचं मनञ्च पणिधाय सम्मा,
कायेन पापानि अकुब्बमानो;
बव्हन्नपानं घरमावसन्तो,
सद्धो मुदू संविभागी वदञ्ञू;
एतेसु धम्मेसु ठितो चतूसु,
धम्मे ठितो परलोकं न भाये’’ति.
६. नजीरतिसुत्तं
७६. ‘‘किं जीरति किं न जीरति, किंसु उप्पथोति वुच्चति;
किंसु धम्मानं परिपन्थो, किंसु रत्तिन्दिवक्खयो;
किं मलं ब्रह्मचरियस्स, किं सिनानमनोदकं.
‘‘कति लोकस्मिं छिद्दानि, यत्थ वित्तं [चित्तं (सी. स्या. कं. पी.)] न तिट्ठति;
भगवन्तं पुट्ठुमागम्म, कथं जानेमु तं मय’’न्ति.
‘‘रूपं जीरति मच्चानं, नामगोत्तं न जीरति;
रागो उप्पथोति वुच्चति.
‘‘लोभो धम्मानं परिपन्थो, वयो रत्तिन्दिवक्खयो;
इत्थी मलं ब्रह्मचरियस्स, एत्थायं सज्जते पजा;
तपो च ब्रह्मचरियञ्च, तं सिनानमनोदकं.
‘‘छ लोकस्मिं छिद्दानि, यत्थ वित्तं न तिट्ठति;
आलस्यञ्च [आलस्सञ्च (सी. पी.)] पमादो च, अनुट्ठानं असंयमो;
निद्दा तन्दी [तन्दि (सी.)] च ते छिद्दे, सब्बसो तं विवज्जये’’ति.
७. इस्सरियसुत्तं
७७. ‘‘किंसु इस्सरियं लोके, किंसु भण्डानमुत्तमं;
किंसु सत्थमलं लोके, किंसु लोकस्मिमब्बुदं.
‘‘किंसु हरन्तं वारेन्ति, हरन्तो पन को पियो;
किंसु पुनप्पुनायन्तं, अभिनन्दन्ति पण्डिता’’ति.
‘‘वसो इस्सरियं लोके, इत्थी भण्डानमुत्तमं;
कोधो सत्थमलं लोके, चोरा लोकस्मिमब्बुदा.
‘‘चोरं हरन्तं वारेन्ति, हरन्तो समणो पियो;
समणं पुनप्पुनायन्तं, अभिनन्दन्ति पण्डिता’’ति.
८. कामसुत्तं
७८. ‘‘किमत्थकामो न ददे, किं मच्चो न परिच्चजे;
किंसु मुञ्चेय्य कल्याणं, पापिकं न च मोचये’’ति.
‘‘अत्तानं न ददे पोसो, अत्तानं न परिच्चजे;
वाचं मुञ्चेय्य कल्याणं, पापिकञ्च न मोचये’’ति.
९. पाथेय्यसुत्तं
७९. ‘‘किंसु बन्धति पाथेय्यं, किंसु भोगानमासयो;
किंसु नरं परिकस्सति, किंसु लोकस्मि दुज्जहं;
किस्मिं बद्धा पुथू सत्ता, पासेन सकुणी यथा’’ति.
‘‘सद्धा बन्धति पाथेय्यं, सिरी भोगानमासयो;
इच्छा नरं परिकस्सति, इच्छा लोकस्मि दुज्जहा;
इच्छाबद्धा पुथू सत्ता, पासेन सकुणी यथा’’ति.
१०. पज्जोतसुत्तं
८०. ‘‘किंसु लोकस्मि पज्जोतो, किंसु लोकस्मि जागरो;
किंसु कम्मे सजीवानं, किमस्स इरियापथो.
‘‘किंसु अलसं अनलसञ्च [किं आलस्यानालस्यञ्च (क.)], माता पुत्तंव पोसति;
किं भूता उपजीवन्ति, ये पाणा पथविस्सिता’’ति.
‘‘पञ्ञा लोकस्मि पज्जोतो, सति लोकस्मि जागरो;
गावो कम्मे सजीवानं, सीतस्स इरियापथो.
‘‘वुट्ठि अलसं अनलसञ्च, माता पुत्तंव पोसति;
वुट्ठिं भूता उपजीवन्ति, ये पाणा पथविस्सिता’’ति.
११. अरणसुत्तं
८१. ‘‘केसूध अरणा लोके, केसं वुसितं न नस्सति;
केध इच्छं परिजानन्ति, केसं भोजिस्सियं सदा.
‘‘किंसु माता पिता भाता, वन्दन्ति नं पतिट्ठितं;
किंसु इध जातिहीनं, अभिवादेन्ति खत्तिया’’ति.
‘‘समणीध अरणा लोके, समणानं वुसितं न नस्सति;
समणा इच्छं परिजानन्ति, समणानं भोजिस्सियं सदा.
‘‘समणं माता पिता भाता, वन्दन्ति नं पतिट्ठितं;
समणीध जातिहीनं, अभिवादेन्ति खत्तिया’’ति.
छेत्वावग्गो अट्ठमो.
तस्सुद्दानं –
छेत्वा रथञ्च चित्तञ्च, वुट्ठि भीता नजीरति;
इस्सरं कामं पाथेय्यं, पज्जोतो अरणेन चाति.
देवतासंयुत्तं समत्तं.