८. छेत्वावग्गो

१. छेत्वासुत्तं

७१. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘किंसु छेत्वा [झत्वा (सी.), घत्वा (स्या. कं.) एवमुपरिपि] सुखं सेति, किंसु छेत्वा न सोचति;

किस्सस्सु एकधम्मस्स, वधं रोचेसि गोतमा’’ति.

‘‘कोधं छेत्वा सुखं सेति, कोधं छेत्वा न सोचति;

कोधस्स विसमूलस्स, मधुरग्गस्स देवते;

वधं अरिया पसंसन्ति, तञ्हि छेत्वा न सोचती’’ति.

२. रथसुत्तं

७२. ‘‘किंसु रथस्स पञ्ञाणं, किंसु पञ्ञाणमग्गिनो;

किंसु रट्ठस्स पञ्ञाणं, किंसु पञ्ञाणमित्थिया’’ति.

‘‘धजो रथस्स पञ्ञाणं, धूमो पञ्ञाणमग्गिनो;

राजा रट्ठस्स पञ्ञाणं, भत्ता पञ्ञाणमित्थिया’’ति.

३. वित्तसुत्तं

७३. ‘‘किंसूध वित्तं पुरिसस्स सेट्ठं, किंसु सुचिण्णो सुखमावहति;

किंसु हवे सादुतरं [साधुतरं (क.)] रसानं, कथंजीविं [किंसुजीविं (क.)] जीवितमाहु सेट्ठ’’न्ति.

‘‘सद्धीध वित्तं पुरिसस्स सेट्ठं, धम्मो सुचिण्णो सुखमावहति;

सच्चं हवे सादुतरं रसानं, पञ्ञाजीविं जीवितमाहु सेट्ठ’’न्ति.

४. वुट्ठिसुत्तं

७४. ‘‘किंसु उप्पततं सेट्ठं, किंसु निपततं वरं;

किंसु पवजमानानं, किंसु पवदतं वर’’न्ति.

‘‘बीजं उप्पततं सेट्ठं, वुट्ठि निपततं वरा;

गावो पवजमानानं, पुत्तो पवदतं वरोति.

‘‘विज्जा उप्पततं सेट्ठा, अविज्जा निपततं वरा;

सङ्घो पवजमानानं, बुद्धो पवदतं वरो’’ति.

५. भीतासुत्तं

७५. ‘‘किंसूध भीता जनता अनेका,

मग्गो चनेकायतनप्पवुत्तो;

पुच्छामि तं गोतम भूरिपञ्ञ,

किस्मिं ठितो परलोकं न भाये’’ति.

‘‘वाचं मनञ्च पणिधाय सम्मा,

कायेन पापानि अकुब्बमानो;

बव्हन्नपानं घरमावसन्तो,

सद्धो मुदू संविभागी वदञ्ञू;

एतेसु धम्मेसु ठितो चतूसु,

धम्मे ठितो परलोकं न भाये’’ति.

६. नजीरतिसुत्तं

७६. ‘‘किं जीरति किं न जीरति, किंसु उप्पथोति वुच्चति;

किंसु धम्मानं परिपन्थो, किंसु रत्तिन्दिवक्खयो;

किं मलं ब्रह्मचरियस्स, किं सिनानमनोदकं.

‘‘कति लोकस्मिं छिद्दानि, यत्थ वित्तं [चित्तं (सी. स्या. कं. पी.)] न तिट्ठति;

भगवन्तं पुट्ठुमागम्म, कथं जानेमु तं मय’’न्ति.

‘‘रूपं जीरति मच्चानं, नामगोत्तं न जीरति;

रागो उप्पथोति वुच्चति.

‘‘लोभो धम्मानं परिपन्थो, वयो रत्तिन्दिवक्खयो;

इत्थी मलं ब्रह्मचरियस्स, एत्थायं सज्जते पजा;

तपो च ब्रह्मचरियञ्च, तं सिनानमनोदकं.

‘‘छ लोकस्मिं छिद्दानि, यत्थ वित्तं न तिट्ठति;

आलस्यञ्च [आलस्सञ्च (सी. पी.)] पमादो च, अनुट्ठानं असंयमो;

निद्दा तन्दी [तन्दि (सी.)] च ते छिद्दे, सब्बसो तं विवज्जये’’ति.

७. इस्सरियसुत्तं

७७. ‘‘किंसु इस्सरियं लोके, किंसु भण्डानमुत्तमं;

किंसु सत्थमलं लोके, किंसु लोकस्मिमब्बुदं.

‘‘किंसु हरन्तं वारेन्ति, हरन्तो पन को पियो;

किंसु पुनप्पुनायन्तं, अभिनन्दन्ति पण्डिता’’ति.

‘‘वसो इस्सरियं लोके, इत्थी भण्डानमुत्तमं;

कोधो सत्थमलं लोके, चोरा लोकस्मिमब्बुदा.

‘‘चोरं हरन्तं वारेन्ति, हरन्तो समणो पियो;

समणं पुनप्पुनायन्तं, अभिनन्दन्ति पण्डिता’’ति.

८. कामसुत्तं

७८. ‘‘किमत्थकामो न ददे, किं मच्चो न परिच्चजे;

किंसु मुञ्चेय्य कल्याणं, पापिकं न च मोचये’’ति.

‘‘अत्तानं न ददे पोसो, अत्तानं न परिच्चजे;

वाचं मुञ्चेय्य कल्याणं, पापिकञ्च न मोचये’’ति.

९. पाथेय्यसुत्तं

७९. ‘‘किंसु बन्धति पाथेय्यं, किंसु भोगानमासयो;

किंसु नरं परिकस्सति, किंसु लोकस्मि दुज्जहं;

किस्मिं बद्धा पुथू सत्ता, पासेन सकुणी यथा’’ति.

‘‘सद्धा बन्धति पाथेय्यं, सिरी भोगानमासयो;

इच्छा नरं परिकस्सति, इच्छा लोकस्मि दुज्जहा;

इच्छाबद्धा पुथू सत्ता, पासेन सकुणी यथा’’ति.

१०. पज्जोतसुत्तं

८०. ‘‘किंसु लोकस्मि पज्जोतो, किंसु लोकस्मि जागरो;

किंसु कम्मे सजीवानं, किमस्स इरियापथो.

‘‘किंसु अलसं अनलसञ्च [किं आलस्यानालस्यञ्च (क.)], माता पुत्तंव पोसति;

किं भूता उपजीवन्ति, ये पाणा पथविस्सिता’’ति.

‘‘पञ्ञा लोकस्मि पज्जोतो, सति लोकस्मि जागरो;

गावो कम्मे सजीवानं, सीतस्स इरियापथो.

‘‘वुट्ठि अलसं अनलसञ्च, माता पुत्तंव पोसति;

वुट्ठिं भूता उपजीवन्ति, ये पाणा पथविस्सिता’’ति.

११. अरणसुत्तं

८१. ‘‘केसूध अरणा लोके, केसं वुसितं न नस्सति;

केध इच्छं परिजानन्ति, केसं भोजिस्सियं सदा.

‘‘किंसु माता पिता भाता, वन्दन्ति नं पतिट्ठितं;

किंसु इध जातिहीनं, अभिवादेन्ति खत्तिया’’ति.

‘‘समणीध अरणा लोके, समणानं वुसितं न नस्सति;

समणा इच्छं परिजानन्ति, समणानं भोजिस्सियं सदा.

‘‘समणं माता पिता भाता, वन्दन्ति नं पतिट्ठितं;

समणीध जातिहीनं, अभिवादेन्ति खत्तिया’’ति.

छेत्वावग्गो अट्ठमो.

तस्सुद्दानं –

छेत्वा रथञ्च चित्तञ्च, वुट्ठि भीता नजीरति;

इस्सरं कामं पाथेय्यं, पज्जोतो अरणेन चाति.

देवतासंयुत्तं समत्तं.