१. देवतासंयुत्तं

१. नळवग्गो

१. ओघतरणसुत्तं

१. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. अथ खो अञ्ञतरा देवता अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णा केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवन्तं एतदवोच – ‘‘‘कथं नु त्वं, मारिस, ओघमतरी’ति? ‘अप्पतिट्ठं ख्वाहं, आवुसो, अनायूहं ओघमतरि’न्ति. ‘यथा कथं पन त्वं, मारिस, अप्पतिट्ठं अनायूहं ओघमतरी’ति? ‘यदाख्वाहं, आवुसो, सन्तिट्ठामि तदास्सु संसीदामि; यदाख्वाहं, आवुसो, आयूहामि तदास्सु निब्बुय्हामि [निवुय्हामि (स्या. कं. क.)]. एवं ख्वाहं, आवुसो, अप्पतिट्ठं अनायूहं ओघमतरि’’’न्ति.

‘‘चिरस्सं वत पस्सामि, ब्राह्मणं परिनिब्बुतं;

अप्पतिट्ठं अनायूहं, तिण्णं लोके विसत्तिक’’न्ति. –

इदमवोच सा देवता. समनुञ्ञो सत्था अहोसि. अथ खो सा देवता – ‘‘समनुञ्ञो मे सत्था’’ति भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा तत्थेवन्तरधायीति.

२. निमोक्खसुत्तं

२. सावत्थिनिदानं. अथ खो अञ्ञतरा देवता अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णा केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवन्तं एतदवोच –

‘‘जानासि नो त्वं, मारिस, सत्तानं निमोक्खं पमोक्खं विवेक’’न्ति?

‘‘जानामि ख्वाहं, आवुसो, सत्तानं निमोक्खं पमोक्खं विवेक’’न्ति.

‘‘यथा कथं पन त्वं, मारिस, जानासि सत्तानं निमोक्खं पमोक्खं विवेक’’न्ति?

‘‘नन्दीभवपरिक्खया [नन्दिभवपरिक्खया (स्या. कं.)], सञ्ञाविञ्ञाणसङ्खया, वेदनानं निरोधा उपसमा – एवं ख्वाहं, आवुसो, जानामि सत्तानं निमोक्खं पमोक्खं विवेक’’न्ति.

३. उपनीयसुत्तं

३. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘उपनीयति जीवितमप्पमायु,

जरूपनीतस्स न सन्ति ताणा;

एतं भयं मरणे पेक्खमानो,

पुञ्ञानि कयिराथ सुखावहानी’’ति.

‘‘उपनीयति जीवितमप्पमायु,

जरूपनीतस्स न सन्ति ताणा;

एतं भयं मरणे पेक्खमानो,

लोकामिसं पजहे सन्तिपेक्खो’’ति.

४. अच्चेन्तिसुत्तं

४. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘अच्चेन्ति काला तरयन्ति रत्तियो,

वयोगुणा अनुपुब्बं जहन्ति;

एतं भयं मरणे पेक्खमानो,

पुञ्ञानि कयिराथ सुखावहानी’’ति.

‘‘अच्चेन्ति काला तरयन्ति रत्तियो,

वयोगुणा अनुपुब्बं जहन्ति;

एतं भयं मरणे पेक्खमानो,

लोकामिसं पजहे सन्तिपेक्खो’’ति.

५. कतिछिन्दसुत्तं

५. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘कति छिन्दे कति जहे, कति चुत्तरि भावये;

कति सङ्गातिगो भिक्खु, ओघतिण्णोति वुच्चती’’ति.

‘‘पञ्च छिन्दे पञ्च जहे, पञ्च चुत्तरि भावये;

पञ्च सङ्गातिगो भिक्खु, ओघतिण्णोति वुच्चती’’ति.

६. जागरसुत्तं

६. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘कति जागरतं सुत्ता, कति सुत्तेसु जागरा;

कतिभि [कतीहि (सी.)] रजमादेति, कतिभि [कतीहि (सी.)] परिसुज्झती’’ति.

‘‘पञ्च जागरतं सुत्ता, पञ्च सुत्तेसु जागरा;

पञ्चभि [पञ्चहि (सी.)] रजमादेति, पञ्चभि [पञ्चहि (सी.)] परिसुज्झती’’ति.

७. अप्पटिविदितसुत्तं

७. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘येसं धम्मा अप्पटिविदिता, परवादेसु नीयरे [निय्यरे (क.)];

सुत्ता ते नप्पबुज्झन्ति, कालो तेसं पबुज्झितु’’न्ति.

‘‘येसं धम्मा सुप्पटिविदिता, परवादेसु न नीयरे;

ते सम्बुद्धा सम्मदञ्ञा, चरन्ति विसमे सम’’न्ति.

८. सुसम्मुट्ठसुत्तं

८. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘येसं धम्मा सुसम्मुट्ठा, परवादेसु नीयरे;

सुत्ता ते नप्पबुज्झन्ति, कालो तेसं पबुज्झितु’’न्ति.

‘‘येसं धम्मा असम्मुट्ठा, परवादेसु न नीयरे;

ते सम्बुद्धा सम्मदञ्ञा, चरन्ति विसमे सम’’न्ति.

९. मानकामसुत्तं

९. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘न मानकामस्स दमो इधत्थि,

न मोनमत्थि असमाहितस्स;

एको अरञ्ञे विहरं पमत्तो,

न मच्चुधेय्यस्स तरेय्य पार’’न्ति.

‘‘मानं पहाय सुसमाहितत्तो,

सुचेतसो सब्बधि विप्पमुत्तो;

एको अरञ्ञे विहरं अप्पमत्तो,

स मच्चुधेय्यस्स तरेय्य पार’’न्ति.

१०. अरञ्ञसुत्तं

१०. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवन्तं गाथाय अज्झभासि –

‘‘अरञ्ञे विहरन्तानं, सन्तानं ब्रह्मचारिनं;

एकभत्तं भुञ्जमानानं, केन वण्णो पसीदती’’ति.

‘‘अतीतं नानुसोचन्ति, नप्पजप्पन्ति नागतं;

पच्चुप्पन्नेन यापेन्ति, तेन वण्णो पसीदति’’.

‘‘अनागतप्पजप्पाय, अतीतस्सानुसोचना;

एतेन बाला सुस्सन्ति, नळोव हरितो लुतो’’ति.

नळवग्गो पठमो.

तस्सुद्दानं –

ओघं निमोक्खं उपनेय्यं, अच्चेन्ति कतिछिन्दि च;

जागरं अप्पटिविदिता, सुसम्मुट्ठा मानकामिना;

अरञ्ञे दसमो वुत्तो, वग्गो तेन पवुच्चति.

२. नन्दनवग्गो

१. नन्दनसुत्तं

११. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तत्र खो भगवा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘भिक्खवो’’ति. ‘‘भदन्ते’’ति ते भिक्खू भगवतो पच्चस्सोसुं. भगवा एतदवोच –

‘‘भूतपुब्बं, भिक्खवे, अञ्ञतरा तावतिंसकायिका देवता नन्दने वने अच्छरासङ्घपरिवुता दिब्बेहि पञ्चहि कामगुणेहि समप्पिता समङ्गीभूता परिचारियमाना [परिचारियमाना (स्या. कं. क.)] तायं वेलायं इमं गाथं अभासि –

‘‘न ते सुखं पजानन्ति, ये न पस्सन्ति नन्दनं;

आवासं नरदेवानं, तिदसानं यसस्सिन’’न्ति.

‘‘एवं वुत्ते, भिक्खवे, अञ्ञतरा देवता तं देवतं गाथाय पच्चभासि –

‘‘न त्वं बाले पजानासि, यथा अरहतं वचो;

अनिच्चा सब्बसङ्खारा [सब्बे सङ्खारा (सी. स्या. कं.)], उप्पादवयधम्मिनो;

उप्पज्जित्वा निरुज्झन्ति, तेसं वूपसमो सुखो’’ति.

२. नन्दतिसुत्तं

१२. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘नन्दति पुत्तेहि पुत्तिमा,

गोमा [गोमिको (सी. स्या. कं. पी.)] गोहि तथेव नन्दति;

उपधीहि नरस्स नन्दना,

न हि सो नन्दति यो निरूपधी’’ति.

‘‘सोचति पुत्तेहि पुत्तिमा,

गोमा गोहि तथेव सोचति;

उपधीहि नरस्स सोचना,

न हि सो सोचति यो निरूपधी’’ति.

३. नत्थिपुत्तसमसुत्तं

१३. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवतो सन्तिके इमं गाथं अभासि –

‘‘नत्थि पुत्तसमं पेमं, नत्थि गोसमितं धनं;

नत्थि सूरियसमा [सुरियसमा (सी. स्या. कं. पी.)] आभा, समुद्दपरमा सरा’’ति.

‘‘नत्थि अत्तसमं पेमं, नत्थि धञ्ञसमं धनं;

नत्थि पञ्ञासमा आभा, वुट्ठि वे परमा सरा’’ति.

४. खत्तियसुत्तं

१४. ‘‘खत्तियो द्विपदं सेट्ठो, बलीबद्दो [बलिवद्दो (सी. पी.), बलिबद्दो (स्या. कं. क.)] चतुप्पदं.

कोमारी सेट्ठा भरियानं, यो च पुत्तान पुब्बजो’’ति.

‘‘सम्बुद्धो द्विपदं सेट्ठो, आजानीयो चतुप्पदं;

सुस्सूसा सेट्ठा भरियानं, यो च पुत्तानमस्सवो’’ति.

५. सणमानसुत्तं

१५. ‘‘ठिते मज्झन्हिके [मज्झन्तिके (सब्बत्थ)] काले, सन्निसीवेसु पक्खिसु.

सणतेव ब्रहारञ्ञं [महारञ्ञं (क. सी. स्या. कं. क.)], तं भयं पटिभाति म’’न्ति.

‘‘ठिते मज्झन्हिके काले, सन्निसीवेसु पक्खिसु;

सणतेव ब्रहारञ्ञं, सा रति पटिभाति म’’न्ति.

६. निद्दातन्दीसुत्तं

१६. ‘‘निद्दा तन्दी विजम्भिता [तन्दि विजम्भिका (सी. पी.)], अरती भत्तसम्मदो.

एतेन नप्पकासति, अरियमग्गो इध पाणिन’’न्ति.

‘‘निद्दं तन्दिं विजम्भितं, अरतिं भत्तसम्मदं;

वीरियेन [विरियेन (सी. स्या. कं. पी.)] नं पणामेत्वा, अरियमग्गो विसुज्झती’’ति.

७. दुक्करसुत्तं

१७. ‘‘दुक्करं दुत्तितिक्खञ्च, अब्यत्तेन च सामञ्ञं.

बहूहि तत्थ सम्बाधा, यत्थ बालो विसीदती’’ति.

‘‘कतिहं चरेय्य सामञ्ञं, चित्तं चे न निवारये;

पदे पदे विसीदेय्य, सङ्कप्पानं वसानुगो’’ति.

‘‘कुम्मोव अङ्गानि सके कपाले,

समोदहं भिक्खु मनोवितक्के;

अनिस्सितो अञ्ञमहेठयानो,

परिनिब्बुतो नूपवदेय्य कञ्ची’’ति.

८. हिरीसुत्तं

१८. ‘‘हिरीनिसेधो पुरिसो, कोचि लोकस्मिं विज्जति.

यो निन्दं अपबोधति [अपबोधेति (स्या. कं. क.)], अस्सो भद्रो कसामिवा’’ति.

‘‘हिरीनिसेधा तनुया, ये चरन्ति सदा सता;

अन्तं दुक्खस्स पप्पुय्य, चरन्ति विसमे सम’’न्ति.

९. कुटिकासुत्तं

१९. ‘‘कच्चि ते कुटिका नत्थि, कच्चि नत्थि कुलावका;

कच्चि सन्तानका नत्थि, कच्चि मुत्तोसि बन्धना’’ति.

‘‘तग्घ मे कुटिका नत्थि, तग्घ नत्थि कुलावका;

तग्घ सन्तानका नत्थि, तग्घ मुत्तोम्हि बन्धना’’ति.

‘‘किन्ताहं कुटिकं ब्रूमि, किं ते ब्रूमि कुलावकं;

किं ते सन्तानकं ब्रूमि, किन्ताहं ब्रूमि बन्धन’’न्ति.

‘‘मातरं कुटिकं ब्रूसि, भरियं ब्रूसि कुलावकं;

पुत्ते सन्तानके ब्रूसि, तण्हं मे ब्रूसि बन्धन’’न्ति.

‘‘साहु ते कुटिका नत्थि, साहु नत्थि कुलावका;

साहु सन्तानका नत्थि, साहु मुत्तोसि बन्धना’’ति.

१०. समिद्धिसुत्तं

२०. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा राजगहे विहरति तपोदारामे. अथ खो आयस्मा समिद्धि रत्तिया पच्चूससमयं पच्चुट्ठाय येन तपोदा तेनुपसङ्कमि गत्तानि परिसिञ्चितुं. तपोदे गत्तानि परिसिञ्चित्वा पच्चुत्तरित्वा एकचीवरो अट्ठासि गत्तानि पुब्बापयमानो. अथ खो अञ्ञतरा देवता अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णा केवलकप्पं तपोदं ओभासेत्वा येन आयस्मा समिद्धि तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा वेहासं ठिता आयस्मन्तं समिद्धिं गाथाय अज्झभासि –

‘‘अभुत्वा भिक्खसि भिक्खु, न हि भुत्वान भिक्खसि;

भुत्वान भिक्खु भिक्खस्सु, मा तं कालो उपच्चगा’’ति.