३. पारिच्छत्तकवग्गो
१. उळारविमानवत्थु
२८६. ‘‘उळारो ते यसो वण्णो, सब्बा ओभासते दिसा;
नारियो नच्चन्ति गायन्ति, देवपुत्ता अलङ्कता.
२८७. ‘‘मोदेन्ति परिवारेन्ति, तव पूजाय देवते;
सोवण्णानि विमानानि, तविमानि सुदस्सने.
२८८. ‘‘तुवंसि इस्सरा तेसं, सब्बकामसमिद्धिनी;
अभिजाता महन्तासि, देवकाये पमोदसि;
देवते पुच्छिताचिक्ख, किस्स कम्मस्सिदं फल’’न्ति.
२८९. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूता, पुरिमाय जातिया मनुस्सलोके;
दुस्सीलकुले सुणिसा अहोसिं, अस्सद्धेसु कदरियेसु अहं.
२९०. ‘‘सद्धा सीलेन सम्पन्ना, संविभागरता सदा;
पिण्डाय चरमानस्स, अपूवं ते अदासहं.
२९१. ‘‘तदाहं सस्सुयाचिक्खिं, समणो आगतो इध;
तस्स अदासहं पूवं, पसन्ना सेहि पाणिभि.
२९२. ‘‘इतिस्सा सस्सु परिभासि, अविनीतासि त्वं [अविनीता तुवं (सी.)] वधु;
न मं सम्पुच्छितुं इच्छि, समणस्स ददामहं.
२९३. ‘‘ततो मे सस्सु कुपिता, पहासि मुसलेन मं;
कूटङ्गच्छि अवधि मं, नासक्खिं जीवितुं चिरं.
२९४. ‘‘सा अहं कायस्स भेदा, विप्पमुत्ता ततो चुता;
देवानं तावतिंसानं, उपपन्ना सहब्यतं.
२९५. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.
उळारविमानं पठमं.
२. उच्छुदायिकाविमानवत्थु
२९६. ‘‘ओभासयित्वा पथविं [पठविं (सी. स्या.)] सदेवकं, अतिरोचसि चन्दिमसूरिया विय;
सिरिया च वण्णेन यसेन तेजसा, ब्रह्माव देवे तिदसे सहिन्दके [सइन्दके (सी.)].
२९७. ‘‘पुच्छामि तं उप्पलमालधारिनी, आवेळिनी कञ्चनसन्निभत्तचे;
अलङ्कते उत्तमवत्थधारिनी, का त्वं सुभे देवते वन्दसे ममं.
२९८. ‘‘किं त्वं पुरे कम्ममकासि अत्तना, मनुस्सभूता पुरिमाय जातिया;
दानं सुचिण्णं अथ सीलसंयमं [सञ्ञमं (सी.)], केनूपपन्ना सुगतिं यसस्सिनी;
देवते पुच्छिताचिक्ख, किस्स कम्मस्सिदं फल’’न्ति.
२९९. ‘‘इदानि भन्ते इममेव गामं [गामे (स्या. क.)], पिण्डाय अम्हाकं घरं उपागमि;
ततो ते उच्छुस्स अदासि खण्डिकं, पसन्नचित्ता अतुलाय पीतिया.
३००. ‘‘सस्सु च पच्छा अनुयुञ्जते ममं, कहं [कहं मे (पी.)] नु उच्छुं वधुके अवाकिरि [अवाकरि (स्या. क.)];
न छड्डितं नो पन खादितं मया, सन्तस्स भिक्खुस्स सयं अदासहं.
३०१. ‘‘तुय्हंन्विदं [तुय्हं नु इदं (स्या.)] इस्सरियं अथो मम, इतिस्सा सस्सु परिभासते ममं;
पीठं गहेत्वा पहारं अदासि मे, ततो चुता कालकताम्हि देवता.
३०२. ‘‘तदेव कम्मं कुसलं कतं मया, सुखञ्च कम्मं अनुभोमि अत्तना;
देवेहि सद्धिं परिचारयामहं, मोदामहं कामगुणेहि पञ्चहि.
३०३. ‘‘तदेव कम्मं कुसलं कतं मया, सुखञ्च कम्मं अनुभोमि अत्तना;
देविन्दगुत्ता तिदसेहि रक्खिता, समप्पिता कामगुणेहि पञ्चहि.
३०४. ‘‘एतादिसं पुञ्ञफलं अनप्पकं, महाविपाका मम उच्छुदक्खिणा;
देवेहि सद्धिं परिचारयामहं, मोदामहं कामगुणेहि पञ्चहि.
३०५. ‘‘एतादिसं पुञ्ञफलं अनप्पकं, महाजुतिका मम उच्छुदक्खिणा;
देविन्दगुत्ता तिदसेहि रक्खिता, सहस्सनेत्तोरिव नन्दने वने.
३०६. ‘‘तुवञ्च भन्ते अनुकम्पकं विदुं, उपेच्च वन्दिं कुसलञ्च पुच्छिसं;
ततो ते उच्छुस्स अदासि खण्डिकं, पसन्नचिता अतुलाय पीतिया’’ति.
उच्छुदायिकाविमानं दुतियं.
३. पल्लङ्कविमानवत्थु
३०७. ‘‘पल्लङ्कसेट्ठे मणिसोण्णचित्ते, पुप्फाभिकिण्णे सयने उळारे;
तत्थच्छसि देवि महानुभावे, उच्चावचा इद्धि विकुब्बमाना.
३०८. ‘‘इमा च ते अच्छरायो समन्ततो, नच्चन्ति गायन्ति पमोदयन्ति;
देविद्धिपत्तासि महानुभावे, मनुस्सभूता किमकासि पुञ्ञं;
केनासि एवं जलितानुभावा, वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.
३०९. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूता, अड्ढे कुले सुणिसा अहोसिं;
अक्कोधना भत्तुवसानुवत्तिनी, उपोसथे अप्पमत्ता अहोसिं [अप्पमत्ता उपोसथे (स्या. क.)].
३१०. ‘‘मनुस्सभूता दहरा अपापिका [दहरास’पापिका (सी.)], पसन्नचित्ता पतिमाभिराधयिं;
दिवा च रत्तो च मनापचारिनी, अहं पुरे सीलवती अहोसिं.
३११. ‘‘पाणातिपाता विरता अचोरिका, संसुद्धकाया सुचिब्रह्मचारिनी;
अमज्जपा नो च मुसा अभाणिं, सिक्खापदेसु परिपूरकारिनी.
३१२. ‘‘चातुद्दसिं पञ्चदसिं, या च पक्खस्स अट्ठमी;
पाटिहारियपक्खञ्च, पसन्नमानसा अहं [अतिपसन्नमानसा (क.)].
३१३. ‘‘अट्ठङ्गुपेतं अनुधम्मचारिनी, उपोसथं पीतिमना उपावसिं;
इमञ्च अरियं अट्ठङ्गवरेहुपेतं, समादियित्वा कुसलं सुखुद्रयं;
पतिम्हि कल्याणी वसानुवत्तिनी, अहोसिं पुब्बे सुगतस्स साविका.
३१४. ‘‘एतादिसं कुसलं जीवलोके, कम्मं करित्वान विसेसभागिनी;
कायस्स भेदा अभिसम्परायं, देविद्धिपत्ता सुगतिम्हि आगता.
३१५. ‘‘विमानपासादवरे मनोरमे, परिवारिता अच्छरासङ्गणेन;
सयंपभा देवगणा रमेन्ति मं, दीघायुकिं देवविमानमागत’’न्ति;
पल्लङ्कविमानं ततियं.
४. लताविमानवत्थु
३१६. लता च सज्जा पवरा च देवता, अच्चिमती [अच्चिमुखी (सी.), अच्छिमती (पी. क.) अच्छिमुती (स्या.)] राजवरस्स सिरीमतो;
सुता च रञ्ञो वेस्सवणस्स धीता, राजीमती धम्मगुणेहि सोभथ.
३१७. पञ्चेत्थ नारियो आगमंसु न्हायितुं, सीतोदकं उप्पलिनिं सिवं नदिं;
ता तत्थ न्हायित्वा रमेत्वा देवता, नच्चित्वा गायित्वा सुता लतं ब्रवि [ब्रुवी (सी.)].
३१८. ‘‘पुच्छामि तं उप्पलमालधारिनि, आवेळिनि कञ्चनसन्निभत्तचे;
तिमिरतम्बक्खि नभेव सोभने, दीघायुकी केन कतो यसो तव.
३१९. ‘‘केनासि भद्दे पतिनो पियतरा, विसिट्ठकल्याणितरस्सु रूपतो;
पदक्खिणा नच्चगीतवादिते, आचिक्ख नो त्वं नरनारिपुच्छिता’’ति.
३२०. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूता, उळारभोगे कुले सुणिसा अहोसिं;
अक्कोधना भत्तुवसानुवत्तिनी, उपोसथे अप्पमत्ता अहोसिं.
३२१. ‘‘मनुस्सभूता दहरा अपापिका [दहरास’पापिका (सी.)], पसन्नचित्ता पतिमाभिराधयिं;
सदेवरं सस्ससुरं सदासकं, अभिराधयिं तम्हि कतो यसो मम.
३२२. ‘‘साहं तेन कुसलेन कम्मुना, चतुब्भि ठानेहि विसेसमज्झगा;
आयुञ्च वण्णञ्च सुखं बलञ्च, खिड्डारतिं पच्चनुभोमनप्पकं.
३२३. ‘‘सुतं नु तं भासति यं अयं लता, यं नो अपुच्छिम्ह अकित्तयी नो;
पतिनो किरम्हाकं विसिट्ठ नारीनं, गती च तासं पवरा च देवता.
३२४. ‘‘पतीसु धम्मं पचराम सब्बा, पतिब्बता यत्थ भवन्ति इत्थियो;
पतीसु धम्मं पचरित्व [पचरित्वान (क.)] सब्बा, लच्छामसे भासति यं अयं लता.
३२५. ‘‘सीहो यथा पब्बतसानुगोचरो, महिन्धरं पब्बतमावसित्वा;
पसय्ह हन्त्वा इतरे चतुप्पदे, खुद्दे मिगे खादति मंसभोजनो.
३२६. ‘‘तथेव सद्धा इध अरियसाविका, भत्तारं निस्साय पतिं अनुब्बता;
कोधं वधित्वा अभिभुय्य मच्छरं, सग्गम्हि सा मोदति धम्मचारिनी’’ति.
लताविमानं चतुत्थं.
५. गुत्तिलविमानं
१. वत्थुत्तमदायिकाविमानवत्थु
३२७. ‘‘सत्ततन्तिं सुमधुरं, रामणेय्यं अवाचयिं;
सो मं रङ्गम्हि अव्हेति, ‘सरणं मे होहि कोसिया’ति.
३२८. ‘‘अहं ते सरणं होमि, अहमाचरियपूजको;
न तं जयिस्सति सिस्सो, सिस्समाचरिय जेस्ससी’’ति.
३२९. ‘‘अभिक्कन्तेन वण्णेन, या त्वं तिट्ठसि देवते;
ओभासेन्ती दिसा सब्बा, ओसधी विय तारका.
३३०. ‘‘केन तेतादिसो वण्णो, केन ते इध मिज्झति;
उप्पज्जन्ति च ते भोगा, ये केचि मनसो पिया.
३३१. ‘‘पुच्छामि तं देवि महानुभावे, मनुस्सभूता किमकासि पुञ्ञं;
केनासि एवं जलितानुभावा, वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.
३३२. सा देवता अत्तमना, मोग्गल्लानेन पुच्छिता;
पञ्हं पुट्ठा वियाकासि, यस्स कम्मस्सिदं फलं.
३३३. ‘‘वत्थुत्तमदायिका नारी, पवरा होति नरेसु नारीसु;
एवं पियरूपदायिका मनापं, दिब्बं सा लभते उपेच्च ठानं.
३३४. ‘‘तस्सा मे पस्स विमानं, अच्छरा कामवण्णिनीहमस्मि;
अच्छरासहस्सस्साहं, पवरा [अच्छरासहस्सस्साहं पवरा, (स्या.)] पस्स पुञ्ञानं विपाकं.
३३५. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो, तेन मे इध मिज्झति;
उप्पज्जन्ति च मे भोगा, ये केचि मनसो पिया.
३३६. ‘‘अक्खामि ते भिक्खु महानुभाव, मनुस्सभूता यमकासि पुञ्ञं;
तेनम्हि एवं जलितानुभावा, वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.
(अनन्तरं चतुरविमानं यथा वत्थुदायिकाविमानं तथा वित्थारेतब्बं [( ) नत्थि सी. पोत्थके])
२. पुप्फुत्तमदायिकाविमानवत्थु (१)
३३७. ‘‘अभिक्कन्तेन वण्णेन…पे… ओसधी विय तारका.
३३८. ‘‘केन तेतादिसो वण्णो…पे… ये केचि मनसो पिया.
३३९. ‘‘पुच्छामि तं देवि महानुभावे…पे…
वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.
३४०. सा देवता अत्तमना…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं.
३४१. ‘‘पुप्फुत्तमदायिका नारी, पवरा होति नरेसु नारीसु;
एवं पियरूपदायिका मनापं, दिब्बं सा लभते उपेच्च ठानं.
३४२. ‘‘तस्सा मे पस्स विमानं, अच्छरा कामवण्णिनीहमस्मि;
अच्छरासहस्सस्साहं, पवरा पस्स पुञ्ञानं विपाकं.
३४३. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…
वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.
३. गन्धुत्तमदायिकाविमानवत्थु (२)
३४५. ‘‘अभिक्कन्तेन वण्णेन…पे… ओसधी विय तारका.
३४६. ‘‘केन तेतादिसो वण्णो…पे… ये केचि मनसो पिया.
३४७. ‘‘पुच्छामि तं देवि महानुभावे…पे…
वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.
३४८. ‘‘सा देवता अत्तमना…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं.
३४९. ‘‘गन्धुत्तमदायिका नारी, पवरा होति नरेसु नारीसु;
एवं पियरूपदायिका मनापं, दिब्बं सा लभते उपेच्च ठानं.
३५०. ‘‘तस्सा मे पस्स विमानं, अच्छरा कामवण्णिनीहमस्मि;
अच्छरासहस्सस्साहं, पवरा पस्स पुञ्ञानं विपाकं.
३५१. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…
वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.
४. फलुत्तमदायिकाविमानवत्थु (३)
३५३. ‘‘अभिक्कन्तेन वण्णेन…पे… ओसधी विय तारका.
३५४. ‘‘केन तेतादिसो वण्णो…पे… ये केचि मनसो पिया.
३५५. ‘‘पुच्छामि तं देवि महानुभावे…पे…
वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.
३५६. सा देवता अत्तमना…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं.
३५७. ‘‘फलुत्तमदायिका नारी, पवरा होति नरेसु नारीसु;
एवं पियरूपदायिका मनापं, दिब्बं सा लभते उपेच्च ठानं.
३५८. ‘‘तस्सा मे पस्स विमानं, अच्छरा कामवण्णिनीहमस्मि;