९. उप्पलवण्णाथेरीअपदानं

३८४. ‘‘भिक्खुनी उप्पलवण्णा, इद्धिया पारमिं गता;

वन्दित्वा सत्थुनो पादे, इदं वचनमब्रवि.

३८५. ‘‘‘नित्थिण्णा जातिसंसारं [जातिसंसारा (पी.)], पत्ताहं अचलं पदं;

सब्बदुक्खं मया खीणं, आरोचेमि महामुनि.

३८६. ‘‘‘यावता परिसा अत्थि, पसन्ना जिनसासने;

यस्सा च मेपराधोत्थि, खमन्तु जिनसम्मुखा.

३८७. ‘‘‘संसारे संसरन्तिया [संसरन्ता मे (स्या.)], खलितं मे सचे भवे;

आरोचेमि महावीर, अपराधं खमस्सु तं [मे (स्या.)].

३८८. ‘‘‘इद्धिञ्चापि निदस्सेहि, मम सासनकारिके;

चतस्सो परिसा अज्ज, कङ्खं छिन्दाहि यावता.

३८९. ‘‘‘धीता तुय्हं महावीर, पञ्ञवन्त जुतिन्धर;

बहुञ्च दुक्करं कम्मं, कतं मे अतिदुक्करं.

३९०. ‘‘‘उप्पलस्सेव मे वण्णो, नामेनुप्पलनामिका;

साविका ते महावीर, पादे वन्दामि चक्खुम.

३९१. ‘‘‘राहुलो च अहञ्चेव, नेकजातिसते बहू;

एकस्मिं सम्भवे जाता, समानछन्दमानसा.

३९२. ‘‘‘निब्बत्ति एकतो होति, जातियापि च एकतो [जातीसु बहुसो मम (सी.)];

पच्छिमे भवे सम्पत्ते, उभोपि नानासम्भवा.

३९३. ‘‘‘पुत्तो च राहुलो नाम, धीता उप्पलसव्हया;

पस्स वीर ममं इद्धिं, बलं दस्सेमि सत्थुनो.

३९४. ‘‘‘महासमुद्दे चतुरो, पक्खिपि हत्थपातियं;

तेलं हत्थगतञ्चेव, खिड्डो [वेज्जो (सी. पी.)] कोमारको यथा.

३९५. ‘‘‘उब्बत्तयित्वा पथविं, पक्खिपि हत्थपातियं;

चित्तं मुञ्जं यथा नाम, लुञ्चि कोमारको युवा.

३९६. ‘‘‘चक्कवाळसमं पाणिं, छादयित्वान मत्थके;

वस्सापेत्वान फुसितं, नानावण्णं पुनप्पुनं.

३९७. ‘‘‘भूमिं उदुक्खलं कत्वा, धञ्ञं कत्वान सक्खरं;

सिनेरुं मुसलं कत्वा, मद्दि कोमारिका यथा.

३९८. ‘‘‘धीताहं बुद्धसेट्ठस्स, नामेनुप्पलसव्हया;

अभिञ्ञासु वसीभूता, तव सासनकारिका.

३९९. ‘‘‘नानाविकुब्बनं कत्वा, दस्सेत्वा लोकनायकं;

नामगोत्तञ्च सावेत्वा [पकासेत्वा (स्या.)], पादे वन्दामि चक्खुम.

४००. ‘‘‘इद्धीसु च वसी होमि, दिब्बाय सोतधातुया;

चेतोपरियञाणस्स, वसी होमि महामुने.

४०१. ‘‘‘पुब्बेनिवासं जानामि, दिब्बचक्खु विसोधितं;

सब्बासवपरिक्खीणा, नत्थि दानि पुनब्भवो.

४०२. ‘‘‘अत्थधम्मनिरुत्तीसु, पटिभाने तथेव च;

ञाणं मे विमलं [विपुलं (स्या.)] सुद्धं, सभावेन महेसिनो.

४०३. ‘‘‘पुरिमानं जिनग्गानं, सङ्गमं ते निदस्सितं [सम्मुखा च परम्मुखा (सी.)];

अधिकारं बहुं मय्हं, तुय्हत्थाय महामुनि.

४०४. ‘‘‘यं मया पूरितं कम्मं, कुसलं सर मे मुनि;

तवत्थाय महावीर, पुञ्ञं उपचितं मया.

४०५. ‘‘‘अभब्बट्ठाने वज्जेत्वा, वारयन्ती [परिवज्जन्ति (सी.), परिपाचेन्तो (स्या.)] अनाचरं;

तवत्थाय महावीर, चत्तं मे जीवितुत्तमं.

४०६. ‘‘‘दसकोटिसहस्सानि, अदासिं मम जीवितं;

परिच्चत्ता च मे होमि, तवत्थाय महामुनि.

४०७. ‘‘‘तदातिविम्हिता सब्बा, सिरसाव कतञ्जली;

अवोचय्ये कथं आसि, अतुलिद्धिपरक्कमा’.

४०८. ‘‘सतसहस्सितो कप्पे, नागकञ्ञा अहं तदा;

विमला नाम नामेन, कञ्ञानं साधुसम्मता.

४०९. ‘‘महोरगो महानागो, पसन्नो जिनसासने;

पदुमुत्तरं महातेजं, निमन्तेसि ससावकं.

४१०. ‘‘रतनमयं मण्डपं, पल्लङ्कं रतनामयं;

रतनं वालुकाकिण्णं, उपभोगं रतनामयं.

४११. ‘‘मग्गञ्च पटियादेसि, रतनद्धजभूसितं;

पच्चुग्गन्त्वान सम्बुद्धं, वज्जन्तो तूरियेहि सो.

४१२. ‘‘परिसाहि च चतूहि [परिसाहि चतूहि सो (सी.), परिसाहि चतस्सो हि (पी.)], परिवुतो [सहितो (सी.), फरते (स्या.), परेतो (पी.)] लोकनायको;

महोरगस्स भवने, निसीदि परमासने.

४१३. ‘‘अन्नं पानं खादनीयं, भोजनञ्च महारहं;

वरं वरञ्च पादासि, नागराजा महायसं.

४१४. ‘‘भुञ्जित्वान सम्बुद्धो, पत्तं धोवित्वा योनिसो;

अनुमोदनीयंकासि, नागकञ्ञा महिद्धिका.

४१५. ‘‘सब्बञ्ञुं फुल्लितं दिस्वा, नागकञ्ञा महायसं;

पसन्नं सत्थुनो चित्तं, सुनिबन्धञ्च मानसं.

४१६. ‘‘ममञ्च चित्तमञ्ञाय, जलजुत्तमनामको;

तस्मिं खणे महावीरो, भिक्खुनिं दस्सयिद्धिया.

४१७. ‘‘इद्धी अनेका दस्सेसि, भिक्खुनी सा विसारदा;

पमोदिता वेदजाता, सत्थारं इदमब्रवि [एतदब्रविं (स्या. पी.)].

४१८. ‘‘‘अद्दसाहं इमं इद्धिं, सुमनं इतरायपि;

कथं अहोसि सा वीर, इद्धिया सुविसारदा’.

४१९. ‘‘‘ओरसा मुखतो जाता, धीता मम महिद्धिका;

ममानुसासनिकरा, इद्धिया सुविसारदा’.

४२०. ‘‘बुद्धस्स वचनं सुत्वा, एवं पत्थेसहं तदा [तुट्ठा एवं अवोचहं (स्या.), एवमहोसहं तदा (क.)];

अहम्पि तादिसा होमि, इद्धिया सुविसारदा.

४२१. ‘‘पमोदिताहं सुमना, पत्थे उत्तममानसा [पत्तउत्तममानसा (सी. स्या. पी.)];

अनागतम्हि अद्धाने, ईदिसा होमि नायक.

४२२. ‘‘मणिमयम्हि पल्लङ्के, मण्डपम्हि पभस्सरे;

अन्नपानेन तप्पेत्वा, ससङ्घं लोकनायकं.

४२३. ‘‘नागानं पवरं पुप्फं, अरुणं नाम उप्पलं;

वण्णं मे ईदिसं होतु, पूजेसिं लोकनायकं.

४२४. ‘‘तेन कम्मेन सुकतेन, चेतनापणिधीहि च;

जहित्वा मानुसं देहं, तावतिंसमगच्छहं.

४२५. ‘‘ततो चुताहं मनुजे, उपपन्ना सयम्भुनो;

उप्पलेहि पटिच्छन्नं, पिण्डपातमदासहं.

४२६. ‘‘एकनवुतितो कप्पे, विपस्सी नाम नायको;

उप्पज्जि चारुदस्सनो, सब्बधम्मेसु चक्खुमा.

४२७. ‘‘सेट्ठिधीता तदा हुत्वा, बाराणसिपुरुत्तमे;

निमन्तेत्वान सम्बुद्धं, ससङ्घं लोकनायकं.

४२८. ‘‘महादानं ददित्वान, उप्पलेहि विनायकं;

पूजयित्वा चेतसाव [च तेहेव (स्या. पी.)], वण्णसोभं अपत्थयिं.

४२९. ‘‘इमम्हि भद्दके कप्पे, ब्रह्मबन्धु महायसो;

कस्सपो नाम गोत्तेन, उप्पज्जि वदतं वरो.

४३०. ‘‘उपट्ठाको महेसिस्स, तदा आसि नरिस्सरो;

कासिराजा किकी नाम, बाराणसिपुरुत्तमे.

४३१. ‘‘तस्सासिं दुतिया धीता, समणगुत्तसव्हया;

धम्मं सुत्वा जिनग्गस्स, पब्बज्जं समरोचयिं.

४३२. ‘‘अनुजानि न नो तातो, अगारेव तदा मयं;

वीसवस्ससहस्सानि, विचरिम्ह अतन्दिता.

४३३. ‘‘कोमारिब्रह्मचरियं, राजकञ्ञा सुखेधिता;

बुद्धोपट्ठाननिरता, मुदिता सत्तधीतरो.

४३४. ‘‘समणी समणगुत्ता च, भिक्खुनी भिक्खुदायिका [भिक्खुदासिका (सी. स्या.)];

धम्मा चेव सुधम्मा च, सत्तमी सङ्घदायिका [संघदासिका (सी. स्या.)].

४३५. ‘‘अहं खेमा च सप्पञ्ञा, पटाचारा च कुण्डला;

किसागोतमी धम्मदिन्ना, विसाखा होति सत्तमी.

४३६. ‘‘तेहि कम्मेहि सुकतेहि, चेतनापणिधीहि च;

जहित्वा मानुसं देहं, तावतिंसमगच्छहं.

४३७. ‘‘ततो चुता मनुस्सेसु, उपपन्ना महाकुले;

पीतं मट्ठं वरं दुस्सं, अदं अरहतो अहं.

४३८. ‘‘ततो चुतारिट्ठपुरे, जाता विप्पकुले अहं;

धीता तिरिटिवच्छस्स, उम्मादन्ती मनोहरा.

४३९. ‘‘ततो चुता जनपदे, कुले अञ्ञतरे अहं;

पसूता नातिफीतम्हि, सालिं गोपेमहं तदा.

४४०. ‘‘दिस्वा पच्चेकसम्बुद्धं, पञ्चलाजासतानिहं;

दत्वा पदुमच्छन्नानि, पञ्च पुत्तसतानिहं.

४४१. ‘‘पत्थयिं तेपि पत्थेसुं, मधुं दत्वा सयम्भुनो;

ततो चुता अरञ्ञेहं, अजायिं पदुमोदरे.

४४२. ‘‘कासिरञ्ञो महेसीहं, हुत्वा सक्कतपूजिता;

अजनिं राजपुत्तानं, अनूनं सतपञ्चकं.

४४३. ‘‘यदा ते योब्बनप्पत्ता, कीळन्ता जलकीळितं;

दिस्वा ओपत्तपदुमं, आसुं पच्चेकनायका.

४४४. ‘‘साहं तेहि विनाभूता, सुतवीरेहि सोकिनी [सुतवरेहि सोकिनी (सी. स्या.)];

चुता इसिगिलिपस्से, गामकम्हि अजायिहं.

४४५. ‘‘यदा बुद्धा सुतमती, सुतानं भत्तुनोपि च [कसतं तदा (सी.), अत्तनोपि च (स्या.)];

यागुं आदाय गच्छन्ती, अट्ठ पच्चेकनायके.

४४६. ‘‘भिक्खाय गामं गच्छन्ते, दिस्वा पुत्ते अनुस्सरिं;

खीरधारा विनिग्गच्छि, तदा मे पुत्तपेमसा.

४४७. ‘‘ततो तेसं अदं यागुं, पसन्ना सेहि पाणिभि;

ततो चुताहं तिदसं, नन्दनं उपपज्जहं.

४४८. ‘‘अनुभोत्वा सुखं दुक्खं, संसरित्वा भवाभवे;

तवत्थाय महावीर, परिच्चत्तञ्च जीवितं.

४४९. ‘‘एवं बहुविधं दुक्खं, सम्पत्ती च बहुब्बिधा;

पच्छिमे भवे सम्पत्ते, जाता सावत्थियं पुरे.

४५०. ‘‘महाधनसेट्ठिकुले, सुखिते सज्जिते तथा;

नानारतनपज्जोते, सब्बकामसमिद्धिने.

४५१. ‘‘सक्कता पूजिता चेव, मानितापचिता तथा;

रूपसीरिमनुप्पत्ता [रूपसोभग्गसम्पन्ना (सी.)], कुलेसु अतिसक्कता [अभिसम्मता (सी.)].

४५२. ‘‘अतीव पत्थिता चासिं, रूपभोगसिरीहि च;

पत्थिता सेट्ठिपुत्तेहि, अनेकेहि सतेहिपि.

४५३. ‘‘अगारं पजहित्वान, पब्बजिं अनगारियं;

अड्ढमासे असम्पत्ते, चतुसच्चमपापुणिं.

४५४. ‘‘इद्धिया अभिनिम्मित्वा, चतुरस्सं रथं अहं;

बुद्धस्स पादे वन्दिस्सं, लोकनाथस्स तादिनो.

४५५. ‘‘‘सुपुप्फितग्गं उपगम्म पादपं [भिक्खुनी (सी. पी. क.) थेरीगा. २३०], एका तुवं तिट्ठसि सालमूले;

न चापि ते दुतियो अत्थि कोचि [न चत्थि ते दुतिया वण्णधातु (सी. पी. क.)], बाले न त्वं भायसि धुत्तकानं’.

४५६. ‘‘‘सतं सहस्सानिपि धुत्तकानं [सहस्सानम्पि धुत्तकानं (पी.) थेरीगा. २३१], समागता एदिसका भवेय्युं;

लोमं न इञ्जे न सम्पवेधे, किं मे तुवं मार करिस्ससेको [न मार भायामि तवेकिकापि (सी. क.) … तमेकिकासिं (पी.)].

४५७. ‘‘‘एसा अन्तरधायामि, कुच्छिं वा पविसामि ते;

भमुकन्तरिकायम्पि, तिट्ठन्तिं मं न दक्खसि.

४५८. ‘‘‘चित्तस्मिं वसीभूताम्हि, इद्धिपादा सुभाविता;