७. महापजापतिगोतमीथेरीअपदानं

९७. ‘‘एकदा लोकपज्जोतो, वेसालियं महावने;

कूटागारे सुसालायं, वसते नरसारथि.

९८. ‘‘तदा जिनस्स मातुच्छा, महागोतमि भिक्खुनी;

तहिं कते [तहिंयेव (स्या.)] पुरे रम्मे, वसी भिक्खुनुपस्सये.

९९. ‘‘भिक्खुनीहि विमुत्ताहि, सतेहि सह पञ्चहि;

रहोगताय तस्सेवं, चितस्सासि [चित्तस्सापि (स्या.)] वितक्कितं.

१००. ‘‘बुद्धस्स परिनिब्बानं, सावकग्गयुगस्स वा;

राहुलानन्दनन्दानं, नाहं लच्छामि पस्सितुं.

१०१. ‘‘बुद्धस्स परिनिब्बाना, सावकग्गयुगस्स वा;

महाकस्सपनन्दानं, आनन्दराहुलान च.

१०२. ‘‘पटिकच्चायुसङ्खारं [पटिगच्चायुसङ्खारे (सी.)], ओसज्जित्वान निब्बुतिं;

गच्छेय्यं लोकनाथेन, अनुञ्ञाता महेसिना.

१०३. ‘‘तथा पञ्चसतानम्पि, भिक्खुनीनं वितक्कितं;

आसि खेमादिकानम्पि, एतदेव वितक्कितं.

१०४. ‘‘भूमिचालो तदा आसि, नादिता देवदुन्दुभी;

उपस्सयाधिवत्थायो, देवता सोकपीळिता.

१०५. ‘‘विलपन्ता सुकरुणं [सकरुणं (सी. स्या. पी.)], तत्थस्सूनि पवत्तयुं;

मित्ता [सब्बा (स्या. पी.)] भिक्खुनियो ताहि, उपगन्त्वान गोतमिं.

१०६. ‘‘निपच्च सिरसा पादे, इदं वचनमब्रवुं;

‘तत्थ तोयलवासित्ता, मयमय्ये रहोगता.

१०७. ‘‘‘सा चला चलिता भूमि, नादिता देवदुन्दुभी;

परिदेवा च सुय्यन्ते, किमत्थं नून गोतमी’.

१०८. ‘‘तदा अवोच सा सब्बं, यथापरिवितक्कितं;

तायोपि सब्बा आहंसु, यथापरिवितक्कितं.

१०९. ‘‘‘यदि ते रुचितं अय्ये, निब्बानं परमं सिवं;

निब्बायिस्साम सब्बापि, बुद्धानुञ्ञाय सुब्बते.

११०. ‘‘‘मयं सहाव निक्खन्ता, घरापि च भवापि च;

सहायेव गमिस्साम, निब्बानं पदमुत्तमं’.

१११. ‘‘‘निब्बानाय वजन्तीनं, किं वक्खामी’ति सा वदं;

सह सब्बाहि निग्गञ्छि, भिक्खुनीनिलया तदा.

११२. ‘‘उपस्सये याधिवत्था, देवता ता खमन्तु मे;

भिक्खुनीनिलयस्सेदं, पच्छिमं दस्सनं मम.

११३. ‘‘न जरा मच्चु वा यत्थ, अप्पियेहि समागमो;

पियेहि न वियोगोत्थि, तं वजिस्सं [तं वज्जियं (स्या.)] असङ्खतं.

११४. ‘‘अवीतरागा तं सुत्वा, वचनं सुगतोरसा;

सोकट्टा परिदेविंसु, अहो नो अप्पपुञ्ञता.

११५. ‘‘भिक्खुनीनिलयो सुञ्ञो, भूतो ताहि विना अयं;

पभाते विय तारायो, न दिस्सन्ति जिनोरसा.

११६. ‘‘निब्बानं गोतमी याति, सतेहि सह पञ्चहि;

नदीसतेहिव सह, गङ्गा पञ्चहि सागरं.

११७. ‘‘रथियाय वजन्तियो [वजन्तिं तं (सी.), वजन्ति तं (स्या.), वजन्तानं (पी.)], दिस्वा सद्धा उपासिका;

घरा निक्खम्म पादेसु, निपच्च इदमब्रवुं.

११८. ‘‘‘पसीदस्सु महाभोगे, अनाथायो विहाय नो;

तया न युत्ता [युत्तं (सी. स्या. पी.)] निब्बातुं, इच्छट्टा विलपिंसु ता’.

११९. ‘‘तासं सोकपहानत्थं, अवोच मधुरं गिरं;

‘रुदितेन अलं पुत्ता, हासकालोयमज्ज वो.

१२०. ‘‘‘परिञ्ञातं मया दुक्खं, दुक्खहेतु विवज्जितो;

निरोधो मे सच्छिकतो, मग्गो चापि सुभावितो.

पठमं भाणवारं.

१२१. ‘‘‘परिचिण्णो मया सत्था, कतं बुद्धस्स सासनं;

ओहितो गरुको भारो, भवनेत्ति समूहता.

१२२. ‘‘‘यस्सत्थाय पब्बजिता, अगारस्मानगारियं;

सो मे अत्थो अनुप्पत्तो, सब्बसंयोजनक्खयो.

१२३. ‘‘‘बुद्धो तस्स च सद्धम्मो, अनूनो याव तिट्ठति;

निब्बातुं ताव कालो मे, मा मं सोचथ पुत्तिका.

१२४. ‘‘‘कोण्डञ्ञानन्दनन्दादी, तिट्ठन्ति राहुलो जिनो;

सुखितो सहितो सङ्घो, हतदब्बा च तित्थिया.

१२५. ‘‘‘ओक्काकवंसस्स यसो, उस्सितो मारमद्दनो;

ननु सम्पति कालो मे, निब्बानत्थाय पुत्तिका.

१२६. ‘‘‘चिरप्पभुति यं मय्हं, पत्थितं अज्ज सिज्झते;

आनन्दभेरिकालोयं, किं वो अस्सूहि पुत्तिका.

१२७. ‘‘‘सचे मयि दया अत्थि, यदि चत्थि कतञ्ञुता;

सद्धम्मट्ठितिया सब्बा, करोथ वीरियं दळ्हं.

१२८. ‘‘‘थीनं अदासि पब्बज्जं, सम्बुद्धो याचितो मया;

तस्मा यथाहं नन्दिस्सं, तथा तमनुतिट्ठथ’.

१२९. ‘‘ता एवमनुसासित्वा, भिक्खुनीहि पुरक्खता;

उपेच्च बुद्धं वन्दित्वा, इदं वचनमब्रवि.

१३०. ‘‘‘अहं सुगत ते माता, त्वञ्च वीर पिता मम;

सद्धम्मसुखद [सद्धम्मसुखदो (सी. स्या. पी.)] नाथ, तया जाताम्हि गोतम.

१३१. ‘‘‘संवद्धितोयं सुगत, रूपकायो मया तव;

अनिन्दितो [आनन्दियो (स्या.), अनिन्दियो (पी.)] धम्मकायो [धम्मतनु (सी. पी. क.)], मम संवद्धितो तया.

१३२. ‘‘‘मुहुत्तं तण्हासमणं, खीरं त्वं पायितो मया;

तयाहं सन्तमच्चन्तं, धम्मखीरञ्हि [धम्मखीरम्पि (स्या., क.)] पायिता.

१३३. ‘‘‘बन्धनारक्खने मय्हं, अणणो [अनणो (सी. स्या. पी.)] त्वं महामुने;

पुत्तकामा थियो याचं, लभन्ति तादिसं सुतं.

१३४. ‘‘‘मन्धातादिनरिन्दानं, या माता सा भवण्णवे;

निमुग्गाहं तया पुत्त, तारिता भवसागरा.

१३५. ‘‘‘रञ्ञो माता महेसीति, सुलभं नाममित्थिनं;

बुद्धमाताति यं नामं, एतं परमदुल्लभं.

१३६. ‘‘‘तञ्च लद्धं महावीर, पणिधानं ममं तया;

अणुकं वा महन्तं वा, तं सब्बं पूरितं मया.

१३७. ‘‘‘परिनिब्बातुमिच्छामि, विहायेमं कळेवरं;

अनुजानाहि मे वीर, दुक्खन्तकर नायक.

१३८. ‘‘‘चक्कङ्कुसधजाकिण्णे, पादे कमलकोमले;

पसारेहि पणामं ते, करिस्सं पुत्तउत्तमे [पुत्तपेमसा (सी. पी.), पुत्तपेमहं (स्या.)].

१३९. ‘‘‘सुवण्णरासिसङ्कासं, सरीरं कुरु पाकटं;

कत्वा देहं सुदिट्ठं ते, सन्तिं गच्छामि नायक’.

१४०. ‘‘द्वत्तिंसलक्खणूपेतं, सुप्पभालङ्कतं तनुं;

सञ्झाघनाव बालक्कं, मातुच्छं दस्सयी जिनो.

१४१. ‘‘फुल्लारविन्दसंकासे, तरुणादिच्चसप्पभे;

चक्कङ्किते पादतले, ततो सा सिरसा पति.

१४२. ‘‘‘पणमामि नरादिच्च, आदिच्चकुलकेतुकं;

पच्छिमे मरणे मय्हं [सरणं मय्हं (स्या.)], न तं इक्खामहं पुनो.

१४३. ‘‘‘इत्थियो नाम लोकग्ग, सब्बदोसाकरा मता;

यदि को चत्थि दोसो मे, खमस्सु करुणाकर.

१४४. ‘‘‘इत्थिकानञ्च पब्बज्जं, हं तं याचिं पुनप्पुनं;

तत्थ चे अत्थि दोसो मे, तं खमस्सु नरासभ.

१४५. ‘‘‘मया भिक्खुनियो वीर, तवानुञ्ञाय सासिता;

तत्र चे अत्थि दुन्नीतं, तं खमस्सु खमाधिप [खमाधिति (स्या.), खमापितो (क.)].

१४६. ‘‘‘अक्खन्ते नाम खन्तब्बं, किं भवे गुणभूसने;

किमुत्तरं ते वक्खामि, निब्बानाय वजन्तिया.

१४७. ‘‘‘सुद्धे अनूने मम भिक्खुसङ्घे, लोका इतो निस्सरितुं खमन्ते;

पभातकाले ब्यसनङ्गतानं, दिस्वान निय्यातिव चन्दलेखा’.

१४८. ‘‘‘तदेतरा भिक्खुनियो जिनग्गं, ताराव चन्दानुगता सुमेरुं;

पदक्खिणं कच्च निपच्च पादे, ठिता मुखन्तं समुदिक्खमाना.

१४९. ‘‘‘न तित्तिपुब्बं तव दस्सनेन, चक्खुं न सोतं तव भासितेन;

चित्तं ममं केवलमेकमेव, पप्पुय्य तं धम्मरसेन तित्ति.

१५०. ‘‘‘नदतो परिसायं ते, वादितब्बपहारिनो;

ये ते दक्खन्ति वदनं, धञ्ञा ते नरपुङ्गव.

१५१. ‘‘‘दीघङ्गुली तम्बनखे, सुभे आयतपण्हिके;

ये पादे पणमिस्सन्ति [पणमायन्ति (स्या.)], तेपि धञ्ञा गुणन्धर.

१५२. ‘‘‘मधुरानि पहट्ठानि, दोसग्घानि हितानि च;

ये ते वाक्यानि सुय्यन्ति, तेपि धञ्ञा नरुत्तम.

१५३. ‘‘‘धञ्ञाहं ते महावीर, पादपूजनतप्परा [मानपूजनतप्परा (क.)];

तिण्णसंसारकन्तारा, सुवाक्येन सिरीमतो’.

१५४. ‘‘ततो सा अनुसावेत्वा [अनुमाने त्वा (क.)], भिक्खुसङ्घम्पि सुब्बता;

राहुलानन्दनन्दे च, वन्दित्वा इदमब्रवि.

१५५. ‘‘‘आसीविसालयसमे, रोगावासे कळेवरे;

निब्बिन्दा दुक्खसङ्घाटे, जरामरणगोचरे.

१५६. ‘‘‘नानाकलिमलाकिण्णे [नानाकुणपमलाकिण्णे (स्या.), नानाकाळमलाकिण्णे (क.)], परायत्ते निरीहके;

तेन निब्बातुमिच्छामि, अनुमञ्ञथ पुत्तका’.

१५७. ‘‘नन्दो राहुलभद्दो च, वीतसोका निरासवा;

ठिताचलट्ठिति थिरा, धम्मतमनुचिन्तयुं.

१५८. ‘‘‘धिरत्थु सङ्खतं लोलं, असारं कदलूपमं;

मायामरीचिसदिसं, इतरं अनवट्ठितं.

१५९. ‘‘‘यत्थ नाम जिनस्सायं, मातुच्छा बुद्धपोसिका;

गोतमी निधनं याति, अनिच्चं सब्बसङ्खतं’.

१६०. ‘‘आनन्दो च तदा सेखो, सोकट्टो [कनिट्ठो (स्या.)] जिनवच्छलो;

तत्थस्सूनि करोन्तो सो, करुणं परिदेवति.

१६१. ‘‘हा सन्तिं [भासन्ती (स्या.)] गोतमी याति, नून बुद्धोपि निब्बुतिं;

गच्छति न चिरेनेव, अग्गिरिव निरिन्धनो.

१६२. ‘‘एवं विलापमानं तं, आनन्दं आह गोतमी;

सुतसागरगम्भीर, बुद्धोपट्ठानतप्पर.

१६३. ‘‘‘न युत्तं सोचितुं पुत्त, हासकाले उपट्ठिते;

तया मे सरणं पुत्त, निब्बानं तमुपागतं.

१६४. ‘‘‘तया तात समज्झिट्ठो, पब्बज्जं अनुजानि नो;

मा पुत्त विमनो होहि, सफलो ते परिस्समो.

१६५. ‘‘‘यं न दिट्ठं पुराणेहि, तित्थिकाचरियेहिपि;

तं पदं सुकुमारीहि, सत्तवस्साहि वेदितं.

१६६. ‘‘‘बुद्धसासनपालेत, पच्छिमं दस्सनं तव;

तत्थ गच्छामहं पुत्त, गतो यत्थ न दिस्सते.

१६७. ‘‘‘कदाचि धम्मं देसेन्तो, खिपी लोकग्गनायको;

तदाहं आसीसवाचं, अवोचं अनुकम्पिका.

१६८. ‘‘‘चिरं जीव महावीर, कप्पं तिट्ठ महामुने;

सब्बलोकस्स अत्थाय, भवस्सु अजरामरो.

१६९. ‘‘‘तं तथावादिनिं बुद्धो, ममं सो एतदब्रवि;

‘न हेवं वन्दिया बुद्धा, यथा वन्दसि गोतमी.

१७०. ‘‘‘कथं चरहि सब्बञ्ञू, वन्दितब्बा तथागता;

कथं अवन्दिया बुद्धा, तं मे अक्खाहि पुच्छितो.