४. अट्ठकवग्गो
१. कामसुत्तं
७७२. कामं कामयमानस्स, तस्स चे तं समिज्झति;
अद्धा पीतिमनो होति, लद्धा मच्चो यदिच्छति.
७७३. तस्स चे कामयानस्स [कामयमानस्स (क.)], छन्दजातस्स जन्तुनो;
ते कामा परिहायन्ति, सल्लविद्धोव रुप्पति.
७७४. यो कामे परिवज्जेति, सप्पस्सेव पदा सिरो;
सोमं [सो इमं (सी. पी.)] विसत्तिकं लोके, सतो समतिवत्तति.
७७५. खेत्तं वत्थुं हिरञ्ञं वा, गवस्सं [गवास्सं (सी. स्या. पी.)] दासपोरिसं;
थियो बन्धू पुथु कामे, यो नरो अनुगिज्झति.
७७६. अबला नं बलीयन्ति, मद्दन्तेनं परिस्सया;
ततो नं दुक्खमन्वेति, नावं भिन्नमिवोदकं.
७७७. तस्मा जन्तु सदा सतो, कामानि परिवज्जये;
ते पहाय तरे ओघं, नावं सित्वाव [सिञ्चित्वा (सी.)] पारगूति.
कामसुत्तं पठमं निट्ठितं.
२. गुहट्ठकसुत्तं
७७८. सत्तो गुहायं बहुनाभिछन्नो, तिट्ठं नरो मोहनस्मिं पगाळ्हो;
दूरे विवेका हि तथाविधो सो, कामा हि लोके न हि सुप्पहाया.
७७९. इच्छानिदाना भवसातबद्धा, ते दुप्पमुञ्चा न हि अञ्ञमोक्खा;
पच्छा पुरे वापि अपेक्खमाना, इमेव कामे पुरिमेव जप्पं.
७८०. कामेसु गिद्धा पसुता पमूळ्हा, अवदानिया ते विसमे निविट्ठा;
दुक्खूपनीता परिदेवयन्ति, किंसू भविस्साम इतो चुतासे.
७८१. तस्मा हि सिक्खेथ इधेव जन्तु, यं किञ्चि जञ्ञा विसमन्ति लोके;
न तस्स हेतू विसमं चरेय्य, अप्पञ्हिदं जीवितमाहु धीरा.
७८२. पस्सामि लोके परिफन्दमानं, पजं इमं तण्हगतं भवेसु;
हीना नरा मच्चुमुखे लपन्ति, अवीततण्हासे भवाभवेसु.
७८३. ममायिते पस्सथ फन्दमाने, मच्छेव अप्पोदके खीणसोते;
एतम्पि दिस्वा अममो चरेय्य, भवेसु आसत्तिमकुब्बमानो.
७८४. उभोसु अन्तेसु विनेय्य छन्दं, फस्सं परिञ्ञाय अनानुगिद्धो;
यदत्तगरही तदकुब्बमानो, न लिप्पती [न लिम्पती (स्या. क.)] दिट्ठसुतेसु धीरो.
७८५. सञ्ञं परिञ्ञा वितरेय्य ओघं, परिग्गहेसु मुनि नोपलित्तो;
अब्बूळ्हसल्लो चरमप्पमत्तो, नासीसती [नासिंसती (सी. स्या. पी.)] लोकमिमं परञ्चाति.
गुहट्ठकसुत्तं दुतियं निट्ठितं.
३. दुट्ठट्ठकसुत्तं
७८६. वदन्ति वे दुट्ठमनापि एके, अथोपि वे सच्चमना वदन्ति;
वादञ्च जातं मुनि नो उपेति, तस्मा मुनी नत्थि खिलो कुहिञ्चि.
७८७. सकञ्हि दिट्ठिं कथमच्चयेय्य, छन्दानुनीतो रुचिया निविट्ठो;
सयं समत्तानि पकुब्बमानो, यथा हि जानेय्य तथा वदेय्य.
७८८. यो अत्तनो सीलवतानि जन्तु, अनानुपुट्ठोव परेस [परस्स (क.)] पाव [पावा (सी. स्या. पी.)];
अनरियधम्मं कुसला तमाहु, यो आतुमानं सयमेव पाव.
७८९. सन्तो च भिक्खु अभिनिब्बुतत्तो, इतिहन्ति सीलेसु अकत्थमानो;
तमरियधम्मं कुसला वदन्ति, यस्सुस्सदा नत्थि कुहिञ्चि लोके.
७९०. पकप्पिता सङ्खता यस्स धम्मा, पुरक्खता [पुरेक्खता (सी.)] सन्ति अवीवदाता;
यदत्तनि पस्सति आनिसंसं, तं निस्सितो कुप्पपटिच्च सन्तिं.
७९१. दिट्ठीनिवेसा न हि स्वातिवत्ता, धम्मेसु निच्छेय्य समुग्गहीतं;
तस्मा नरो तेसु निवेसनेसु, निरस्सती आदियती च धम्मं.
७९२. धोनस्स हि नत्थि कुहिञ्चि लोके, पकप्पिता दिट्ठि भवाभवेसु;
मायञ्च मानञ्च पहाय धोनो, स केन गच्छेय्य अनूपयो सो.
७९३. उपयो हि धम्मेसु उपेति वादं, अनूपयं केन कथं वदेय्य;
अत्ता निरत्ता [अत्तं निरत्तं (बहूसु)] न हि तस्स अत्थि, अधोसि सो दिट्ठिमिधेव सब्बन्ति.
दुट्ठट्ठकसुत्तं ततियं निट्ठितं.
४. सुद्धट्ठकसुत्तं
७९४. पस्सामि सुद्धं परमं अरोगं, दिट्ठेन संसुद्धि नरस्स होति;
एवाभिजानं [एताभिजानं (सी. पी.)] परमन्ति ञत्वा, सुद्धानुपस्सीति पच्चेति ञाणं.
७९५. दिट्ठेन चे सुद्धि नरस्स होति, ञाणेन वा सो पजहाति दुक्खं;
अञ्ञेन सो सुज्झति सोपधीको, दिट्ठी हि नं पाव तथा वदानं.
७९६. न ब्राह्मणो अञ्ञतो सुद्धिमाह, दिट्ठे सुते सीलवते मुते वा;
पुञ्ञे च पापे च अनूपलित्तो, अत्तञ्जहो नयिध पकुब्बमानो.
७९७. पुरिमं पहाय अपरं सितासे, एजानुगा ते न तरन्ति सङ्गं;
ते उग्गहायन्ति निरस्सजन्ति, कपीव साखं पमुञ्चं गहायं [पमुखं गहाय (स्या.), पमुञ्च गहाय (क.)].
७९८. सयं समादाय वतानि जन्तु, उच्चावचं गच्छति सञ्ञसत्तो;
विद्वा च वेदेहि समेच्च धम्मं, न उच्चावचं गच्छति भूरिपञ्ञो.
७९९. स सब्बधम्मेसु विसेनिभूतो, यं किञ्चि दिट्ठं व सुतं मुतं वा;
तमेव दस्सिं विवटं चरन्तं, केनीध लोकस्मि विकप्पयेय्य.
८००. न कप्पयन्ति न पुरेक्खरोन्ति, अच्चन्तसुद्धीति न ते वदन्ति;
आदानगन्थं गथितं विसज्ज, आसं न कुब्बन्ति कुहिञ्चि लोके.
८०१. सीमातिगो ब्राह्मणो तस्स नत्थि, ञत्वा व दिस्वा व [ञत्वा च दिस्वा च (क. सी. क.)] समुग्गहीतं;
न रागरागी न विरागरत्तो, तस्सीध नत्थी परमुग्गहीतन्ति.
सुद्धट्ठकसुत्तं चतुत्थं निट्ठितं.
५. परमट्ठकसुत्तं
८०२. परमन्ति दिट्ठीसु परिब्बसानो, यदुत्तरि कुरुते जन्तु लोके;
हीनाति अञ्ञे ततो सब्बमाह, तस्मा विवादानि अवीतिवत्तो.
८०३. यदत्तनी पस्सति आनिसंसं, दिट्ठे सुते सीलवते [सीलब्बते (स्या.)] मुते वा;
तदेव सो तत्थ समुग्गहाय, निहीनतो पस्सति सब्बमञ्ञं.
८०४. तं वापि गन्थं कुसला वदन्ति, यं निस्सितो पस्सति हीनमञ्ञं;
तस्मा हि दिट्ठं व सुतं मुतं वा, सीलब्बतं भिक्खु न निस्सयेय्य.
८०५. दिट्ठिम्पि लोकस्मिं न कप्पयेय्य, ञाणेन वा सीलवतेन वापि;
समोति अत्तानमनूपनेय्य, हीनो न मञ्ञेथ विसेसि वापि.
८०६. अत्तं पहाय अनुपादियानो, ञाणेपि सो निस्सयं नो करोति;
स वे वियत्तेसु [वियुत्तेसु (सी. अट्ठ.), द्वियत्तेसु (क.)] न वग्गसारी, दिट्ठिम्पि [दिट्ठिमपि (क.)] सो न पच्चेति किञ्चि.
८०७. यस्सूभयन्ते पणिधीध नत्थि, भवाभवाय इध वा हुरं वा;
निवेसना तस्स न सन्ति केचि, धम्मेसु निच्छेय्य समुग्गहीतं.
८०८. तस्सीध दिट्ठे व सुते मुते वा, पकप्पिता नत्थि अणूपि सञ्ञा;
तं ब्राह्मणं दिट्ठिमनादियानं, केनीध लोकस्मिं विकप्पयेय्य.
८०९. न कप्पयन्ति न पुरेक्खरोन्ति, धम्मापि तेसं न पटिच्छितासे;
न ब्राह्मणो सीलवतेन नेय्यो, पारङ्गतो न पच्चेति तादीति.
परमट्ठकसुत्तं पञ्चमं निट्ठितं.
६. जरासुत्तं
८१०. अप्पं वत जीवितं इदं, ओरं वस्ससतापि मिय्यति [मीयति (सी. अट्ठ.)];
यो चेपि अतिच्च जीवति, अथ खो सो जरसापि मिय्यति.
८११. सोचन्ति जना ममायिते, न हि सन्ति [न हि सन्ता (सी.), न ही सन्ति (कत्थचि)] निच्चा परिग्गहा;
विनाभावसन्तमेविदं, इति दिस्वा नागारमावसे.
८१२. मरणेनपि तं पहीयति [पहिय्यति (सी. स्या. क.)], यं पुरिसो ममिदन्ति [ममयिदन्ति (सी. स्या. क.), ममायन्ति (क.)] मञ्ञति;
एतम्पि विदित्वा [एतं दिस्वान (निद्देसे), एतम्पि विदित्व (?)] पण्डितो, न ममत्ताय नमेथ मामको.
८१३. सुपिनेन यथापि सङ्गतं, पटिबुद्धो पुरिसो न पस्सति;
एवम्पि पियायितं जनं, पेतं कालकतं न पस्सति.
८१४. दिट्ठापि सुतापि ते जना, येसं नाममिदं पवुच्चति [नाममेवा वसिस्सति (सी. स्या. पी.)];
नामंयेवावसिस्सति, अक्खेय्यं पेतस्स जन्तुनो.
८१५. सोकप्परिदेवमच्छरं [सोकपरिदेवमच्छरं (सी. स्या. पी.), सोकं परिदेवमच्छरं (?)], न जहन्ति गिद्धा ममायिते;
तस्मा मुनयो परिग्गहं, हित्वा अचरिंसु खेमदस्सिनो.
८१६. पतिलीनचरस्स भिक्खुनो, भजमानस्स विवित्तमासनं;
सामग्गियमाहु तस्स तं, यो अत्तानं भवने न दस्सये.
८१७. सब्बत्थ मुनी अनिस्सितो, न पियं कुब्बति नोपि अप्पियं;
तस्मिं परिदेवमच्छरं, पण्णे वारि यथा न लिम्पति [लिप्पति (सी. पी.)].
८१८. उदबिन्दु यथापि पोक्खरे, पदुमे वारि यथा न लिम्पति;
एवं मुनि नोपलिम्पति, यदिदं दिट्ठसुतं मुतेसु वा.
८१९. धोनो न हि तेन मञ्ञति, यदिदं दिट्ठसुतं मुतेसु वा;
नाञ्ञेन विसुद्धिमिच्छति, न हि सो रज्जति नो विरज्जतीति.
जरासुत्तं छट्ठं निट्ठितं.
७. तिस्समेत्तेय्यसुत्तं
८२०. ‘‘मेथुनमनुयुत्तस्स, (इच्चायस्मा तिस्सो मेत्तेय्यो) विघातं ब्रूहि मारिस;
सुत्वान तव सासनं, विवेके सिक्खिस्सामसे.
८२१. ‘‘मेथुनमनुयुत्तस्स, (मेत्तेय्याति भगवा) मुस्सते वापि सासनं;
मिच्छा च पटिपज्जति, एतं तस्मिं अनारियं.
८२२. ‘‘एको पुब्बे चरित्वान, मेथुनं यो निसेवति;
यानं भन्तं व तं लोके, हीनमाहु पुथुज्जनं.
८२३. ‘‘यसो कित्ति च या पुब्बे, हायते वापि तस्स सा;
एतम्पि दिस्वा सिक्खेथ, मेथुनं विप्पहातवे.
८२४. ‘‘सङ्कप्पेहि परेतो सो, कपणो विय झायति;
सुत्वा परेसं निग्घोसं, मङ्कु होति तथाविधो.
८२५. ‘‘अथ सत्थानि कुरुते, परवादेहि चोदितो;
एस ख्वस्स महागेधो, मोसवज्जं पगाहति.
८२६. ‘‘पण्डितोति समञ्ञातो, एकचरियं अधिट्ठितो;
अथापि [स चापि (निद्देसे)] मेथुने युत्तो, मन्दोव परिकिस्सति [परिकिलिस्सति (सी.)].
८२७. ‘‘एतमादीनवं ञत्वा, मुनि पुब्बापरे इध;
एकचरियं दळ्हं कयिरा, न निसेवेथ मेथुनं.
८२८. ‘‘विवेकञ्ञेव सिक्खेथ, एतदरियानमुत्तमं;
न तेन सेट्ठो मञ्ञेथ, स वे निब्बानसन्तिके.
८२९. ‘‘रित्तस्स मुनिनो चरतो, कामेसु अनपेक्खिनो;
ओघतिण्णस्स पिहयन्ति, कामेसु गधिता [गथिता (सी.)] पजा’’ति.
तिस्समेत्तेय्यसुत्तं सत्तमं निट्ठितं.
८. पसूरसुत्तं
८३०. इधेव सुद्धि इति वादयन्ति [विदियन्ति (सी. पी.)], नाञ्ञेसु धम्मेसु विसुद्धिमाहु;
यं निस्सिता तत्थ सुभं वदाना, पच्चेकसच्चेसु पुथू निविट्ठा.
८३१. ते वादकामा परिसं विगय्ह, बालं दहन्ती मिथु अञ्ञमञ्ञं;
वदन्ति ते अञ्ञसिता कथोज्जं, पसंसकामा कुसला वदाना.
८३२. युत्तो कथायं परिसाय मज्झे, पसंसमिच्छं विनिघाति होति;
अपाहतस्मिं पन मङ्कु होति, निन्दाय सो कुप्पति रन्धमेसी.
८३३. यमस्स वादं परिहीनमाहु, अपाहतं पञ्हविमंसकासे;
परिदेवति सोचति हीनवादो, उपच्चगा मन्ति अनुत्थुनाति.
८३४. एते विवादा समणेसु जाता, एतेसु उग्घाति निघाति होति;
एतम्पि दिस्वा विरमे कथोज्जं, न हञ्ञदत्थत्थिपसंसलाभा.
८३५. पसंसितो वा पन तत्थ होति, अक्खाय वादं परिसाय मज्झे;
सो हस्सती उण्णमती [उन्नमती (?)] च तेन, पप्पुय्य तमत्थं यथा मनो अहु.
८३६. या उण्णती [उन्नती (?)] सास्स विघातभूमि, मानातिमानं वदते पनेसो;
एतम्पि दिस्वा न विवादयेथ, न हि तेन सुद्धिं कुसला वदन्ति.
८३७. सूरो यथा राजखादाय पुट्ठो, अभिगज्जमेति पटिसूरमिच्छं;
येनेव सो तेन पलेहि सूर, पुब्बेव नत्थि यदिदं युधाय.
८३८. ये दिट्ठिमुग्गय्ह विवादयन्ति [विवादियन्ति (सी. पी.)], इदमेव सच्चन्ति च वादयन्ति;
ते त्वं वदस्सू न हि तेध अत्थि, वादम्हि जाते पटिसेनिकत्ता.