३. बोज्झङ्गकथा

१७. सावत्थिनिदानं. ‘‘सत्तिमे, भिक्खवे [सं. नि. ५.२००], बोज्झङ्गा. कतमे सत्त? सतिसम्बोज्झङ्गो, धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो, वीरियसम्बोज्झङ्गो, पीतिसम्बोज्झङ्गो, पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो, समाधिसम्बोज्झङ्गो, उपेक्खासम्बोज्झङ्गो – इमे खो, भिक्खवे, सत्त बोज्झङ्गा’’.

बोज्झङ्गाति केनट्ठेन बोज्झङ्गा? बोधाय संवत्तन्तीति – बोज्झङ्गा. बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनुबुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पटिबुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सम्बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

बुज्झनट्ठेन बोज्झङ्गा, अनुबुज्झनट्ठेन बोज्झङ्गा, पटिबुज्झनट्ठेन बोज्झङ्गा, सम्बुज्झनट्ठेन बोज्झङ्गा.

बोधेन्तीति – बोज्झङ्गा. अनुबोधेन्तीति – बोज्झङ्गा. पटिबोधेन्तीति – बोज्झङ्गा. सम्बोधेन्तीति – बोज्झङ्गा.

बोधनट्ठेन बोज्झङ्गा, अनुबोधनट्ठेन बोज्झङ्गा, पटिबोधनट्ठेन बोज्झङ्गा, सम्बोधनट्ठेन बोज्झङ्गा.

बोधिपक्खियट्ठेन बोज्झङ्गा, अनुबोधिपक्खियट्ठेन बोज्झङ्गा, पटिबोधिपक्खियट्ठेन बोज्झङ्गा, सम्बोधिपक्खियट्ठेन बोज्झङ्गा.

बुद्धिलभनट्ठेन बोज्झङ्गा, बुद्धिपटिलभनट्ठेन बोज्झङ्गा, बुद्धिरोपनट्ठेन बोज्झङ्गा, बुद्धिअभिरोपनट्ठेन बोज्झङ्गा, बुद्धिपापनट्ठेन बोज्झङ्गा, बुद्धिसम्पापनट्ठेन बोज्झङ्गा.

मूलमूलकादिदसकं

१८. मूलट्ठेन बोज्झङ्गा, मूलचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, मूलपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, मूलपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, मूलपरिपूरणट्ठेन [मूलपरिपूरट्ठेन (स्या. क.) एवमुपरिपि] बोज्झङ्गा, मूलपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, मूलपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, मूलपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, मूलपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, मूलपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

हेतुट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, हेतुपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

पच्चयट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, पच्चयपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

विसुद्धट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, विसुद्धिपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

अनवज्जट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, अनवज्जपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

नेक्खम्मट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, नेक्खम्मपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

विमुत्तट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, विमुत्तिपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

अनासवट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, अनासवपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

विवेकट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, विवेकपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

वोसग्गट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गचरियट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गपरिग्गहट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गपरिवारट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गपरिपूरणट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गपरिपाकट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गपटिसम्भिदट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गपटिसम्भिदापापनट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठेन बोज्झङ्गा, वोसग्गपटिसम्भिदाय वसीभावप्पत्तानम्पि बोज्झङ्गा.

१९. मूलट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. हेतुट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पच्चयट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विसुद्धट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनवज्जट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. नेक्खम्मट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विमुत्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनासवट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विवेकट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वोसग्गट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

मूलचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. हेतुचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पच्चयचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विसुद्धिचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनवज्जचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. नेक्खम्मचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विमुत्तिचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनासवचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विवेकचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वोसग्गचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

मूलपरिग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… वोसग्गपरिग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मूलपरिवारट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… वोसग्गपरिवारट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मूलपरिपूरणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… वोसग्गपरिपूरट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मूलपरिपाकट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… वोसग्गपरिपाकट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मूलपटिसम्भिदट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… वोसग्गपटिसम्भिदट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मूलपटिसम्भिदापापनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… वोसग्गपटिसम्भिदापापनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मूलपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… वोसग्गपटिसम्भिदाय वसीभावट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे….

परिग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. परिवारट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. परिपूरणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकग्गट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अविक्खेपट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अविसारट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनाविलट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनिञ्जनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्तुपट्ठानवसेन चित्तस्स ठितट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. आरम्मणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. गोचरट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पहानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. परिच्चागट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वुट्ठानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विवट्टनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सन्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पणीतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विमुत्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनासवट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. तरणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनिमित्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अप्पणिहितट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सुञ्ञतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकरसट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनतिवत्तनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. युगनद्धट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निय्यानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. हेतुट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. दस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. आधिपतेय्यट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

समथस्स अविक्खेपट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विपस्सनाय अनुपस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. समथविपस्सनानं एकरसट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. युगनद्धस्स अनतिवत्तनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सिक्खाय समादानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. आरम्मणस्स गोचरट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. लीनस्स चित्तस्स पग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. उद्धतस्स चित्तस्स निग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. उभोविसुद्धानं अज्झुपेक्खनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विसेसाधिगमट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. उत्तरि पटिवेधट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सच्चाभिसमयट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निरोधे पतिट्ठापकट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

सद्धिन्द्रियस्स अधिमोक्खट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… पञ्ञिन्द्रियस्स दस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सद्धाबलस्स अस्सद्धिये अकम्पियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… पञ्ञाबलस्स अविज्जाय अकम्पियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सतिसम्बोज्झङ्गस्स उपट्ठानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्स पटिसङ्खानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सम्मादिट्ठिया दस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… सम्मासमाधिस्स अविक्खेपट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

इन्द्रियानं आधिपतेय्यट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. बलानं अकम्पियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निय्यानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मग्गस्स हेतुट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सतिपट्ठानानं उपट्ठानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सम्मप्पधानानं पदहनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. इद्धिपादानं इज्झनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सच्चानं तथट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पयोगानं पटिप्पस्सद्धट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. फलानं सच्छिकिरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

वितक्कस्स अभिनिरोपनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विचारस्स उपविचारट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पीतिया फरणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सुखस्स अभिसन्दनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स एकग्गट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

आवज्जनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विजाननट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पजाननट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सञ्जाननट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकोदट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अभिञ्ञाय ञातट्ठं [अभिञ्ञेय्यत्थं (स्या.)] बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. परिञ्ञाय तीरणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पहानस्स परिच्चागट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. भावनाय एकरसट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सच्छिकिरियाय फस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. खन्धानं खन्धट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. धातूनं धातुट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. आयतनानं आयतनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सङ्खतानं सङ्खतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. असङ्खतस्स असङ्खतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

चित्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तानन्तरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स वुट्ठानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स विवट्टनट्ठं [विवज्जनट्ठं (स्या.)] बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स हेतुट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स पच्चयट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स वत्थुट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स भूमट्ठं [भुम्मट्ठं (स्या.) पटि. म. १.१४ पस्सितब्बा] बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स आरम्मणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स गोचरट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स चरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स गतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स अभिनीहारट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स निय्यानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. चित्तस्स निस्सरणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

एकत्ते आवज्जनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते विजाननट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते पजाननट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सञ्जाननट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते एकोदट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. ( ) [(एकत्ते उपनिबन्धनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा) (सब्बत्थ)]. एकत्ते पक्खन्दनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते पसीदनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सन्तिट्ठनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते विमुच्चनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते एतं सन्तन्ति पस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते यानीकतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते वत्थुकतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते अनुट्ठितट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते परिचितट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सुसमारद्धट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते परिग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते परिवारट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते परिपूरणट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते समोधानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते अधिट्ठानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते आसेवनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते भावनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते बहुलीकम्मट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सुसमुग्गतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सुविमुत्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते बुज्झनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते अनुबुज्झनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते पटिबुज्झनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सम्बुज्झनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते बोधनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते अनुबोधनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते पटिबोधनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सम्बुज्झनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते बोधिपक्खियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते अनुबोधिपक्खियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते पटिबोधिपक्खियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सम्बोधिपक्खियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते जोतनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते उज्जोतनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते अनुजोतनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते पटिजोतनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. एकत्ते सञ्जोतनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

पतापनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विरोचनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. किलेसानं सन्तापनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अमलट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विमलट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निम्मलट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. समट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. समयट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विवेकट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विवेकचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विरागट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विरागचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निरोधट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निरोधचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वोसग्गट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वोसग्गचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विमुत्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विमुत्तिचरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

छन्दट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स मूलट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स पादट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स पधानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स इज्झनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स अधिमोक्खट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स पग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स उपट्ठानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स अविक्खेपट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. छन्दस्स दस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

वीरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… चित्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… वीमंसट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय मूलट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय पादट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय पधानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय इज्झनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय अधिमोक्खट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय पग्गहट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय उपट्ठानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय अविक्खेपट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वीमंसाय दस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

दुक्खट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. दुक्खस्स पीळनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. दुक्खस्स सङ्खतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. दुक्खस्स सन्तापट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. दुक्खस्स विपरिणामट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. समुदयट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. समुदयस्स आयूहनट्ठं निदानट्ठं सञ्ञोगट्ठं पलिबोधट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निरोधट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निरोधस्स निस्सरणट्ठं विवेकट्ठं असङ्खतट्ठं अमतट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मग्गट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मग्गस्स निय्यानट्ठं हेतुट्ठं दस्सनट्ठं आधिपतेय्यट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

तथट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनत्तट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सच्चट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पटिवेधट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अभिजाननट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. परिजाननट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. धम्मट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. धातुट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. ञातट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सच्छिकिरियट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. फस्सनट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अभिसमयट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

नेक्खम्मं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अब्यापादं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. आलोकसञ्ञं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अविक्खेपं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. धम्मववत्थानं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. ञाणं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पामोज्जं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पठमं झानं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… अरहत्तमग्गं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अरहत्तफलसमापत्तिं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

अधिमोक्खट्ठेन सद्धिन्द्रियं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… दस्सनट्ठेन पञ्ञिन्द्रियं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अस्सद्धिये अकम्पियट्ठेन सद्धाबलं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… अविज्जाय अकम्पियट्ठेन पञ्ञाबलं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. उपट्ठानट्ठेन सतिसम्बोज्झङ्गं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… पटिसङ्खानट्ठेन उपेक्खासम्बोज्झङ्गं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

दस्सनट्ठेन सम्मादिट्ठिं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा…पे… अविक्खेपट्ठेन सम्मासमाधिं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. आधिपतेय्यट्ठेन इन्द्रियं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अकम्पियट्ठेन बलं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. निय्यानट्ठं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. हेतुट्ठेन मग्गं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. उपट्ठानट्ठेन सतिपट्ठानं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पदहनट्ठेन सम्मप्पधानं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. इज्झनट्ठेन इद्धिपादं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. तथट्ठेन सच्चं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अविक्खेपट्ठेन समथं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनुपस्सनट्ठे विपस्सनं …पे… एकरसट्ठेन समथविपस्सनं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अनतिवत्तनट्ठेन युगनद्धं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. संवरट्ठेन सीलविसुद्धिं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अविक्खेपट्ठेन चित्तविसुद्धिं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. दस्सनट्ठेन दिट्ठिविसुद्धिं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मुत्तट्ठेन विमोक्खं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पटिवेधट्ठेन विज्जं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. परिच्चागट्ठेन विमुत्तिं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. समुच्छेदट्ठेन खये ञाणं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पटिप्पस्सद्धट्ठेन अनुप्पादे ञाणं बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

छन्दं मूलट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. मनसिकारं समुट्ठानट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. फस्सं समोधानट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. वेदनं समोसरणट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. समाधिं पमुखट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. सतिं आधिपतेय्यट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. पञ्ञं ततुत्तरट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. विमुत्तिं सारट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा. अमतोगधं निब्बानं परियोसानट्ठेन बुज्झन्तीति – बोज्झङ्गा.

२०. सावत्थिनिदानं. तत्र खो आयस्मा सारिपुत्तो भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘आवुसो भिक्खवो’’ति [आवुसोति (स्या.) सं. नि. ५.१८५ पस्सितब्बा]. ‘‘आवुसो’’ति खो ते भिक्खू आयस्मतो सारिपुत्तस्स पच्चस्सोसुं. आयस्मा सारिपुत्तो एतदवोच –

‘‘सत्तिमे, आवुसो, बोज्झङ्गा. कतमे सत्त? सतिसम्बोज्झङ्गो, धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो…पे… उपेक्खासम्बोज्झङ्गो – इमे खो, आवुसो, सत्त बोज्झङ्गा. इमेसं ख्वाहं, आवुसो, सत्तन्नं बोज्झङ्गानं येन येन बोज्झङ्गेन आकङ्खामि पुब्बण्हसमयं विहरितुं, तेन तेन बोज्झङ्गेन पुब्बण्हसमयं विहरामि. येन येन बोज्झङ्गेन आकङ्खामि मज्झन्हिकसमयं…पे… सायन्हसमयं विहरितुं, तेन तेन बोज्झङ्गेन सायन्हसमयं विहरामि. सतिसम्बोज्झङ्गो इति चे मे, ‘आवुसो, होति, अप्पमाणो’ति मे होति, ‘सुसमारद्धो’ति मे होति. तिट्ठन्तञ्च नं [तिट्ठन्तं चरं (स्या.) सं. नि. ५.१८५ पस्सितब्बा] ‘तिट्ठती’ति पजानामि. सचेपि मे चवति, ‘इदप्पच्चया मे चवती’ति पजानामि. धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो…पे… उपेक्खासम्बोज्झङ्गो इति चे मे, आवुसो, होति, ‘अप्पमाणो’ति मे होति, ‘सुसमारद्धो’ति मे होति. तिट्ठन्तञ्च नं ‘तिट्ठती’ति पजानामि. सचेपि मे चवति, ‘इदप्पच्चया मे चवती’ति पजानामि.

‘‘सेय्यथापि, आवुसो, रञ्ञो वा राजमहामत्तस्स वा नानारत्तानं दुस्सानं दुस्सकरण्डको पूरो अस्स. सो यञ्ञदेव दुस्सयुगं आकङ्खेय्य पुब्बण्हसमयं पारुपितुं, तं तदेव दुस्सयुगं पुब्बण्हसमयं पारुपेय्य. यञ्ञदेव दुस्सयुगं आकङ्खेय्य मज्झन्हिकसमयं…पे… सायन्हसमयं पारुपितुं, तं तदेव दुस्सयुगं सायन्हसमयं पारुपेय्य. एवमेव ख्वाहं, आवुसो, इमेसं सत्तन्नं बोज्झङ्गानं येन येन बोज्झङ्गेन आकङ्खामि पुब्बण्हसमयं विहरितुं, तेन तेन बोज्झङ्गेन पुब्बण्हसमयं विहरामि. येन येन बोज्झङ्गेन आकङ्खामि मज्झन्हिकसमयं…पे… सायन्हसमयं विहरितुं, तेन तेन बोज्झङ्गेन सायन्हसमयं विहरामि. सतिसम्बोज्झङ्गो इति चे मे, आवुसो, होति, ‘अप्पमाणो’ति मे होति, ‘सुसमारद्धो’ति मे होति. तिट्ठन्तञ्च नं ‘तिट्ठती’ति पजानामि. सचेपि मे चवति, ‘इदप्पच्चया मे चवती’ति पजानामि…पे… उपेक्खासम्बोज्झङ्गो इति चे मे, आवुसो, होति, ‘अप्पमाणो’ति मे होति, ‘सुसमारद्धो’ति मे होति. तिट्ठन्तञ्च नं ‘तिट्ठती’ति पजानामि. सचेपि मे चवति, ‘इदप्पच्चया मे चवती’ति पजानामि’’.

सुत्तन्तनिद्देसो

२१. कथं सतिसम्बोज्झङ्गो इति चे मे होतीति बोज्झङ्गो? यावता निरोधूपट्ठाति तावता सतिसम्बोज्झङ्गो. इति चे मे होतीति बोज्झङ्गो. सेय्यथापि तेलप्पदीपस्स झायतो यावता अच्चि तावता वण्णो, यावता वण्णो तावता अच्चि. एवमेव यावता निरोधूपट्ठाति तावता सतिसम्बोज्झङ्गो. इति चे मे होतीति बोज्झङ्गो.

कथं अप्पमाणो इति चे मे होतीति बोज्झङ्गो? पमाणबद्धा [पमाणवन्ता (स्या.), अट्ठकथा ओलोकेतब्बा] किलेसा, सब्बे च परियुट्ठाना, ये च सङ्खारा पोनोभविका अप्पमाणो निरोधो अचलट्ठेन असङ्खतट्ठेन. यावता निरोधूपट्ठाति तावता अप्पमाणो. इति चे मे होतीति बोज्झङ्गो.

कथं सुसमारद्धो इति चे मे होतीति – बोज्झङ्गो? विसमा किलेसा, सब्बे च परियुट्ठाना, ये च सङ्खारा पोनोभविका, समधम्मो निरोधो सन्तट्ठेन पणीतट्ठेन. यावता निरोधूपट्ठाति तावता सुसमारद्धो इति चे मे होतीति बोज्झङ्गो.

कथं ‘‘तिट्ठन्तञ्च नं तिट्ठती’’ति पजानामि; सचेपि चवति ‘‘इदप्पच्चया चवती’’ति पजानामि? कतिहाकारेहि सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति? कतिहाकारेहि सतिसम्बोज्झङ्गो चवति? अट्ठहाकारेहि सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति. अट्ठहाकारेहि सतिसम्बोज्झङ्गो चवति.

कतमेहि अट्ठहाकारेहि सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति? अनुप्पादं आवज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, उप्पादं अनावज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, अप्पवत्तं आवज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, पवत्तं अनावज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, अनिमित्तं आवज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, निमित्तं अनावज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, निरोधं आवज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, सङ्खारे अनावज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति – इमेहि अट्ठहाकारेहि सतिसम्बोज्झङ्गो तिट्ठति.

कतमेहि अट्ठहाकारेहि सतिसम्बोज्झङ्गो चवति? उप्पादं आवज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो चवति, अनुप्पादं अनावज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो चवति, पवत्तं आवज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो चवति, अप्पवत्तं अनावज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो चवति, निमित्तं आवज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो चवति, अनिमित्तं अनावज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो चवति, सङ्खारे आवज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो चवति, निरोधं अनावज्जितत्ता सतिसम्बोज्झङ्गो चवति – इमेहि अट्ठहाकारेहि सतिसम्बोज्झङ्गो चवति. एवं ‘‘तिट्ठन्तञ्च नं तिट्ठती’’ति पजानामि. सचेपि चवति, ‘‘इदप्पच्चया मे चवती’’ति पजानामि…पे….

कथं उपेक्खासम्बोज्झङ्गो इति चे मे होतीति बोज्झङ्गो? यावता निरोधूपट्ठाति तावता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो इति चे मे होतीति बोज्झङ्गो. सेय्यथापि तेलप्पदीपस्स झायतो यावता अच्चि तावता वण्णो, यावता वण्णो तावता अच्चि. एवमेव यावता निरोधूपट्ठाति तावता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो इति चे होतीति बोज्झङ्गो.

कथं अप्पमाणो इति चे होतीति बोज्झङ्गो? पमाणबद्धा किलेसा, सब्बे च परियुट्ठाना, ये च सङ्खारा पोनोभविका अप्पमाणो निरोधो अचलट्ठेन असङ्खतट्ठेन. यावता निरोधूपट्ठाति तावता अप्पमाणो इति चे होतीति बोज्झङ्गो.

कथं सुसमारद्धो इति चे होतीति बोज्झङ्गो? विसमा किलेसा, सब्बे च परियुट्ठाना, ये च सङ्खारा पोनोभविका समधम्मो निरोधो सन्तट्ठेन पणीतट्ठेन. यावता निरोधूपट्ठाति तावता सुसमारद्धो इति चे होतीति बोज्झङ्गो.

कथं ‘‘तिट्ठन्तञ्च नं तिट्ठती’’ति पजानामि; सचेपि चवति ‘‘इदप्पच्चया मे चवती’’ति पजानामि? कतिहाकारेहि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति? कतिहाकारेहि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति? अट्ठहाकारेहि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति. अट्ठहाकारेहि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति.

कतमेहि अट्ठहाकारेहि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति? अनुप्पादं आवज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, उप्पादं अनावज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, अप्पवत्तं आवज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, पवत्तं अनावज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, अनिमित्तं आवज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, निमित्तं अनावज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, निरोधं आवज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति, सङ्खारे अनावज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति – इमेहि अट्ठहाकारेहि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो तिट्ठति.

कतमेहि अट्ठहाकारेहि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति? उप्पादं आवज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति, अनुप्पादं अनावज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति, पवत्तं आवज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति, अप्पवत्तं अनावज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति, निमित्तं आवज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति, अनिमित्तं अनावज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति, सङ्खारे आवज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति, निरोधं अनावज्जितत्ता उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति – इमेहि अट्ठहाकारेहि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो चवति. एवं ‘‘तिट्ठन्तञ्च नं तिट्ठती’’ति पजानामि; सचेपि चवति, ‘‘इदप्पच्चया मे चवती’’ति पजानामि.

बोज्झङ्गकथा निट्ठिता.