८. दुस्सीलपञ्हो

८. ‘‘भन्ते नागसेन, गिहिदुस्सीलस्स च समणदुस्सीलस्स च को विसेसो, किं नानाकरणं, उभोपेते समसमगतिका, उभिन्नम्पि समसमो विपाको होति, उदाहु किञ्चि नानाकारणं अत्थी’’ति?

‘‘दस यिमे, महाराज, गुणा समणदुस्सीलस्स गिहिदुस्सीलतो विसेसेन अतिरेका, दसहि च कारणेहि उत्तरिं दक्खिणं विसोधेति.

‘‘कतमे दस गुणा समणदुस्सीलस्स गिहिदुस्सीलतो विसेसेन अतिरेका? इध, महाराज, समणदुस्सीलो बुद्धे सगारवो होति, धम्मे सगारवो होति, सङ्घे सगारवो होति, सब्रह्मचारीसु सगारवो होति, उद्देसपरिपुच्छाय वायमति, सवनबहुलो होति, भिन्नसीलोपि, महाराज, दुस्सीलो परिसगतो आकप्पं उपट्ठपेति, गरहभया कायिकं वाचसिकं रक्खति, पधानाभिमुखञ्चस्स होति चित्तं, भिक्खुसामञ्ञं उपगतो होति. करोन्तोपि, महाराज, समणदुस्सीलो पापं पटिच्छन्नं आचरति. यथा, महाराज, इत्थी सपतिका निलीयित्वा रहस्सेनेव पापमाचरति; एवमेव खो, महाराज, करोन्तोपि समणदुस्सीलो पापं पटिच्छन्नं आचरति. इमे खो, महाराज, दस गुणा समणदुस्सीलस्स गिहिदुस्सीलतो विसेसेन अतिरेका.

‘‘कतमेहि दसहि कारणेहि उत्तरिं दक्खिणं विसोधेति? अनवज्जकवचधारणतायपि दक्खिणं विसोधेति, इसिसामञ्ञभण्डुलिङ्गधारणतोपि दक्खिणं विसोधेति, सङ्घसमयमनुप्पविट्ठतायपि दक्खिणं विसोधेति, बुद्धधम्मसङ्घसरणगततायपि दक्खिणं विसोधेति, पधानासयनिकेतवासितायपि दक्खिणं विसोधेति, जिनसासनधर [जिनसासनधन (सी. पी.)] परियेसनतोपि दक्खिणं विसोधेति, पवरधम्मदेसनतोपि दक्खिणं विसोधेति, धम्मदीपगतिपरायणतायपि दक्खिणं विसोधेति, ‘अग्गो बुद्धो’ति एकन्तउजुदिट्ठितायपि दक्खिणं विसोधेति, उपोसथसमादानतोपि दक्खिणं विसोधेति. इमेहि खो, महाराज, दसहि कारणेहि उत्तरिं दक्खिणं विसोधेति.

‘‘सुविपन्नोपि हि, महाराज, समणदुस्सीलो दायकानं दक्खिणं विसोधेति. यथा, महाराज, उदकं सुबहलम्पि कललकद्दमरजोजल्लं अपनेति; एवमेव खो, महाराज, सुविपन्नोपि समणदुस्सीलो दायकानं दक्खिणं विसोधेति.

‘‘यथा वा पन, महाराज, उण्होदकं सुकुधितम्पि [सुकठितम्पि (सी. पी), सुखुठितम्पि (स्या.)] ज्जलन्तं महन्तं अग्गिक्खन्धं निब्बापेति, एवमेव खो, महाराज, सुविपन्नोपि समणदुस्सीलो दायकानं दक्खिणं विसोधेति.

‘‘यथा वा पन, महाराज, भोजनं विरसम्पि खुदादुब्बल्यं अपनेति, एवमेव खो, महाराज, सुविपन्नोपि समणदुस्सीलो दायकानं दक्खिणं विसोधेति.

‘‘भासितम्पेतं, महाराज, तथागतेन देवातिदेवेन मज्झिमनिकायवरलञ्छके दक्खिणविभङ्गे वेय्याकरणे –

‘‘‘यो सीलवा दुस्सीलेसु ददाति दानं, धम्मेन लद्धं सुपसन्नचित्तो;

अभिसद्दहं कम्मफलं उळारं, सा दक्खिणा दायकतो विसुज्झती’’’ति [म. नि. ३.३८२].

‘‘अच्छरियं, भन्ते नागसेन, अब्भुतं, भन्ते नागसेन, तावतकं मयं पञ्हं अपुच्छिम्ह, तं त्वं ओपम्मेहि कारणेहि विभावेन्तो अमतमधुरं सवनूपगं अकासि. यथा नाम, भन्ते, सूदो वा सूदन्तेवासी वा तावतकं मंसं लभित्वा नानाविधेहि सम्भारेहि सम्पादेत्वा राजूपभोगं करोति; एवमेव खो, भन्ते नागसेन, तावतकं मयं पञ्हं अपुच्छिम्ह, तं त्वं ओपम्मेहि कारणेहि विभावेत्वा अमतमधुरं सवनूपगं अकासी’’ति.

दुस्सीलपञ्हो अट्ठमो.