३. बुद्धअप्पाबाधपञ्हो

३. ‘‘भन्ते नागसेन, भासितम्पेतं भगवता ‘अहमस्मि, भिक्खवे, ब्राह्मणो याचयोगो सदा पयतपाणि अन्तिमदेहधरो अनुत्तरो भिसक्को सल्लकत्तो’ति. पुन च भणितं भगवता ‘एतदग्गं, भिक्खवे, मम सावकानं भिक्खूनं अप्पाबाधानं यदिदं बाकुलो’ति. भगवतो च सरीरे बहुक्खत्तुं आबाधो उप्पन्नो दिस्सति. यदि, भन्ते नागसेन, तथागतो अनुत्तरो, तेन हि ‘एतदग्गं…पे… बाकुलो’ति यं वचनं, तं मिच्छा. यदि थेरो बाकुलो अप्पाबाधानं अग्गो, तेन हि ‘अहमस्मि…पे… सल्लकत्तो’ति तम्पि वचनं मिच्छा. अयम्पि उभतो कोटिको पञ्हो तवानुप्पत्तो, सो तया निब्बाहितब्बो’’ति.

‘‘भासितम्पेतं, महाराज, भगवता ‘अहमस्मि…पे… सल्लकत्तो’ति, भणितञ्च ‘एतदग्गं…पे… बाकुलो’ति, तञ्च पन बाहिरानं आगमानं अधिगमानं परियत्तीनं अत्तनि विज्जमानतं सन्धाय भासितं.

‘‘सन्ति खो पन, महाराज, भगवतो सावका ठानचङ्कमिका, ते ठानेन चङ्कमेन दिवारत्तिं वीतिनामेन्ति, भगवा पन, महाराज, ठानेन चङ्कमेन निसज्जाय सयनेन दिवारत्तिं वीतिनामेति, ये ते, महाराज, भिक्खू ठानचङ्कमिका, ते तेन अङ्गेन अतिरेका.

‘‘सन्ति खो पन, महाराज, भगवतो सावका एकासनिका, ते जीवितहेतुपि दुतियं भोजनं न भुञ्जन्ति, भगवा पन, महाराज, दुतियम्पि याव ततियम्पि भोजनं भुञ्जति, ये ते, महाराज, भिक्खू एकासनिका, ते तेन अङ्गेन अतिरेका, अनेकविधानि, महाराज, तानि कारणानि तेसं तेसं तं तं सन्धाय भणितानि. भगवा पन, महाराज, अनुत्तरो सीलेन समाधिना पञ्ञाय विमुत्तिया विमुत्तिञाणदस्सनेन दसहि च बलेहि चतूहि वेसारज्जेहि अट्ठारसहि बुद्धधम्मेहि छहि असाधारणेहि ञाणेहि, केवले च बुद्धविसये तं सन्धाय भणितं ‘अहमस्मि…पे… सल्लकत्तो’ति.

‘‘इध, महाराज, मनुस्सेसु एको जातिमा होति, एको धनवा, एको विज्जवा, एको सिप्पवा, एको सूरो, एको विचक्खणो, सब्बेपेते अभिभविय राजा येव तेसं उत्तमो होति, एवमेव खो, महाराज, भगवा सब्बसत्तानं अग्गो जेट्ठो सेट्ठो.

‘‘यं पन आयस्मा बाकुलो अप्पाबाधो अहोसि, तं अभिनीहारवसेन, सो हि, महाराज, अनोमदस्सिस्स भगवतो उदरवाताबाधे उप्पन्ने विपस्सिस्स च भगवतो अट्ठसट्ठिया च भिक्खुसतसहस्सानं तिणपुप्फकरोगे उप्पन्ने सयं तापसो समानो नानाभेसज्जेहि तं ब्याधिं अपनेत्वा अप्पाबाधतं पत्तो, भणितो च ‘एतदग्गं…पे… बाकुलो’ति.

‘‘भगवतो, महाराज, ब्याधिम्हि उप्पज्जन्तेपि अनुप्पज्जन्तेपि धुतङ्गं आदियन्तेपि अनादियन्तेपि नत्थि भगवता सदिसो कोचि सत्तो. भासितम्पेतं महाराज भगवता देवातिदेवेन संयुत्तनिकायवरलञ्छके –

‘‘‘यावता, भिक्खवे, सत्ता अपदा वा द्विपदा वा चतुप्पदा वा बहुप्पदा वा रूपिनो वा अरूपिनो वा सञ्ञिनो वा असञ्ञिनो वा नेवसञ्ञीनासञ्ञिनो वा, तथागतो तेसं अग्गमक्खायति अरहं सम्मासम्बुद्धो’ति. ‘साधु, भन्ते नागसेन, एवमेतं तथा सम्पटिच्छामी’’’ति.

बुद्धअप्पाबाधपञ्हो ततियो.