९. अरहन्तअभायनपञ्हो

९. ‘‘भन्ते नागसेन, भासितम्पेतं भगवता ‘विगतभयसन्तासा अरहन्तो’ति. पुन च नगरे राजगहे धनपालकं हत्थिं भगवति ओपतन्तं दिस्वा पञ्च खीणासवसतानि परिच्चजित्वा जिनवरं पक्कन्तानि दिसाविदिसं एकं ठपेत्वा थेरं आनन्दं. किं नु खो, भन्ते नागसेन, ते अरहन्तो भया पक्कन्ता, पञ्ञायिस्सति सकेन कम्मेनाति दसबलं पातेतुकामा पक्कन्ता, उदाहु तथागतस्स अतुलं विपुलमसमं पाटिहारियं दट्ठुकामा पक्कन्ता? यदि, भन्ते नागसेन, भगवता भणितं ‘विगतभयसन्तासा अरहन्तो’ति, तेन हि ‘नगरे…पे… आनन्द’न्ति यं वचनं तं मिच्छा. यदि नगरे राजगहे धनपालकं हत्थिं भगवति ओपतन्तं दिस्वा पञ्च खीणासवसतानि परिच्चजित्वा जिनवरं पक्कन्तानि दिसाविदिसं एकं ठपेत्वा थेरं आनन्दं, तेन हि ‘विगतभयसन्तासा अरहन्तो’ति तम्पि वचनं मिच्छा. अयम्पि उभतो कोटिको पञ्हो तवानुप्पत्तो, सो तया निब्बाहितब्बो’’ति.

‘‘भासितम्पेतं, महाराज, भगवता ‘विगतभयसन्तासा अरहन्तो’ति, नगरे राजगहे धनपालकं हत्थिं भगवति ओपतन्तं दिस्वा पञ्च खीणासवसतानि परिच्चजित्वा जिनवरं पक्कन्तानि दिसाविदिसं एकं ठपेत्वा थेरं आनन्दं, तञ्च पन न भया, नापि भगवन्तं पातेतुकामताय.

‘‘येन पन, महाराज, हेतुना अरहन्तो भायेय्युं वा तासेय्युं वा, सो हेतु अरहन्तानं समुच्छिन्नो, तस्मा विगतभयसन्तासा अरहन्तो, भायति नु, महाराज, महापथवी खणन्तेपि भिन्दन्तेपि धारेन्तेपि समुद्दपब्बतगिरिसिखरेति? ‘‘न हि, भन्ते’’ति. ‘‘केन कारणेन महाराजा’’ति? ‘‘नत्थि, भन्ते, महापथविया सो हेतु, येन हेतुना महापथवी भायेय्य वा तासेय्य वा’’ति. ‘‘एवमेव खो, महाराज, नत्थि अरहन्तानं सो हेतु, येन हेतुना अरहन्तो भायेय्युं वा तासेय्युं वा.

‘‘भायति नु, महाराज, गिरिसिखरं छिन्दन्ते वा भिन्दन्ते वा पतन्ते वा अग्गिना दहन्ते वा’’ति? ‘‘न हि, भन्ते’’ति. ‘‘केन कारणेन महाराजा’’ति? ‘‘नत्थि, भन्ते, गिरिसिखरस्स सो हेतु, येन हेतुना गिरिसिखरं भायेय्य वा तासेय्य वा’’ति. ‘‘एवमेव खो, महाराज, नत्थि अरहन्तानं सो हेतु, येन हेतुना अरहन्तो भायेय्युं वा तासेय्युं वा.

‘‘यदिपि, महाराज, लोकधातुसतसहस्सेसु ये केचि सत्तनिकायपरियापन्ना सब्बेपि ते सत्तिहत्था एकं अरहन्तं उपधावित्वा तासेय्युं, न भवेय्य अरहतो चित्तस्स किञ्चि अञ्ञथत्तं. किं कारणं? अट्ठानमनवकासताय.

‘‘अपि च, महाराज, तेसं खीणासवानं एवं चेतोपरिवितक्को अहोसि ‘अज्ज नरवरपवरे जिनवरवसभे नगरवरमनुप्पविट्ठे वीथिया धनपालको हत्थी आपतिस्सति, असंसयमतिदेवदेवं उपट्ठाको न परिच्चजिस्सति, यदि मयं सब्बेपि भगवन्तं न परिच्चजिस्साम, आनन्दस्स गुणो पाकटो न भविस्सति, न हेव च तथागतं समुपगमिस्सति हत्थिनागो, हन्द मयं अपगच्छाम, एवमिदं महतो जनकायस्स किलेसबन्धनमोक्खो भविस्सति, आनन्दस्स च गुणो पाकटो भविस्सती’ति. एवं ते अरहन्तो आनिसंसं दिस्वा दिसाविदिसं पक्कन्ता’’ति. ‘‘सुविभत्तो, भन्ते नागसेन, पञ्हो, एवमेतं नत्थि अरहन्तानं भयं वा सन्तासो वा, आनिसंसं दिस्वा अरहन्तो पक्कन्ता दिसाविदिस’’न्ति.

अरहन्तअभायनपञ्हो नवमो.