२. धम्मविनयपटिच्छन्नापटिच्छन्नपञ्हो
२. ‘‘भन्ते नागसेन, भासितम्पेतं भगवता ‘तथागतप्पवेदितो, भिक्खवे, धम्मविनयो विवटो विरोचति नो पटिच्छन्नो’ति. पुन च पातिमोक्खुद्देसो केवलञ्च विनयपिटकं पिहितं पटिच्छन्नं. यदि, भन्ते नागसेन, जिनसासने युत्तं वा पत्तं वा समयं लभेथ, विनयपण्णत्ति विवटा सोभेय्य. केन कारणेन? केवलं तत्थ सिक्खा संयमो नियमो सीलगुणआचारपण्णत्ति अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो. यदि, भन्ते नागसेन, भगवता भणितं ‘तथागतप्पवेदितो, भिक्खवे, धम्मविनयो विवटो विरोचति नो पटिच्छन्नो’ति, तेन हि ‘पातिमोक्खुद्देसो केवलञ्च विनयपिटकं पिहितं पटिच्छन्न’न्ति यं वचनं, तं मिच्छा. यदि पातिमोक्खुद्देसो केवलञ्च विनयपिटकं पिहितं पटिच्छन्नं, तेन हि ‘तथागतप्पवेदितो, भिक्खवे, धम्मविनयो विवटो विरोचति नो पटिच्छन्नो’ति तम्पि वचनं मिच्छा. अयम्पि उभतो कोटिको पञ्हो तवानुप्पत्तो, सो तया निब्बाहितब्बो’’ति.
‘‘भासितम्पेतं, महाराज, भगवता ‘तथागतप्पवेदितो, भिक्खवे, धम्मविनयो विवटो विरोचति नो पटिच्छन्नो’ति. पुन च पातिमोक्खुद्देसो केवलञ्च विनयपिटकं पिहितं पटिच्छन्नं, तञ्च पन न सब्बेसं, सीमं कत्वा पिहितं.
‘‘तिविधेन, महाराज, भगवता पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो, पुब्बकानं तथागतानं वंसवसेन पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो, धम्मस्स गरुकत्ता पिहितो, भिक्खुभूमिया गरुकत्ता पिहितो.
‘‘कथं पुब्बकानं तथागतानं वंसवसेन पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो, एसो वंसो, महाराज, सब्बेसं पुब्बकानं तथागतानं यदिदं भिक्खुमज्झे पातिमोक्खुद्देसो अवसेसानं पिहितो. यथा, महाराज, खत्तियानं खत्तियमाया खत्तियेसु येव चरति, एवमेतं खत्तियानं लोकस्स पवेणी अवसेसानं पिहिता. एवमेव खो, महाराज, एसो वंसो सब्बेसं पुब्बकानं तथागतानं यदिदं भिक्खुमज्झे पातिमोक्खुद्देसो अवसेसानं पिहितो.
‘‘यथा वा पन, महाराज, महिया गणा वत्तन्ति, सेय्यथिदं, मल्ला अतोणा पब्बता धम्मगिरिया ब्रह्मगिरिया नटका नच्चका लङ्घका पिसाचा मणिभद्दा पुण्णबद्धा चन्दिमसूरिया सिरिदेवता कालिदेवता, सिवा वसुदेवा घनिका असिपासा भद्दिपुत्ताति, तेसं तेसं रहस्सं तेसु तेसु गणेसु येव चरति, अवसेसानं पिहितं. एवमेव खो, महाराज, एसो वंसो सब्बेसं पुब्बकानं तथागतानं यदिदं भिक्खुमज्झे पातिमोक्खुद्देसो अवसेसानं पिहितो. एवं पुब्बकानं तथागतानं वंसवसेन पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो.
‘‘कथं धम्मस्स गरुकत्ता पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो? धम्मो, महाराज, गरुको भारियो, तत्थ सम्मत्तकारी अञ्ञं आराधेति, तं तत्थ परम्परासम्मत्तकारिताय पापुणाति, न तं तत्थ परम्परासम्मत्तकारिताय पापुणाति, मा चायं सारधम्मो वरधम्मो असम्मत्तकारीनं हत्थगतो ओञ्ञातो अवञ्ञातो हीळितो खीळितो गरहितो भवतु, मा चायं सारधम्मो वरधम्मो दुज्जनगतो ओञ्ञातो अवञ्ञातो हीळितो खीळितो गरहितो भवतूति. एवं धम्मस्स गरुकत्ता पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो.
‘‘यथा, महाराज, सारवरपवरअभिजातजातिमन्तरत्तलोहितचन्दनं नाम सवरपुरमनुगतं ओञ्ञातं अवञ्ञातं हीळितं खीळितं गरहितं भवति, एवमेव खो, महाराज, मा चायं सारधम्मो वरधम्मो परम्पराअसम्मत्तकारीनं हत्थगतो ओञ्ञातो अवञ्ञातो हीळितो खीळितो गरहितो भवतु, मा चायं सारधम्मो वरधम्मो दुज्जनगतो ओञ्ञातो अवञ्ञातो हीळितो खीळितो गरहितो भवतूति. एवं धम्मस्स गरुकत्ता पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो.
‘‘कथं भिक्खुभूमिया गरुकत्ता पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो, भिक्खुभावो खो, महाराज, लोके अतुलियो अप्पमाणो अनग्घियो, न सक्का केनचि अग्घापेतुं तुलेतुं परिमेतुं, मायं एवरूपे भिक्खुभावे ठितो लोकेन समसमो भवतूति भिक्खूनं येव अन्तरे पातिमोक्खुद्देसो चरति. यथा, महाराज, लोके वरपवरभण्डं वत्थं वा अत्थरणं वा गजतुरङ्गरथसुवण्णरजतमणिमुत्ताइत्थिरतनादीनि वा विजितकम्मसूरा वा [निज्जितकम्मसूरा वा (सी. पी.)] सब्बे ते राजानमुपगच्छन्ति, एवमेव खो, महाराज, यावता लोके [लोके सिक्खा (सी. पी.)] सुगतागमपरियत्तिआचारसंयमसीलसंवरगुणा, सब्बे ते भिक्खुसङ्घमुपगता भवन्ति. एवं भिक्खुभूमिया गरुकत्ता पातिमोक्खुद्देसो सीमं कत्वा पिहितो’’ति. ‘‘साधु, भन्ते नागसेन, एवमेतं तथा सम्पिटिच्छामी’’ति.
धम्मविनयपटिच्छन्नापटिच्छन्नपञ्हो दुतियो.