३. मुसावादगरुलहुभावपञ्हो

३. ‘‘भन्ते नागसेन, भासितम्पेतं भगवता ‘सम्पजानमुसावादे पाराजिको होती’ति. पुन च भणितं ‘सम्पजानमुसावादे लहुकं आपत्तिं आपज्जति एकस्स सन्तिके देसनावत्थुक’न्ति. भन्ते नागसेन, को पनेत्थ विसेसो, किं कारणं, यञ्चेकेन मुसावादेन उच्छिज्जति, यञ्चेकेन मुसावादेन सतेकिच्छो होति? यदि, भन्ते नागसेन, भगवता भणितं ‘सम्पजानमुसावादे पाराजिको होती’ति, तेन हि ‘सम्पजानमुसावादे लहुकं आपत्तिं आपज्जति एकस्स सन्तिके देसनावत्थुक’न्ति यं वचनं, तं मिच्छा. यदि तथागतेन भणितं ‘सम्पजानमुसावादे लहुकं आपत्तिं आपज्जति एकस्स सन्तिके देसनावत्थुक’न्ति, तेन हि ‘सम्पजानमुसावादे पाराजिको होती’ति तम्पि वचनं मिच्छा. अयम्पि उभतो कोटिको पञ्हो तवानुप्पत्तो, सो तया निब्बाहितब्बो’’ति.

‘‘भासितम्पेतं, महाराज, भगवता ‘सम्पजानमुसावादे पाराजिको होती’ति. भणितञ्च ‘सम्पजानमुसावादे लहुकं आपत्तिं आपज्जति एकस्स सन्तिके देसनावत्थुक’न्ति, तञ्च पन वत्थुवसेन गरुकलहुकं होति. तं किं मञ्ञसि, महाराज, इध कोचि पुरिसो परस्स पाणिना पहारं ददेय्य, तस्स तुम्हे किं दण्डं धारेथा’’ति? ‘‘यदि सो, भन्ते, आह ‘नक्खमामी’ति, तस्स मयं अक्खममाने कहापणं हरापेमा’’ति ‘‘इध पन, महाराज, सो येव पुरिसो तव पाणिना पहारं ददेय्य, तस्स पन को दण्डो’’ति? ‘‘हत्थम्पिस्स, भन्ते, छेदापेय्याम, पादम्पि छेदापेय्याम, याव सीसं कळीरच्छेज्जं छेदापेय्याम, सब्बम्पि तं गेहं विलुम्पापेय्याम, उभतोपक्खे [उभतोपस्से (सी. पी. क.)] याव सत्तमं कुलं समुग्घातापेय्यामा’’ति. ‘‘को पनेत्थ, महाराज, विसेसो, किं कारणं, यं एकस्स पाणिप्पहारे सुखुमो कहापणो दण्डो, यं तव पाणिप्पहारे हत्थच्छेज्जं पादच्छेज्जं याव कळीरच्छेज्जं सब्बगेहादानं उभतोपक्खे याव सत्तमकुला समुग्घातो’’ति? ‘‘मनुस्सन्तरेन, भन्ते’’ति. ‘‘एवमेव खो, महाराज, सम्पजानमुसावादो वत्थुवसेन गरुकलहुको होती’’ति. ‘‘साधु, भन्ते नागसेन, एवमेतं तथा सम्पटिच्छामी’’ति.

मुसावादगरुलहुभावपञ्हो ततियो.