६. पिण्डपातमहप्फलपञ्हो

६. ‘‘भन्ते नागसेन, भासितम्पेतं धम्मसङ्गीतिकारकेहि थेरेहि –

‘‘‘चुन्दस्स भत्तं भुञ्जित्वा, कम्मारस्साति मे सुतं;

आबाधं सम्फुसी धीरो, पबाळ्हं मारणन्तिक’न्ति [दी. नि. २.१९०].

‘‘पुन च भगवता भणितं ‘द्वेमे, आनन्द, पिण्डपाता समसमफला समविपाका अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा च. कतमे द्वे? यञ्च पिण्डपातं परिभुञ्जित्वा तथागतो अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुज्झि, यञ्च पिण्डपातं परिभुञ्जित्वा तथागतो अनुपादिसेसाय निब्बानधातुया परिनिब्बायति. इमे द्वे पिण्डपाता समसमफला समविपाका, अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा चा’ति. यदि, भन्ते नागसेन, भगवतो चुन्दस्स भत्तं भुत्ताविस्स [भुञ्जित्वा (सी.)] खरो आबाधो उप्पन्नो, पबाळ्हा च वेदना पवत्ता मारणन्तिका, तेन हि ‘द्वेमे, आनन्द, पिण्डपाता समसमफला समविपाका अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा चा’ति यं वचनं, तं मिच्छा. यदि द्वेमे पिण्डपाता समसमफला समविपाका अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा च, तेन हि भगवतो चुन्दस्स भत्तं भुत्ताविस्स [भुञ्जित्वा (सी.)] खरो आबाधो उप्पन्नो, पबाळ्हा च वेदना पवत्ता मारणन्तिकाति तम्पि वचनं मिच्छा. किंनु खो, भन्ते नागसेन, सो पिण्डपातो विसगतताय महप्फलो, रोगुप्पादकताय महप्फलो, आयुविनासकताय महप्फलो, भगवतो जीवितहरणताय महप्फलो? तत्थ मे कारणं ब्रूहि परवादानं निग्गहाय, एत्थायं जनो सम्मूळ्हो लोभवसेन अतिबहुं खायितेन लोहितपक्खन्दिका उप्पन्नाति. अयम्पि उभतो कोटिको पञ्हो तवानुप्पत्तो, सो तया निब्बाहितब्बो’’ति.

‘‘भासितम्पेतं, महाराज, धम्मसङ्गीतिकारकेहि थेरेहि –

‘‘‘चुन्दस्स भत्तं भुञ्जित्वा, कम्मारस्साति मे सुतं;

आबाधं सम्फुसी धीरो, पबाळ्हं मारणन्तिक’न्ति.

‘‘भगवता च भणितं ‘द्वेमे, आनन्द, पिण्डपाता समसमफला समविपाका अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा च. कतमे द्वे? यञ्च पिण्डपातं परिभुञ्जित्वा तथागतो अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुज्झि, यञ्च पिण्डपातं परिभुञ्जित्वा तथागतो अनुपादिसेसाय निब्बानधातुया परिनिब्बायति [परिनिब्बायि (सी.)], इमे द्वे पिण्डपाता समसमफला समविपाका, अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा चा’ति.

‘‘सो पन पिण्डपातो बहुगुणो अनेकानिसंसो. देवता, महाराज, हट्ठा पसन्नमानसा ‘अयं भगवतो पच्छिमो पिण्डपातो’ति दिब्बं ओजं सूकरमद्दवे आकिरिंसु. तञ्च पन सम्मापाकं लहुपाकं [बहुपाकं (सी.)] मनुञ्ञं बहुरसं जट्ठरग्गितेजस्स हितं. न, महाराज, ततोनिदानं भगवतो कोचि अनुप्पन्नो रोगो उप्पन्नो, अपि च, महाराज, भगवतो पकतिदुब्बले सरीरे खीणे आयुसङ्खारे उप्पन्नो रोगो भिय्यो अभिवड्ढि.

‘‘यथा, महाराज, पकतिया जलमानो अग्गि अञ्ञस्मिं उपादाने दिन्ने भिय्यो पज्जलति, एवमेव खो, महाराज, भगवतो पकतिदुब्बले सरीरे खीणे आयुसङ्खारे उप्पन्नो रोगो भिय्यो अभिवड्ढि.

‘‘यथा वा पन, महाराज, सोतो पकतिया सन्दमानो अभिवुट्ठे महामेघे भिय्यो महोघो उदकवाहको होति, एवमेव खो, महाराज, भगवतो पकतिदुब्बले सरीरे खीणे आयुसङ्खारे उप्पन्नो रोगो भिय्यो अभिवड्ढि.

‘‘यथा वा पन, महाराज, पकतिया अभिसन्नधातु कुच्छि अञ्ञस्मिं अज्झोहरिते भिय्यो आयमेय्य [आमयेय्य (सी.)], एवमेव खो, महाराज, भगवतो पकतिदुब्बले सरीरे खीणे आयुसङ्खारे उप्पन्नो रोगो भिय्यो अभिवड्ढि, नत्थि, महाराज, तस्मिं पिण्डपाते दोसो, न च तस्स सक्का दोसं आरोपेतु’’न्ति.

‘‘भन्ते नागसेन, केन कारणेन ते द्वे पिण्डपाता समसमफला समविपाका अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा चा’’ति? ‘‘धम्मानुमज्जनसमापत्तिवसेन, महाराज, ते द्वे पिण्डपाता समसमफला समविपाका अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा चा’’ति.

‘‘भन्ते नागसेन, कतमेसं धम्मानं अनुमज्जनसमापत्तिवसेन ते द्वे पिण्डपाता समसमफला समविपाका अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा चा’’ति? ‘‘नवन्नं, महाराज, अनुपुब्बविहारसमापत्तीनं अनुलोमप्पटिलोमसमापज्जनवसेन ते द्वे पिण्डपाता समसमफला समविपाका अतिविय अञ्ञेहि पिण्डपातेहि महप्फलतरा च महानिसंसतरा चा’’ति.

‘‘भन्ते नागसेन, द्वीसु येव दिवसेसु अधिमत्तं तथागतो नवानुपुब्बविहारसमापत्तियो अनुलोमप्पटिलोमं समापज्जी’’ति? ‘‘आम, महाराजा’’ति. ‘‘अच्छरियं, भन्ते नागसेन, अब्भुतं भन्ते नागसेन. यं इमस्मिं बुद्धक्खेत्ते असदिसं परमदानं, तम्पि इमेहि द्वीहि पिण्डपातेहि अगणितं. अच्छरियं, भन्ते नागसेन, अब्भुतं, भन्ते नागसेन. याव महन्ता नवानुपुब्बविहारसमापत्तियो, यत्र हि नाम नवानुपुब्बविहारसमापत्तिवसेन दानं महप्फलतरं होति महानिसंसतरञ्च. साधु, भन्ते नागसेन, एवमेतं तथा सम्पटिच्छामी’’ति.

पिण्डपातमहप्फलपञ्हो छट्ठो.