५. वेदनापञ्हो

५. राजा आह ‘‘भन्ते नागसेन, सुखा वेदना कुसला वा अकुसला वा अब्याकता वा’’ति? ‘‘सिया, महाराज, कुसला, सिया अकुसला, सिया अब्याकता’’ति. ‘‘यदि, भन्ते, कुसला न दुक्खा, यदि दुक्खा न कुसला, कुसलं दुक्खन्ति नुप्पज्जती’’ति. ‘‘तं किं मञ्ञसि, महाराज, इध पुरिसस्स हत्थे तत्तं अयोगुळं निक्खिपेय्य, दुतिये हत्थे सीतं हिमपिण्डं निक्खिपेय्य, किं नु खो, महाराज, उभोपि ते दहेय्यु’’न्ति? ‘‘आम, भन्ते, उभोपि ते दहेय्यु’’न्ति. ‘‘किं नु खो, ते महाराज, उभोपि उण्हा’’ति? ‘‘न हि भन्ते’’ति. ‘‘किं पन ते, महाराज, उभोपि सीतला’’ति? ‘‘न हि भन्ते’’ति. ‘‘आजानाहि निग्गहं यदि तत्तं दहति, न च ते उभोपि उण्हा, तेन नुप्पज्जति. यदि सीतलं दहति, न च ते उभोपि सीतला, तेन नुप्पज्जति. किस्स पन ते, महाराज, उभोपि दहन्ति, न च ते उभोपि उण्हा, न च ते उभोपि सीतला? एकं उण्हं, एकं सीतलं, उभोपि ते दहन्ति, तेन नुप्पज्जती’’ति. ‘‘नाहं पटिबलो तया वादिना सद्धिं सल्लपितुं, साधु अत्थं जप्पेही’’ति. ततो थेरो अभिधम्मसंयुत्ताय कथाय राजानं मिलिन्दं सञ्ञापेसि –

‘‘छयिमानि, महाराज, गेहनिस्सितानि सोमनस्सानि, छ नेक्खम्मनिस्सितानि सोमनस्सानि, छ गेहनिस्सितानि दोमनस्सानि, छ नेक्खम्मनिस्सितानि दोमनस्सानि, छ गेहनिस्सिता उपेक्खा, छ नेक्खम्मनिस्सिता उपेक्खाति, इमानि छ छक्कानि, अतीतापि छत्तिंसविधा वेदना, अनागतापि छत्तिंसविधा वेदना, पच्चुप्पन्नापि छत्तिंसविधा वेदना, तदेकज्झं अभिसञ्ञुहित्वा अभिसम्पिण्डेत्वा अट्ठसतं वेदना होन्ती’’ति.

‘‘कल्लोसि, भन्ते नागसेना’’ति.

वेदनापञ्हो पञ्चमो.