१३. सतिलक्खणपञ्हो
१३. राजा आह ‘‘भन्ते नागसेन, किंलक्खणा सती’’ति? ‘‘अपिलापनलक्खणा, महाराज, सति, उपग्गण्हनलक्खणा चा’’ति. ‘‘कथं, भन्ते, अपिलापनलक्खणा सती’’ति? ‘‘सति, महाराज, उप्पज्जमाना कुसलाकुसलसावज्जानवज्जहीनप्पणीतकण्हसुक्कसप्पटिभागधम्मे अपिलापेति ‘इमे चत्तारो सतिपट्ठाना, इमे चत्तारो सम्मप्पधाना, इमे चत्तारो इद्धिपादा, इमानि पञ्चिन्द्रियानि, इमानि पञ्च बलानि, इमे सत्त बोज्झङ्गा, अयं अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो, अयं समथो, अयं विपस्सना, अयं विज्जा, अयं विमुत्ती’ति. ततो योगावचरो सेवितब्बे धम्मे सेवति, असेवितब्बे धम्मे न सेवति. भजितब्बे धम्मे भजति अभजित्तब्बे धम्मे न भजति. एवं खो, महाराज, अपिलापनलक्खणा सती’’ति.
‘‘ओपम्मं करोही’’ति. ‘‘यथा, महाराज, रञ्ञो चक्कवत्तिस्स भण्डागारिको राजानं चक्कवत्तिं सायं पातं यसं सरापेति ‘एत्तका, देव, ते हत्थी, एत्तका अस्सा, एत्तका रथा, एत्तका पत्ती, एत्तकं हिरञ्ञं, एत्तकं सुवण्णं, एत्तकं सापतेय्यं, तं देवो सरतू’ति रञ्ञो सापतेय्यं अपिलापेति. एवमेव खो, महाराज, सति उप्पज्जमाना कुसलाकुसलसावज्जानवज्जहीनप्पणीतकण्हसुक्कसप्पटिभागधम्मे अपिलापेति ‘इमे चत्तारो सतिपट्ठाना, इमे चत्तारो सम्मप्पधाना, इमे चत्तारो इद्धिपादा, इमानि पञ्चिन्द्रियानि, इमानि पञ्च बलानि, इमे सत्त बोज्झङ्गा, अयं अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो, अयं समथो, अयं विपस्सना, अयं विज्जा, अयं विमुत्ती’ति. ततो योगावचरो सेवितब्बे धम्मे सेवति, असेवितब्बे धम्मे न सेवति. भजितब्बे धम्मे भजति, अभजितब्बे धम्मे न भजति. एवं खो, महाराज, अपिलापनलक्खणा सती’’ति.
‘‘कथं, भन्ते, उपग्गण्हनलक्खणा सती’’ति? ‘‘सति, महाराज, उप्पज्जमाना हिताहितानं धम्मानं गतियो समन्वेति ‘इमे धम्मा हिता, इमे धम्मा अहिता. इमे धम्मा उपकारा, इमे धम्मा अनुपकारा’ति. ततो योगावचरो अहिते धम्मे अपनुदेति, हिते धम्मे उपग्गण्हाति. अनुपकारे धम्मे अपनुदेति, उपकारे धम्मे उपग्गण्हाति. एवं खो, महाराज, उपग्गण्हनलक्खणा सती’’ति.
‘‘ओपम्मं करोही’’ति. ‘‘यथा, महाराज, रञ्ञो चक्कवत्तिस्स परिणायकरतनं रञ्ञो हिताहिते जानाति ‘इमे रञ्ञो हिता, इमे अहिता. इमे उपकारा, इमे अनुपकारा’ति. ततो अहिते अपनुदेति, हिते उपग्गण्हाति. अनुपकारे अपनुदेति, उपकारे उपग्गण्हाति. एवमेव खो, महाराज, सति उप्पज्जमाना हिताहितानं धम्मानं गतियो समन्वेति ‘इमे धम्मा हिता, इमे धम्मा अहिता. इमे धम्मा उपकारा, इमे धम्मा अनुपकारा’ति. ततो योगावचरो अहिते धम्मे अपनुदेति, हिते धम्मे उपग्गण्हा’ति. अनुपकारे धम्मे अपनुदेति, उपकारे दम्मे उपग्गण्हाति. एवं खो, महाराज, उपग्गण्हनलक्खणा सति. भासितम्पेतं, महाराज, भगवता – ‘सतिञ्च ख्वाहं, भिक्खवे, सब्बत्थिकं वदामी’’’ति.
‘‘कल्लोसि, भन्ते नागसेना’’ति.
सतिलक्खणपञ्हो तेरसमो.