७. सत्तकनिपातो

१. कुक्कुवग्गो

३९६. कुक्कुजातकं (७-१-१)

१. दियड्ढकुक्कू उदयेन कण्णिका, विदत्थियो अट्ठ परिक्खिपन्ति नं;

सा सिंसपा [ससिंसपा (सी. पी.), सा सीसपा (स्या.), या सिंसपा (क. सी. निय्य)] सारमया अफेग्गुका, कुहिं ठिता उप्परितो [उपरितो (सी. स्या. पी.)] न धंसति.

२. या तिंसति सारमया अनुज्जुका, परिकिरिय [पकिरिया (क.)] गोपाणसियो समं ठिता [समट्ठिता (सी. स्या.)];

ताहि सुसङ्गहिता बलसा पीळिता [ता सङ्गहिता बलसा च पीळिता (सी.), ताहि सुसङ्गहिता बलसा च पीळिता (स्या.), ताहि सङ्गहीता बलसा च पीळिता (पी.)], समं ठिता उप्परितो न धंसति.

३. एवम्पि मित्तेहि दळ्हेहि पण्डितो, अभेज्जरूपेहि सुचीहि मन्तिभि;

सुसङ्गहीतो सिरिया न धंसति, गोपाणसी भारवहाव कण्णिका.

४. खरत्तचं बेल्लं यथापि सत्थवा, अनामसन्तोपि करोति तित्तकं;

समाहरं सादुं करोति पत्थिव, असादुं कयिरा तनुबन्धमुद्धरं [तनुवट्टमुद्धरं (सी. पी.)].

५. एवम्पि गामनिगमेसु पण्डितो, असाहसं राजधनानि सङ्घरं;

धम्मानुवत्ती पटिपज्जमानो, स फाति कयिरा अविहेठयं परं.

६. ओदातमूलं सुचिवारिसम्भवं, जातं यथा पोक्खरणीसु अम्बुजं;

पदुमं यथा अग्गिनिकासिफालिमं, न कद्दमो न रजो न वारि लिम्पति.

७. एवम्पि वोहारसुचिं असाहसं, विसुद्धकम्मन्तमपेतपापकं;

न लिम्पति कम्मकिलेस तादिसो, जातं यथा पोक्खरणीसु अम्बुजन्ति.

कुक्कुजातकं पठमं.

३९७. मनोजजातकं (७-१-२)

८. यथा चापो निन्नमति, जिया चापि निकूजति;

हञ्ञते नून मनोजो, मिगराजा सखा मम.

९. हन्द दानि वनन्तानि, पक्कमामि यथासुखं;

नेतादिसा सखा होन्ति, लब्भा मे जीवतो सखा.

१०. न पापजनसंसेवी, अच्चन्तं सुखमेधति;

मनोजं पस्स सेमानं, गिरियस्सानुसासनी [अरियस्सानुसासनी (सी. स्या. पी.)].

११. न पापसम्पवङ्केन, माता पुत्तेन नन्दति;

मनोजं पस्स सेमानं, अच्छन्नं [सच्छन्नं (क.)] सम्हि लोहिते.

१२. एवमापज्जते पोसो, पापियो च निगच्छति;

यो वे हितानं वचनं, न करोति अत्थदस्सिनं.

१३. एवञ्च सो होति ततो च पापियो, यो उत्तमो अधमजनूपसेवी;

पस्सुत्तमं अधमजनूपसेवितं [सेविं (स्या.)], मिगाधिपं सरवरवेगनिद्धुतं.

१४. निहीयति पुरिसो निहीनसेवी, न च हायेथ कदाचि तुल्यसेवी;

सेट्ठमुपगमं [मुपनमं (सी. पी. अ. नि. ३.२६)] उदेति खिप्पं, तस्मात्तना उत्तरितरं [तस्मा अत्तनो उत्तरिं (सी. पी.), तस्मा अत्तनो उत्तरं (स्या.)] भजेथाति.

मनोजजातकं दुतियं.

३९८. सुतनुजातकं (७-१-३)

१५. राजा ते भत्तं पाहेसि, सुचिं मंसूपसेचनं;

मघदेवस्मिं [मखादेवस्मिं (सी. पी.), माघदेवस्मिं (क.)] अधिवत्थे, एहि निक्खम्म भुञ्जस्सु.

१६. एहि माणव ओरेन, भिक्खमादाय सूपितं;

त्वञ्च माणव भिक्खा च [भक्खोसि (स्या.), भक्खाव (क.)], उभो भक्खा भविस्सथ.

१७. अप्पकेन तुवं यक्ख, थुल्लमत्थं जहिस्ससि;

भिक्खं ते नाहरिस्सन्ति, जना मरणसञ्ञिनो.

१८. लद्धाय यक्खा [लद्धायं यक्ख (सी. स्या. पी.)] तव निच्चभिक्खं, सुचिं पणीतं रससा उपेतं;

भिक्खञ्च ते आहरियो नरो इध, सुदुल्लभो हेहिति भक्खिते [खादिते (सी. स्या. पी.)] मयि.

१९. ममेव [ममेस (सी. पी.)] सुतनो अत्थो, यथा भाससि माणव;

मया त्वं समनुञ्ञातो, सोत्थिं पस्साहि मातरं.

२०. खग्गं छत्तञ्च पातिञ्च, गच्छमादाय [गच्छेवादाय (सी. स्या. पी.)] माणव;

सोत्थिं पस्सतु ते माता, त्वञ्च पस्साहि मातरं.

२१. एवं यक्ख सुखी होहि, सह सब्बेहि ञातिभि;

धनञ्च मे अधिगतं, रञ्ञो च वचनं कतन्ति.

सुतनुजातकं ततियं.

३९९. मातुपोसकगिज्झजातकं (७-१-४)

२२. ते कथं नु करिस्सन्ति, वुद्धा गिरिदरीसया;

अहं बद्धोस्मि पासेन, निलीयस्स वसं गतो.

२३. किं गिज्झ परिदेवसि, का नु ते परिदेवना;

न मे सुतो वा दिट्ठो वा, भासन्तो मानुसिं दिजो.

२४. भरामि मातापितरो, वुद्धे गिरिदरीसये;

ते कथं नु करिस्सन्ति, अहं वसं गतो तव.

२५. यं नु गिज्झो योजनसतं, कुणपानि अवेक्खति;

कस्मा जालञ्च पासञ्च, आसज्जापि न बुज्झसि.

२६. यदा पराभवो होति, पोसो जीवितसङ्खये;

अथ जालञ्च पासञ्च, आसज्जापि न बुज्झति.

२७. भरस्सु मातापितरो, वुद्धे गिरिदरीसये;

मया त्वं समनुञ्ञातो, सोत्थिं पस्साहि ञातके.

२८. एवं लुद्दक नन्दस्सु, सह सब्बेहि ञातिभि;

भरिस्सं मातापितरो, वुद्धे गिरिदरीसयेति.

मातुपोसकगिज्झजातकं चतुत्थं.

४००. दब्भपुप्फजातकं (७-१-५)

२९. अनुतीरचारी भद्दन्ते, सहायमनुधाव मं;

महा मे गहितो [रोहितो (क.)] मच्छो, सो मं हरति वेगसा.

३०. गम्भीरचारी भद्दन्ते, दळ्हं गण्हाहि थामसा;

अहं तं उद्धरिस्सामि, सुपण्णो उरगामिव [उरगम्मिव (सी. स्या. पी.)].

३१. विवादो नो समुप्पन्नो, दब्भपुप्फ सुणोहि मे;

समेहि मेधगं [मेधकं (पी.)] सम्म, विवादो वूपसम्मतं.

३२. धम्मट्ठोहं पुरे आसिं, बहू अड्डा मे तीरिता [बहुअट्टं मे तीरितं (सी.), बहुअट्टंव तीरितं (स्या.), बहु अत्थं मे तीरितं (पी.)];

समेमि मेधगं सम्म, विवादो वूपसम्मतं.

३३. अनुतीरचारि नङ्गुट्ठं, सीसं गम्भीरचारिनो;

अच्चायं [अथायं (सी. पी.)] मज्झिमो खण्डो, धम्मट्ठस्स भविस्सति.

३४. चिरम्पि भक्खो अभविस्स, सचे न विवदेमसे;

असीसकं अनङ्गुट्ठं, सिङ्गालो हरति रोहितं.

३५. यथापि राजा नन्देय्य, रज्जं लद्धान खत्तियो;

एवाहमज्ज नन्दामि, दिस्वा पुण्णमुखं पतिं.

३६. कथं नु थलजो सन्तो, उदके मच्छं परामसि;

पुट्ठो मे सम्म अक्खाहि, कथं अधिगतं तया.

३७. विवादेन किसा होन्ति, विवादेन धनक्खया;

जीना उद्दा विवादेन, भुञ्ज मायावि रोहितं.

३८. एवमेव मनुस्सेसु, विवादो यत्थ जायति;

धम्मट्ठं पटिधावन्ति, सो हि नेसं विनायको;

धनापि तत्थ जीयन्ति, राजकोसो पवड्ढतीति [च वड्ढति (पी.)].

दब्भपुप्फजातकं पञ्चमं.

४०१. पण्णकजातकं (७-१-६)

३९. पण्णकं [दसण्णकं (सी. स्या. पी.)] तिखिणधारं, असिं सम्पन्नपायिनं;

परिसायं पुरिसो गिलति, किं दुक्करतरं ततो;

यदञ्ञं दुक्करं ठानं, तं मे अक्खाहि पुच्छितो.

४०. गिलेय्य पुरिसो लोभा, असिं सम्पन्नपायिनं;

यो च वज्जा ददामीति, तं दुक्करतरं ततो;

सब्बञ्ञं सुकरं ठानं, एवं जानाहि मद्दव [मागध (सी. स्या. पी.)].

४१. ब्याकासि आयुरो पञ्हं, अत्थं [अत्थ (पी. सी. निय्य)] धम्मस्स कोविदो;

पुक्कुसं दानि पुच्छामि, किं दुक्करतरं ततो;

यदञ्ञं दुक्करं ठानं, तं मे अक्खाहि पुच्छितो.

४२. न वाचमुपजीवन्ति, अफलं गिरमुदीरितं;

यो च दत्वा अवाकयिरा, तं दुक्करतरं ततो;

सब्बञ्ञं सुकरं ठानं, एवं जानाहि मद्दव.

४३. ब्याकासि पुक्कुसो पञ्हं, अत्थं धम्मस्स कोविदो;

सेनकं दानि पुच्छामि, किं दुक्करतरं ततो;

यदञ्ञं दुक्करं ठानं, तं मे अक्खाहि पुच्छितो.

४४. ददेय्य पुरिसो दानं, अप्पं वा यदि वा बहुं;

यो च दत्वा नानुतप्पे [तपे (सी. पी.)], तं दुक्करतरं ततो;

सब्बञ्ञं सुकरं ठानं, एवं जानाहि मद्दव.

४५. ब्याकासि आयुरो पञ्हं, अथो पुक्कुसपोरिसो;

सब्बे पञ्हे अतिभोति, यथा भासति सेनकोति.

पण्णक [दसण्णक (सी. स्या. पी.)] जातकं छट्ठं.

४०२. सत्तुभस्तजातकं (७-१-७)

४६. विब्भन्तचित्तो कुपितिन्द्रियोसि, नेत्तेहि ते वारिगणा सवन्ति;

किं ते नट्ठं किं पन पत्थयानो, इधागमा ब्रह्मे तदिङ्घ [ब्राह्मण इङ्घ (सी. स्या.)] ब्रूहि.

४७. मिय्येथ भरिया वजतो ममज्ज, अगच्छतो मरणमाह यक्खो;

एतेन दुक्खेन पवेधितोस्मि, अक्खाहि मे सेनक एतमत्थं.

४८. बहूनि ठानानि विचिन्तयित्वा, यमेत्थ वक्खामि तदेव सच्चं;

मञ्ञामि ते ब्राह्मण सत्तुभस्तं, अजानतो कण्हसप्पो पविट्ठो.

४९. आदाय दण्डं परिसुम्भ भस्तं, पस्सेळमूगं उरगं दुजिव्हं [दिजिव्हं (सी. पी.)];

छिन्दज्ज कङ्खं विचिकिच्छितानि, भुजङ्गमं पस्स पमुञ्च भस्तं.

५०. संविग्गरूपो परिसाय मज्झे, सो ब्राह्मणो सत्तुभस्तं पमुञ्चि;

अथ निक्खमि उरगो उग्गतेजो, आसीविसो सप्पो फणं करित्वा.

५१. सुलद्धलाभा जनकस्स रञ्ञो, यो पस्सती सेनकं साधुपञ्ञं;

विवट्टछद्दो [विवत्तच्छद्दो (सी.), विवट्टच्छदो (स्या.), विवट्टच्छद्दा (पी.)] नुसि सब्बदस्सी, ञाणं नु ते ब्राह्मण भिंसरूपं.

५२. इमानि मे सत्तसतानि अत्थि, गण्हाहि सब्बानि ददामि तुय्हं;

तया हि मे जीवितमज्ज लद्धं, अथोपि भरियाय मकासि सोत्थिं.

५३. न पण्डिता वेतनमादियन्ति, चित्राहि गाथाहि सुभासिताहि;

इतोपि ते ब्रह्मे ददन्तु वित्तं, आदाय त्वं गच्छ सकं निकेतन्ति.

सत्तुभस्तजातकं [सेनकजातकं (स्या.)] सत्तमं.

४०३. अट्ठिसेनकजातकं (७-१-८)

५४. येमे अहं न जानामि, अट्ठिसेन वनिब्बके;

ते मं सङ्गम्म याचन्ति, कस्मा मं त्वं न याचसि.

५५. याचको अप्पियो होति, याचं अददमप्पियो;

तस्माहं तं न याचामि, मा मे विदेस्सना [विद्देसना (सी. पी.)] अहु.

५६. यो वे याचनजीवानो, काले याचं न याचति;

परञ्च पुञ्ञा [पुञ्ञं (स्या. क.)] धंसेति, अत्तनापि न जीवति.

५७. यो च [यो वे (क.)] याचनजीवानो, काले याचञ्हि याचति [याचंपि याचति (स्या.), याचानि याचति (पी.), याचति याचनं (सी. निय्य), याचनं याचति (क.)];

परञ्च पुञ्ञं लब्भेति, अत्तनापि च जीवति.

५८. न वे देस्सन्ति [न वे दुस्सन्ति (स्या.), न वे दिस्सन्ति (पी.), न विदेस्सन्ति (क. अट्ठ.)] सप्पञ्ञा, दिस्वा याचकमागते;

ब्रह्मचारि पियो मेसि, वद त्वं [वर तं (सी.), वर त्वं (पी.)] भञ्ञमिच्छसि [यञ्ञमिच्छसि (?)].

५९. न वे याचन्ति सप्पञ्ञा, धीरो च वेदितुमरहति;

उद्दिस्स अरिया तिट्ठन्ति, एसा अरियान याचना.

६०. ददामि ते ब्राह्मण रोहिणीनं, गवं सहस्सं सह पुङ्गवेन;

अरियो हि अरियस्स कथं न दज्जा, सुत्वान गाथा तव धम्मयुत्ताति.

अट्ठिसेनकजातकं अट्ठमं.

४०४. कपिजातकं (७-१-९)

६१. यत्थ वेरी निवसति, न वसे तत्थ पण्डितो;

एकरत्तं दिरत्तं वा, दुक्खं वसति वेरिसु.

६२. दिसो वे लहुचित्तस्स, पोसस्सानुविधीयतो;

एकस्स कपिनो हेतु, यूथस्स अनयो कतो.