१. अवारियवग्गो

३७६. अवारियजातकं (६-१-१)

१. मासु कुज्झ भूमिपति, मासु कुज्झ रथेसभ;

कुद्धं अप्पटिकुज्झन्तो, राजा रट्ठस्स पूजितो.

२. गामे वा यदि वारञ्ञे, निन्ने वा यदि वा थले;

सब्बत्थ अनुसासामि, मासु कुज्झ [मास्सु कुज्झि (सी. पी.)] रथेसभ.

३. अवारियपिता नाम, अहु गङ्गाय नाविको;

पुब्बे जनं तारेत्वान, पच्छा याचति वेतनं;

तेनस्स भण्डनं होति, न च भोगेहि वड्ढति.

४. अतिण्णंयेव याचस्सु, अपारं तात नाविक;

अञ्ञो हि तिण्णस्स मनो, अञ्ञो होति पारेसिनो [तरेसिनो (सी. पी.), तिरेसिनो (स्या.)].

५. गामे वा यदि वारञ्ञे, निन्ने वा यदि वा थले;

सब्बत्थ अनुसासामि, मासु कुज्झित्थ नाविक.

६. यायेवानुसासनिया, राजा गामवरं अदा;

तायेवानुसासनिया, नाविको पहरी मुखं.

७. भत्तं भिन्नं हता भरिया, गब्भो च पतितो छमा;

मिगोव जातरूपेन, न तेनत्थं अबन्धि सूति [अवड्ढितुन्ति (सी. स्या.), अवड्ढि सूति (?)].

अवारियजातकं पठमं.

३७७. सेतकेतुजातकं (६-१-२)

८. मा तात कुज्झि न हि साधु कोधो, बहुम्पि ते अदिट्ठमस्सुतञ्च;

माता पिता दिसता [दिसा तात (स्या.), दिसा ता (पी.)] सेतकेतु, आचरियमाहु दिसतं पसत्था.

९. अगारिनो अन्नदपानवत्थदा [अन्नपानवत्थदा (स्या. क.)], अव्हायिका तम्पि दिसं वदन्ति;

एसा दिसा परमा सेतकेतु, यं पत्वा दुक्खी सुखिनो भवन्ति.

१०. खराजिना जटिला पङ्कदन्ता, दुम्मक्खरूपा [दुमुक्खरूपा (सी. स्या.), दुम्मुक्खरूपा (पी. क.)] येमे जप्पन्ति मन्ते;

कच्चि नु ते मानुसके पयोगे, इदं विदू परिमुत्ता अपाया.

११. पापानि कम्मानि कत्वान राज, बहुस्सुतो चे न [बहुस्सुतो नेव (सी. स्या.)] चरेय्य धम्मं;

सहस्सवेदोपि न तं पटिच्च, दुक्खा पमुञ्चे चरणं अपत्वा.

१२. सहस्सवेदोपि न तं पटिच्च, दुक्खा पमुञ्चे चरणं अपत्वा;

मञ्ञामि वेदा अफला भवन्ति, ससंयमं चरणमेव [चरणञ्ञेव (सी. स्या. पी.)] सच्चं.

१३. न हेव वेदा अफला भवन्ति, ससंयमं चरणमेव सच्चं;

कित्तिञ्हि पप्पोति अधिच्च वेदे, सन्तिं पुणेति [सन्तं पुने’ति (सी. पी.)] चरणेन दन्तोति.

सेतकेतुजातकं दुतियं.

३७८. दरीमुखजातकं (६-१-३)

१४. पङ्को च कामा पलिपो च कामा, भयञ्च मेतं तिमूलं पवुत्तं;

रजो च धूमो च मया पकासिता, हित्वा तुवं पब्बज ब्रह्मदत्त.

१५. गधितो [गथितो (सी.)] च रत्तो च अधिमुच्छितो च, कामेस्वहं ब्राह्मण भिंसरूपं;

तं नुस्सहे जीविकत्थो पहातुं, काहामि पुञ्ञानि अनप्पकानि.

१६. यो अत्थकामस्स हितानुकम्पिनो, ओवज्जमानो न करोति सासनं;

इदमेव सेय्यो इति मञ्ञमानो, पुनप्पुनं गब्भमुपेति मन्दो.

१७. सो घोररूपं निरयं उपेति, सुभासुभं मुत्तकरीसपूरं;

सत्ता सकाये न जहन्ति गिद्धा, ये होन्ति कामेसु अवीतरागा.

१८. मीळ्हेन लित्ता रुहिरेन मक्खिता, सेम्हेन लित्ता उपनिक्खमन्ति;

यं यञ्हि कायेन फुसन्ति तावदे, सब्बं असातं दुखमेव केवलं.

१९. दिस्वा वदामि न हि अञ्ञतो सवं, पुब्बेनिवासं बहुकं सरामि;

चित्राहि गाथाहि सुभासिताहि, दरीमुखो निज्झापयि सुमेधन्ति.

दरीमुखजातकं ततियं.

३७९. नेरुजातकं (६-१-४)

२०. काकोला काकसङ्घा च, मयञ्च पततं वरा [वर (क.) मयन्तिपदस्स हि विसेसनं];

सब्बेव सदिसा होम, इमं आगम्म पब्बतं.

२१. इध सीहा च ब्यग्घा च, सिङ्गाला च मिगाधमा;

सब्बेव सदिसा होन्ति, अयं को नाम पब्बतो.

२२. इमं नेरूति [नेरुन्ति (सी. स्या.)] जानन्ति, मनुस्सा पब्बतुत्तमं;

इध वण्णेन सम्पन्ना, वसन्ति सब्बपाणिनो.

२३. अमानना यत्थ सिया, सन्तानं वा विमानना;

हीनसम्मानना वापि, न तत्थ वसतिं वसे [वसती वसे (स्या.), वस दिवसे (पी.)].

२४. यत्थालसो च दक्खो च, सूरो भीरु च पूजिया;

न तत्थ सन्तो वसन्ति, अविसेसकरे नरे [नगे (सी. स्या. पी.)].

२५. नायं नेरु विभजति, हीनउक्कट्ठमज्झिमे;

अविसेसकरो नेरु, हन्द नेरुं जहामसेति.

नेरुजातकं चतुत्थं.

३८०. आसङ्कजातकं (६-१-५)

२६. आसावती नाम लता, जाता चित्तलतावने;

तस्सा वस्ससहस्सेन, एकं निब्बत्तते फलं.

२७. तं देवा पयिरुपासन्ति, ताव दूरफलं सतिं;

आसीसेव [आसिंसेव (सी. स्या. पी.)] तुवं राज, आसा फलवती सुखा.

२८. आसीसतेव [आसिंसेथेव (सी. स्या. पी.)] सो पक्खी, आसीसतेव [आसिंसेथेव (सी. स्या. पी.)] सो दिजो;

तस्स चासा [तस्सेवासा (स्या.)] समिज्झति, ताव दूरगता सती;

आसीसेव तुवं राज, आसा फलवती सुखा.

२९. सम्पेसि खो मं वाचाय, न च सम्पेसि [संसेसि (क.)] कम्मुना;

माला सेरेय्यकस्सेव, वण्णवन्ता अगन्धिका.

३०. अफलं मधुरं वाचं, यो मित्तेसु पकुब्बति;

अददं अविस्सजं भोगं, सन्धि तेनस्स जीरति.

३१. यञ्हि कयिरा तञ्हि वदे, यं न कयिरा न तं वदे;

अकरोन्तं भासमानं, परिजानन्ति पण्डिता.

३२. बलञ्च वत मे खीणं, पाथेय्यञ्च न विज्जति;

सङ्के पाणूपरोधाय, हन्द दानि वजामहं.

३३. एतदेव हि मे नामं, यं नामस्मि रथेसभ;

आगमेहि महाराज, पितरं आमन्तयामहन्ति.

आसङ्कजातकं पञ्चमं.

३८१. मिगालोपजातकं (६-१-६)

३४. न मे रुच्चि मिगालोप, यस्स ते तादिसी गती;

अतुच्चं तात पतसि, अभूमिं तात सेवसि.

३५. चतुक्कण्णंव केदारं, यदा ते पथवी सिया;

ततो तात निवत्तस्सु, मास्सु एत्तो परं गमि.

३६. सन्ति अञ्ञेपि सकुणा, पत्तयाना विहङ्गमा;

अक्खित्ता वातवेगेन, नट्ठा ते सस्सतीसमा.

३७. अकत्वा अपनन्दस्स [अपरण्णस्स (सी. स्या. पी.)], पितु वुद्धस्स सासनं;

कालवाते अतिक्कम्म, वेरम्भानं वसं अगा [गतो (सी.)].

३८. तस्स पुत्ता च दारा च, ये चञ्ञे अनुजीविनो;

सब्बे ब्यसनमापादुं, अनोवादकरे दिजे.

३९. एवम्पि इध वुद्धानं, यो वाक्यं नावबुज्झति;

अतिसीमचरो [अतिसीमं चरो (सी. स्या. क.)] दित्तो, गिज्झोवातीतसासनो;

सब्बे ब्यसनं पप्पोन्ति, अकत्वा बुद्धसासनन्ति.

मिगालोपजातकं छट्ठं.

३८२. सिरिकाळकण्णिजातकं (६-१-७)

४०. का नु काळेन वण्णेन, न चापि [न चासि (सी.)] पियदस्सना;

का वा त्वं कस्स वा धीता, कथं जानेमु तं मयं.

४१. महाराजस्सहं धीता, विरूपक्खस्स चण्डिया;

अहं काळी अलक्खिका, काळकण्णीति मं विदू;

ओकासं याचितो देहि, वसेमु तव सन्तिके.

४२. किंसीले किंसमाचारे, पुरिसे निविससे तुवं;

पुट्ठा मे काळि अक्खाहि, कथं [यथा (सी. पी.)] जानेमु तं मयं.

४३. मक्खी पळासी सारम्भी, इस्सुकी मच्छरी सठो;

सो मय्हं पुरिसो कन्तो, लद्धं यस्स विनस्सति.

४४. कोधनो उपनाही च, पिसुणो च विभेदको;

कण्डकवाचो [अण्डकवाचो (क. सी. पी.)] फरुसो, सो मे कन्ततरो ततो.

४५. अज्ज सुवेति पुरिसो, सदत्थं नावबुज्झति;

ओवज्जमानो कुप्पति, सेय्यं सो अतिमञ्ञति.

४६. दवप्पलुद्धो [देवप्पलुद्धो (क.), दवप्पलद्धो (पी.)] पुरिसो, सब्बमित्तेहि धंसति;

सो मय्हं पुरिसो कन्तो, तस्मिं होमि अनामया.

४७. अपेहि एत्तो त्वं काळि, नेतं अम्हेसु विज्जति;

अञ्ञं जनपदं गच्छ, निगमे राजधानियो.

४८. अहम्पि खो तं [चेतं (सी.)] जानामि, नेतं तुम्हेसु विज्जति;

सन्ति लोके अलक्खिका, सङ्घरन्ति बहुं धनं;

अहं देवो च मे भाता, उभो नं विधमामसे.

४९. का नु दिब्बेन वण्णेन, पथब्या सुपतिट्ठिता;

का वा त्वं कस्स वा धीता, कथं जानेमु तं मयं.

५०. महाराजस्सहं धीता, धतरट्ठस्स सिरीमतो [धतरट्ठसिरीमतो (स्या. क.)];

अहं सिरी च लक्खी च, भूरिपञ्ञाति मं विदू;

ओकासं याचितो देहि, वसेमु तव सन्तिके.

५१. किंसीले किंसमाचारे, पुरिसे निविससे तुवं;

पुट्ठा मे लक्खि अक्खाहि, कथं [यथा (सी. पी.)] जानेमु तं मयं.

५२. यो चापि सीते अथवापि उण्हे, वातातपे डंससरीसपे च;

खुधं [खुद्दं (स्या. क.), खुदं (पी.)] पिपासं अभिभुय्य सब्बं, रत्तिन्तिवं यो सततं नियुत्तो;

कालागतञ्च न हापेति अत्थं, सो मे मनापो निविसे च तम्हि.

५३. अक्कोधनो मित्तवा चागवा च, सीलूपपन्नो असठोजुभूतो [असठो उज्जुभूतो (पी.)];

सङ्गाहको सखिलो सण्हवाचो, महत्तपत्तोपि निवातवुत्ति;

तस्मिंहं [तस्माहं (सी. पी.)] पोसे विपुला भवामि, ऊमि समुद्दस्स यथापि वण्णं.

५४. यो चापि मित्ते अथवा अमित्ते, सेट्ठे सरिक्खे अथ वापि हीने;

अत्थं चरन्तं अथवा अनत्थं, आवी रहो सङ्गहमेव वत्ते [वत्तो (स्या. क.)].

वाचं न वज्जा फरुसं कदाचि, मतस्स जीवस्स च तस्स होमि.

५५. एतेसं यो अञ्ञतरं लभित्वा, कन्ता सिरी [कन्तसिरिं (कत्थचि), कन्तं सिरिं (स्या.) अट्ठकथायं दुतियततियपाठन्तरानि] मज्जति अप्पपञ्ञो;

तं दित्तरूपं विसमं चरन्तं, करीसठानंव [करीसजातं व (सी. स्या.)] विवज्जयामि.

५६. अत्तना कुरुते लक्खिं, अलक्खिं कुरुतत्तना;

न हि लक्खिं अलक्खिं वा, अञ्ञो अञ्ञस्स कारकोति.

सिरिकाळकण्णिजातकं सत्तमं.

३८३. कुक्कुटजातकं (६-१-८)

५७. सुचित्तपत्तछदन, तम्बचूळ विहङ्गम;

ओरोह दुमसाखाय, मुधा भरिया भवामि ते.

५८. चतुप्पदी त्वं कल्याणि, द्विपदाहं मनोरमे;

मिगी पक्खी असञ्ञुत्ता, अञ्ञं परियेस सामिकं.

५९. कोमारिका ते हेस्सामि, मञ्जुका पियभाणिनी;

विन्द मं अरियेन वेदेन, सावय मं यदिच्छसि.

६०. कुणपादिनि लोहितपे, चोरि कुक्कुटपोथिनि;

न त्वं अरियेन वेदेन, ममं भत्तारमिच्छसि.

६१. एवम्पि चतुरा [चातुरा (स्या. क.)] नारी, दिस्वान सधनं [पवरं (सी. स्या. पी.)] नरं;

नेन्ति सण्हाहि वाचाहि, बिळारी विय कुक्कुटं.

६२. यो च उप्पतितं अत्थं, न खिप्पमनुबुज्झति;

अमित्तवसमन्वेति, पच्छा च अनुतप्पति.

६३. यो च उप्पतितं अत्थं, खिप्पमेव निबोधति;