४. चतुक्कनिपातो

१. कालिङ्गवग्गो

३०१. चूळकालिङ्गजातकं (४-१-१)

१. विवरथिमासं [विवरथ इमासं (सी. स्या. पी.)] द्वारं, नगरं पविसन्तु [पविसितुं मया; (क.)] अरुणराजस्स;

सीहेन सुसिट्ठेन, सुरक्खितं [सुसत्थेन, सुरक्खितं (सी. पी.), सुसिट्ठेन (क.)] नन्दिसेनेन.

२. जयो कलिङ्गानमसय्हसाहिनं, पराजयो अनयो [अजयो (स्या.), अन्वितो (क.)] अस्सकानं;

इच्चेव ते भासितं ब्रह्मचारि, न उज्जुभूता वितथं भणन्ति.

३. देवा मुसावादमुपातिवत्ता, सच्चं धनं परमं तेसु [तथं पेमकरं नु (क.), तथं परमं करं नु (स्या.)] सक्क;

तं ते मुसा भासितं देवराज, किं वा पटिच्च मघवा महिन्द.

४. ननु ते सुतं ब्राह्मण भञ्ञमाने, देवा न इस्सन्ति पुरिसपरक्कमस्स;

दमो समाधि मनसो अभेज्जो [अदेज्जो (सी. पी.), अभिज्जो (क.)], अब्यग्गता निक्कमनञ्च [निक्खमनञ्च (सी.)] काले;

दळ्हञ्च विरियं पुरिसपरक्कमो च, तेनेव आसि विजयो अस्सकानन्ति.

चूळकालिङ्गजातकं पठमं.

३०२. महाअस्सारोहजातकं (४-१-२)

५. अदेय्येसु ददं दानं, देय्येसु नप्पवेच्छति;

आपासु ब्यसनं पत्तो, सहायं नाधिगच्छति.

६. नादेय्येसु ददं दानं, देय्येसु यो पवेच्छति;

आपासु ब्यसनं पत्तो, सहायमधिगच्छति.

७. सञ्ञोगसम्भोगविसेसदस्सनं, अनरियधम्मेसु सठेसु नस्सति;

कतञ्च अरियेसु च अज्जवेसु, महप्फलं होति अणुम्पि तादिसु.

८. यो पुब्बे कतकल्याणो, अका लोके सुदुक्करं;

पच्छा कयिरा न वा कयिरा, अच्चन्तं पूजनारहोति.

महाअस्सारोहजातकं दुतियं.

३०३. एकराजजातकं (४-१-३)

९. अनुत्तरे कामगुणे समिद्धे, भुत्वान पुब्बे वसी एकराज;

सो दानि दुग्गे नरकम्हि खित्तो, नप्पज्जहे वण्णबलं पुराणं.

१०. पुब्बेव खन्ती च तपो च मय्हं, सम्पत्थिता दुब्भिसेन [दब्बसेना (सी. पी.)] अहोसि;

तं दानि लद्धान कथं नु राज, जहे अहं वण्णबलं पुराणं.

११. सब्बा किरेवं परिनिट्ठितानि, यसस्सिनं पञ्ञवन्तं विसय्ह;

यसो च लद्धा पुरिमं उळारं, नप्पज्जहे वण्णबलं पुराणं.

१२. पनुज्ज दुक्खेन सुखं जनिन्द, सुखेन वा दुक्खमसय्हसाहि;

उभयत्थ सन्तो अभिनिब्बुतत्ता, सुखे च दुक्खे च भवन्ति तुल्याति.

एकराजजातकं ततियं.

३०४. दद्दरजातकं (४-१-४)

१३. इमानि मं दद्दर तापयन्ति, वाचादुरुत्तानि मनुस्सलोके;

मण्डूकभक्खा उदकन्तसेवी, आसीविसं मं अविसा सपन्ति.

१४. सका रट्ठा पब्बाजितो, अञ्ञं जनपदं गतो;

महन्तं कोट्ठं कयिराथ, दुरुत्तानं [दुरुत्तानि (क.)] निधेतवे.

१५. यत्थ पोसं न जानन्ति, जातिया विनयेन वा;

न तत्थ मानं कयिराथ, वसमञ्ञातके जने.

१६. विदेसवासं वसतो, जातवेदसमेनपि [जातवेदभयेनपि (क.)];

खमितब्बं सपञ्ञेन, अपि दासस्स तज्जितन्ति.

दद्दरजातकं चतुत्थं.

३०५. सीलवीमंसनजातकं (४-१-५)

१७. नत्थि लोके रहो नाम, पापकम्मं पकुब्बतो;

पस्सन्ति वनभूतानि, तं बालो मञ्ञती रहो.

१८. अहं रहो न पस्सामि, सुञ्ञं वापि न विज्जति;

यत्थ अञ्ञं [सुञ्ञं (स्या. क.)] न पस्सामि, असुञ्ञं होति तं मया.

१९. दुज्जच्चो च सुजच्चो [अजच्चो (पी.)] च, नन्दो च सुखवड्ढितो [सुखवच्छको (सी.), सुखवच्छनो (स्या. पी.)];

वेज्जो च अद्धुवसीलो [अथ सीलो (क.)] च, ते धम्मं जहु मत्थिका.

२०. ब्राह्मणो च कथं जहे, सब्बधम्मान पारगू;

यो धम्ममनुपालेति, धितिमा सच्चनिक्कमोति.

सीलवीमंसनजातकं पञ्चमं.

३०६. सुजातजातकं (४-१-६)

२१. किमण्डका इमे देव, निक्खित्ता कंसमल्लके;

उपलोहितका वग्गू, तं [ते (पी.)] मे अक्खाहि पुच्छितो.

२२. यानि पुरे तुवं देवि, भण्डु नन्तकवासिनी;

उच्छङ्गहत्था पचिनासि, तस्सा ते कोलियं फलं.

२३. उड्डय्हते न रमति, भोगा विप्पजहन्ति तं [विप्पजहन्ति’मं (?)];

तत्थेविमं पटिनेथ, यत्थ कोलं पचिस्सति.

२४. होन्ति हेते महाराज, इद्धिप्पत्ताय [इद्धिमत्ताय (क.)] नारिया;

खम देव सुजाताय, मास्सा [मासु (क.)] कुज्झ रथेसभाति.

सुजातजातकं छट्ठं.

३०७. पलासजातकं (४-१-७)

२५. अचेतनं ब्राह्मण अस्सुणन्तं, जानो अजानन्तमिमं पलासं;

आरद्धविरियो धुवं अप्पमत्तो, सुखसेय्यं पुच्छसि किस्स हेतु.

२६. दूरे सुतो चेव ब्रहा च रुक्खो, देसे ठितो भूतनिवासरूपो;

तस्मा नमस्सामि इमं पलासं, ये चेत्थ भूता ते [ते च (सी. पी.)] धनस्स हेतु.

२७. सो ते करिस्सामि यथानुभावं, कतञ्ञुतं ब्राह्मण पेक्खमानो;

कथञ्हि आगम्म सतं सकासे, मोघानि ते अस्सु परिफन्दितानि.

२८. यो तिन्दुकरुक्खस्स परो [पुरो (क.)] पिलक्खो [पिलक्खु (सी. पी.), मिलक्खु (क.)], परिवारितो पुब्बयञ्ञो उळारो;

तस्सेस मूलस्मिं निधि निखातो, अदायादो गच्छ तं उद्धराहीति.

पलासजातकं सत्तमं.

३०८. सकुणजातकं (४-१-८)

२९. अकरम्हस ते किच्चं, यं बलं अहुवम्हसे;

मिगराज नमो त्यत्थु, अपि किञ्चि लभामसे.

३०. मम लोहितभक्खस्स, निच्चं लुद्दानि कुब्बतो;

दन्तन्तरगतो सन्तो, तं बहुं यम्पि जीवसि.

३१. अकतञ्ञुमकत्तारं, कतस्स अप्पटिकारकं;

यस्मिं कतञ्ञुता नत्थि, निरत्था तस्स सेवना.

३२. यस्स सम्मुखचिण्णेन, मित्तधम्मो न लब्भति;

अनुसूय [अनुसुय्य (सी. पी.)] मनक्कोसं, सणिकं तम्हा अपक्कमेति.

सकुणजातकं अट्ठमं.

३०९. छवकजातकं (४-१-९)

३३. सब्बमिदं चरिमं कतं [चरिमवतं (सी. पी.)], उभो धम्मं न पस्सरे;

उभो पकतिया चुता, यो चायं मन्तेज्झापेति [मन्तज्झायति (सी.), सज्झापयति (पी.)];

यो च मन्तं अधीयति.

३४. सालीनं ओदनं भुञ्जे, सुचिं मंसूपसेचनं;

तस्मा एतं न सेवामि, धम्मं इसीहि सेवितं.

३५. परिब्बज महा लोको [महाब्रह्मे (क.)], पचन्तञ्ञेपि पाणिनो;

मा तं अधम्मो आचरितो, अस्मा कुम्भमिवाभिदा.

३६. धिरत्थु तं यसलाभं, धनलाभञ्च ब्राह्मण;

या वुत्ति विनिपातेन, अधम्मचरणेन वाति.

छवकजातकं नवमं.

३१०. सेय्यजातकं (४-१-१०)

३७. ससमुद्दपरियायं, महिं सागरकुण्डलं;

न इच्छे सह निन्दाय, एवं सेय्य [सय्ह (सी. स्या. पी.)] विजानहि.

३८. धिरत्थु तं यसलाभं, धनलाभञ्च ब्राह्मण;

या वुत्ति विनिपातेन, अधम्मचरणेन वा.

३९. अपि चे पत्तमादाय, अनगारो परिब्बजे;

सायेव जीविका सेय्यो, या चाधम्मेन एसना.

४०. अपि चे पत्तमादाय, अनगारो परिब्बजे;

अञ्ञं अहिंसयं लोके, अपि रज्जेन तं वरन्ति.

सेय्यजातकं [सय्हजातकं (सी. स्या. पी.)] दसमं.

कालिङ्गवग्गो [विवरवग्गो (सी. पी.)] पठमो.

तस्सुद्दानं –

विवरञ्च अदेय्य समिद्धवरं, अथ दद्दर पापमहातिरहो;

अथ कोलि पलासवरञ्च कर, चरिमं ससमुद्दवरेन दसाति.

२. पुचिमन्दवग्गो

३११. पुचिमन्दजातकं (४-२-१)

४१. उट्ठेहि चोर किं सेसि, को अत्थो सुपनेन [सुपितेन (सी.), सुपिनेन (पी. क.)] ते;

मा तं गहेसुं [गण्हेय्युं (क.)] राजानो, गामे किब्बिसकारकं.

४२. यं नु [नून (स्या.)] चोरं गहेस्सन्ति, गामे किब्बिसकारकं;

किं तत्थ पुचिमन्दस्स, वने जातस्स तिट्ठतो.

४३. न त्वं अस्सत्थ जानासि, मम चोरस्स चन्तरं;

चोरं गहेत्वा राजानो, गामे किब्बिसकारकं;

अप्पेन्ति [अच्चेन्ति (स्या.)] निम्बसूलस्मिं, तस्मिं मे सङ्कते मनो.

४४. सङ्केय्य सङ्कितब्बानि, रक्खेय्यानागतं भयं;

अनागतभया धीरो, उभो लोके अवेक्खतीति.

पुचिमन्दजातकं पठमं.

३१२. कस्सपमन्दियजातकं (४-२-२)

४५. अपि कस्सप मन्दिया, युवा सपति हन्ति [सम्पटिहन्ति (क.)] वा;

सब्बं तं खमते धीरो, पण्डितो तं तितिक्खति.

४६. सचेपि सन्तो विवदन्ति, खिप्पं सन्धीयरे पुन;

बाला पत्ताव भिज्जन्ति, न ते समथमज्झगू.

४७. एते भिय्यो समायन्ति, सन्धि तेसं न जीरति;

यो चाधिपन्नं जानाति, यो च जानाति देसनं.

४८. एसो हि उत्तरितरो, भारवहो धुरद्धरो;

यो परेसाधिपन्नानं, सयं सन्धातुमरहतीति.

कस्सपमन्दियजातकं दुतियं.

३१३. खन्तीवादीजातकं (४-२-३)

४९. यो ते हत्थे च पादे च, कण्णनासञ्च छेदयि;

तस्स कुज्झ महावीर, मा रट्ठं विनसा [विनस्स (क. सी. स्या. क.)] इदं.

५०. यो मे हत्थे च पादे च, कण्णनासञ्च छेदयि;

चिरं जीवतु सो राजा, न हि कुज्झन्ति मादिसा.

५१. अहू अतीतमद्धानं [अहु अतीतमद्धाने (स्या. पी. क.)], समणो खन्तिदीपनो;

तं खन्तियायेव ठितं, कासिराजा अछेदयि.

५२. तस्स कम्म [कम्मस्स (सी. पी.)] फरुसस्स, विपाको कटुको अहु;

यं कासिराजा वेदेसि, निरयम्हि समप्पितोति.

खन्तीवादीजातकं ततियं.

३१४. लोहकुम्भिजातकं (४-२-४)

५३. दुज्जीवितमजीविम्ह, ये सन्ते [येसं नो (स्या. क.)] न ददम्हसे;

विज्जमानेसु भोगेसु, दीपं नाकम्ह अत्तनो.

५४. सट्ठि [सट्ठिं (स्या.)] वस्ससहस्सानि, परिपुण्णानि सब्बसो;

निरये पच्चमानानं, कदा अन्तो भविस्सति.

५५. नत्थि अन्तो कुतो अन्तो, न अन्तो पटिदिस्सति;

तदा हि पकतं पापं, मम तुय्हञ्च मारिसा [मारिस (सी. स्या. पी.)].

५६. सोहं नून इतो गन्त्वा, योनिं लद्धान मानुसिं;

वदञ्ञू सीलसम्पन्नो, काहामि कुसलं बहुन्ति.

लोहकुम्भिजातकं चतुत्थं.