३. तिकनिपातो

१. सङ्कप्पवग्गो

२५१. सङ्कप्परागजातकं (३-१-१)

१. सङ्कप्परागधोतेन, वितक्कनिसितेन च;

नालङ्कतेन भद्रेन [नेवालङ्कतभद्रेन (स्या.)], उसुकाराकतेन च [न उसुकारकतेन च (सी. स्या. पी.)].

२. न कण्णायतमुत्तेन, नापि मोरूपसेविना;

तेनम्हि हदये विद्धो, सब्बङ्गपरिदाहिना.

३. आवेधञ्च न पस्सामि, यतो रुहिरमस्सवे;

याव अयोनिसो चित्तं, सयं मे दुक्खमाभतन्ति.

सङ्कप्परागजातकं पठमं.

२५२. तिलमुट्ठिजातकं (३-१-२)

४. अज्जापि मे तं मनसि [सरसि (क.)], यं मं त्वं तिलमुट्ठिया;

बाहाय मं गहेत्वान, लट्ठिया अनुताळयि.

५. ननु जीविते न रमसि, येनासि ब्राह्मणागतो;

यं मं बाहा गहेत्वान, तिक्खत्तुं अनुताळयि.

६. अरियो अनरियं कुब्बन्तं [कुब्बानं (सी. पी.), कुब्बं (स्या.)], यो दण्डेन निसेधति;

सासनं तं न तं वेरं, इति नं पण्डिता विदूति.

तिलमुट्ठिजातकं दुतियं.

२५३. मणिकण्ठजातकं (३-१-३)

७. ममन्नपानं विपुलं उळारं, उप्पज्जतीमस्स मणिस्स हेतु;

तं ते न दस्सं अतियाचकोसि, न चापि ते अस्सममागमिस्सं.

८. सुसू यथा सक्खरधोतपाणी, तासेसि मं सेलं याचमानो;

तं ते न दस्सं अतियाचकोसि, न चापि ते अस्सममागमिस्सं.

९. न तं याचे यस्स पियं जिगीसे [जिगिंसे (सी. स्या. पी.)], देस्सो होति अतियाचनाय;

नागो मणिं याचितो ब्राह्मणेन, अदस्सनंयेव तदज्झगमाति.

मणिकण्ठजातकं ततियं.

२५४. कुण्डककुच्छिसिन्धवजातकं (३-१-४)

१०. भुत्वा तिणपरिघासं, भुत्वा आचामकुण्डकं;

एतं ते भोजनं आसि, कस्मा दानि न भुञ्जसि.

११. यत्थ पोसं न जानन्ति, जातिया विनयेन वा;

बहुं [पहू (सी. पी.), पहुं (स्या. क.)] तत्थ महाब्रम्हे, अपि आचामकुण्डकं.

१२. त्वञ्च खो मं पजानासि, यादिसायं हयुत्तमो;

जानन्तो जानमागम्म, न ते भक्खामि कुण्डकन्ति.

कुण्डककुच्छिसिन्धवजातकं चतुत्थं.

२५५. सुकजातकं (३-१-५)

१३. याव सो मत्तमञ्ञासि, भोजनस्मिं विहङ्गमो;

ताव अद्धानमापादि, मातरञ्च अपोसयि.

१४. यतो च खो बहुतरं, भोजनं अज्झवाहरि [अज्झुपाहरि (सी. पी.)];

ततो तत्थेव संसीदि, अमत्तञ्ञू हि सो अहु.

१५. तस्मा मत्तञ्ञुता साधु, भोजनस्मिं अगिद्धता [अगिद्धिता (स्या. क.)];

अमत्तञ्ञू हि सीदन्ति, मत्तञ्ञू च न सीदरेति.

सुकजातकं पञ्चमं.

२५६. जरूदपानजातकं (३-१-६)

१६. जरूदपानं खणमाना, वाणिजा उदकत्थिका;

अज्झगमुं अयसं लोहं [अज्झगंसु अयोलोहं (सी. स्या. पी.)], तिपुसीसञ्च वाणिजा;

रजतं जातरूपञ्च, मुत्ता वेळूरिया बहू.

१७. ते च तेन असन्तुट्ठा, भिय्यो भिय्यो अखाणिसुं;

ते तत्थासीविसो [तत्थ आसीविसो (क.), तत्थपासीविसो (स्या.)] घोरो, तेजस्सी तेजसा हनि.

१८. तस्मा खणे नातिखणे, अतिखातं [अतिखणं (क.)] हि पापकं;

खातेन च [खणेन च (क.), खणनेन (स्या.)] धनं लद्धं, अतिखातेन [अतिखणेन (क.)] नासितन्ति.

जरूदपानजातकं छट्ठं.

२५७. गामणिचन्दजातकं (३-१-७)

१९. नायं घरानं कुसलो, लोलो अयं वलीमुखो;

कतं कतं खो दूसेय्य, एवंधम्ममिदं कुलं.

२०. नयिदं चित्तवतो लोमं, नायं अस्सासिको मिगो;

सिट्ठं [सत्थं (सी. स्या. पी.)] मे जनसन्धेन, नायं किञ्चि विजानति.

२१. न मातरं पितरं वा, भातरं भगिनिं सकं;

भरेय्य तादिसो पोसो, सिट्ठं दसरथेन मेति.

गामणिचन्द [गामणिचण्ड (सी. पी.)] जातकं सत्तमं.

२५८. मन्धातुजातकं (३-१-८)

२२. यावता चन्दिमसूरिया, परिहरन्ति दिसा भन्ति विरोचना [विरोचमाना (क.)];

सब्बेव दासा मन्धातु, ये पाणा पथविस्सिता [पठविनिस्सिता (सी. पी.), पठविस्सिता (स्या.)].

२३. न कहापणवस्सेन, तित्ति कामेसु विज्जति;

अप्पस्सादा दुखा कामा, इति विञ्ञाय पण्डितो.

२४. अपि दिब्बेसु कामेसु, रतिं सो नाधिगच्छति;

तण्हक्खयरतो होति, सम्मासम्बुद्धसावकोति.

मन्धातुजातकं अट्ठमं.

२५९. तिरीटवच्छजातकं (३-१-९)

२५. नयिमस्स विज्जामयमत्थि किञ्चि, न बन्धवो नो पन ते सहायो;

अथ केन वण्णेन तिरीटवच्छो [तिरीटिवच्छो (स्या. क.)], तेदण्डिको भुञ्जति अग्गपिण्डं.

२६. आपासु [आवासु (क.)] मे युद्धपराजितस्स, एकस्स कत्वा विवनस्मि घोरे;

पसारयी किच्छगतस्स पाणिं, तेनूदतारिं दुखसंपरेतो.

२७. एतस्स किच्चेन इधानुपत्तो, वेसायिनो विसया जीवलोके;

लाभारहो तात तिरीटवच्छो, देथस्स भोगं यजथञ्च [यजतञ्च (सी. पी.), यजितञ्च (स्या.)] यञ्ञन्ति.

तिरीटवच्छजातकं नवमं.

२६०. दूतजातकं (३-१-१०)

२८. यस्सत्था दूरमायन्ति, अमित्तमपि याचितुं;

तस्सूदरस्सहं दूतो, मा मे कुज्झ [कुज्झि (सी. पी.)] रथेसभ.

२९. यस्स दिवा च रत्तो च, वसमायन्ति माणवा;

तस्सूदरस्सहं दूतो, मा मे कुज्झ [कुज्झि (सी. पी.)] रथेसभ.

३०. ददामि ते ब्राह्मण रोहिणीनं, गवं सहस्सं सह पुङ्गवेन;

दूतो हि दूतस्स कथं न दज्जं, मयम्पि तस्सेव भवाम दूताति.

दूतजातकं दसमं.

सङ्कप्पवग्गो पठमो.

तस्सुद्दानं –

उसुकारवरो तिलमुट्ठि मणि, हयराज विहङ्गम आसिविसो;

जनसन्ध कहापणवस्स पुन, तिरिटं पुन दूतवरेन दसाति.

२. पदुमवग्गो

२६१. पदुमजातकं (३-२-१)

३१. यथा केसा च मस्सू च, छिन्नं छिन्नं विरूहति;

एवं रूहतु ते नासा, पदुमं देहि याचितो.

३२. यथा सारदिकं बीजं, खेत्ते वुत्तं विरूहति;

एवं रूहतु ते नासा, पदुमं देहि याचितो.

३३. उभोपि पलपन्तेते [विलपन्तेते (स्या. क.)], अपि पद्मानि दस्सति;

वज्जुं वा ते न वा वज्जुं, नत्थि नासाय रूहना;

देहि सम्म पदुमानि, अहं याचामि याचितोति.

पदुमजातकं पठमं.

२६२. मुदुपाणिजातकं (३-२-२)

३४. पाणि चे मुदुको चस्स, नागो चस्स सुकारितो;

अन्धकारो च वस्सेय्य, अथ नून तदा सिया.

३५. अनला मुदुसम्भासा, दुप्पूरा ता [दुप्पूरत्ता (क.)] नदीसमा;

सीदन्ति नं विदित्वान, आरका परिवज्जये.

३६. यं एता उपसेवन्ति, छन्दसा वा धनेन वा;

जातवेदोव सं ठानं, खिप्पं अनुदहन्ति नन्ति.

मुदुपाणिजातकं दुतियं.

२६३. चूळपलोभनजातकं (३-२-३)

३७. अभिज्जमाने वारिस्मिं, सयं [अयं (क.)] आगम्म इद्धिया;

मिस्सीभावित्थिया गन्त्वा, संसीदसि [संसीदति (क.)] महण्णवे.

३८. आवट्टनी महामाया, ब्रह्मचरियविकोपना;

सीदन्ति नं विदित्वान, आरका परिवज्जये.

३९. यं एता उपसेवन्ति, छन्दसा वा धनेन वा;

जातवेदोव सं ठानं, खिप्पं अनुदहन्ति नन्ति.

चूळपलोभन [चुल्लपलोभन (सी. स्या. पी.)] जातकं ततियं.

२६४. महापनादजातकं (३-२-४)

४०. पनादो नाम सो राजा, यस्स यूपो सुवण्णयो;

तिरियं सोळसुब्बेधो [सोळसपब्बेधो (सी. पी.)], उद्धमाहु [उच्चमाहु (सी. स्या. पी.)] सहस्सधा.

४१. सहस्सकण्डो सतगेण्डु [सतभेदो (सी. पी.), सतभेण्डु (सी. निस्सय)], धजासु हरितामयो;

अनच्चुं तत्थ गन्धब्बा, छ सहस्सानि सत्तधा.

४२. एवमेतं [एवमेव (क.)] तदा आसि, यथा भाससि भद्दजि;

सक्को अहं तदा आसिं, वेय्यावच्चकरो तवाति.

महापनादजातकं चतुत्थं.

२६५. खुरप्पजातकं (३-२-५)

४३. दिस्वा खुरप्पे धनुवेगनुन्ने, खग्गे गहीते तिखिणे तेलधोते;

तस्मिं भयस्मिं मरणे वियूळ्हे, कस्मा नु ते नाहु छम्भितत्तं.

४४. दिस्वा खुरप्पे धनुवेगनुन्ने, खग्गे गहीते तिखिणे तेलधोते;

तस्मिं भयस्मिं मरणे वियूळ्हे, वेदं अलत्थं विपुलं उळारं.

४५. सो वेदजातो अज्झभविं अमित्ते, पुब्बेव मे जीवितमासि चत्तं;

न हि जीविते आलयं कुब्बमानो, सूरो कयिरा सूरकिच्चं कदाचीति.

खुरप्पजातकं पञ्चमं.

२६६. वातग्गसिन्धवजातकं (३-२-६)

४६. येनासि किसिया पण्डु, येन भत्तं न रुच्चति;

अयं सो आगतो भत्ता [तातो (सी. स्या. पी.)], कस्मा दानि पलायसि.

४७. सचे [न खो (स्या. क.)] पनादिकेनेव, सन्थवो नाम जायति;

यसो हायति इत्थीनं, तस्मा तात पलायहं [पलायिहं (स्या.), पलायितं (क.)].

४८. यस्सस्सिनं कुले जातं, आगतं या न इच्छति;

सोचति चिररत्ताय, वातग्गमिव भद्दलीति [कुन्दलीति (सी. पी.), गद्रभीति (स्या.)].

वातग्गसिन्धवजातकं छट्ठं.

२६७. कक्कटकजातकं (३-२-७)

४९. सिङ्गीमिगो आयतचक्खुनेत्तो, अट्ठित्तचो वारिसयो अलोमो;

तेनाभिभूतो कपणं रुदामि, मा हेव मं पाणसमं जहेय्य [जहेय्या (पी.) जहा’य्ये (?)].

५०. अय्य न तं जहिस्सामि, कुञ्जरं सट्ठिहायनं [कुञ्जर सट्ठिहायन (सी. पी.)];

पथब्या चातुरन्ताय, सुप्पियो होसि मे तुवं.

५१. ये कुळीरा समुद्दस्मिं, गङ्गाय यमुनाय [नम्मदाय (सी. पी.)] च;

तेसं त्वं वारिजो सेट्ठो, मुञ्च रोदन्तिया पतिन्ति.

कक्कटक [कुळीर (क.)] जातकं सत्तमं.

२६८. आरामदूसकजातकं (३-२-८)

५२. यो वे सब्बसमेतानं, अहुवा सेट्ठसम्मतो;

तस्सायं एदिसी पञ्ञा, किमेव इतरा पजा.

५३. एवमेव तुवं ब्रह्मे, अनञ्ञाय विनिन्दसि;

कथं मूलं अदिस्वान [कथंहि मूलं अदित्वा (स्या. पी.)], रुक्खं जञ्ञा पतिट्ठितं.