५४७. वेस्सन्तरजातकं (१०)

दसवरकथा

१६५५. ‘‘फुस्सती [फुसति (सी. पी.)] वरवण्णाभे, वरस्सु दसधा वरे;

पथब्या चारुपुब्बङ्गि, यं तुय्हं मनसो पियं’’.

१६५६. ‘‘देवराज नमो त्यत्थु, किं पापं पकतं मया;

रम्मा चावेसि मं ठाना, वातोव धरणीरुहं’’.

१६५७. ‘‘न चेव ते कतं पापं, न च मे त्वमसि अप्पिया;

पुञ्ञञ्च ते परिक्खीणं, येन तेवं वदामहं.

१६५८. ‘‘सन्तिके मरणं तुय्हं, विनाभावो भविस्सति;

पटिगण्हाहि मे एते, वरे दस पवेच्छतो’’.

१६५९. ‘‘वरं चे मे अदो सक्क, सब्बभूतानमिस्सर;

सिविराजस्स भद्दन्ते, तत्थ अस्सं निवेसने.

१६६०. ‘‘नीलनेत्ता नीलभमु, निलक्खी च यथा मिगी;

फुस्सती नाम नामेन, तत्थपस्सं पुरिन्दद.

१६६१. ‘‘पुत्तं लभेथ वरदं, याचयोगं [याचयोगिं (क.)] अमच्छरिं;

पूजितं पटिराजूहि, कित्तिमन्तं यसस्सिनं.

१६६२. ‘‘गब्भं मे धारयन्तिया, मज्झिमङ्गं अनुन्नतं;

कुच्छि अनुन्नतो अस्स, चापंव लिखितं समं.

१६६३. ‘‘थना मे नप्पपतेय्युं, पलिता न सन्तु वासव;

काये रजो न लिम्पेथ, वज्झञ्चापि पमोचये.

१६६४. ‘‘मयूरकोञ्चाभिरुदे, नारिवरगणायुते;

खुज्जचेलापकाकिण्णे, सूदमागधवण्णिते.

१६६५. ‘‘चित्रग्गळेरुघुसिते, सुरामंसपबोधने;

सिविराजस्स भद्दन्ते, तत्थस्सं महेसी पिया’’.

१६६६. ‘‘ये ते दस वरा दिन्ना, मया सब्बङ्गसोभने;

सिविराजस्स विजिते, सब्बे ते लच्छसी वरे.

१६६७. ‘‘इदं वत्वान मघवा, देवराजा सुजम्पति;

फुस्सतिया वरं दत्वा, अनुमोदित्थ वासवो.

दसवरकथा नाम.

हेमवन्तं

१६६८. ‘‘परूळ्हकच्छनखलोमा, पङ्कदन्ता रजस्सिरा;

पग्गय्ह दक्खिणं बाहुं, किं मं याचन्ति ब्राह्मणा’’.

१६६९. ‘‘रतनं देव याचाम, सिवीनं रट्ठवड्ढनं;

ददाहि पवरं नागं, ईसादन्तं उरूळ्हवं’’.

१६७०. ‘‘ददामि न विकम्पामि, यं मं याचन्ति ब्राह्मणा;

पभिन्नं कुञ्जरं दन्तिं, ओपवय्हं गजुत्तमं’’.

१६७१. ‘‘हत्थिक्खन्धतो ओरुय्ह, राजा चागाधिमानसो;

ब्राह्मणानं अदा दानं, सिवीनं रट्ठवड्ढनो’’.

१६७२. ‘‘तदासि यं भिंसनकं, तदासि लोमहंसनं;

हत्थिनागे पदिन्नम्हि, मेदनी सम्पकम्पथ.

१६७३. ‘‘तदासि यं भिंसनकं, तदासि लोमहंसनं;

हत्थिनागे पदिन्नम्हि, खुब्भित्थ नगरं तदा.

१६७४. ‘‘समाकुलं पुरं आसि, घोसो च विपुलो महा;

हत्थिनागे पदिन्नम्हि, सिवीनं रट्ठवड्ढने’’.

१६७५. ‘‘उग्गा च राजपुत्ता च, वेसियाना च ब्राह्मणा;

हत्थारोहा अनीकट्ठा, रथिका पत्तिकारका.

१६७६. ‘‘केवलो चापि निगमो, सिवयो च समागता;

दिस्वा नागं नीयमानं, ते रञ्ञो पटिवेदयुं.

१६७७. ‘‘विधमं देव ते रट्ठं, पुत्तो वेस्सन्तरो तव;

कथं नो हत्थिनं दज्जा, नागं रट्ठस्स पूजितं.

१६७८. ‘‘कथं नो कुञ्जरं दज्जा, ईसादन्तं उरूळ्हवं;

खेत्तञ्ञुं सब्बयुद्धानं, सब्बसेतं गजुत्तमं.

१६७९. ‘‘पण्डुकम्बलसञ्छन्नं, पभिन्नं सत्तुमद्दनं;

दन्तिं सवाळबीजनिं, सेतं केलाससादिसं.

१६८०. ‘‘ससेतच्छत्तं सउपाधेय्यं, साथब्बनं सहत्थिपं;

अग्गयानं राजवाहिं, ब्राह्मणानं अदा गजं [धनं (सी. पी.), दानं (स्या.)].

१६८१. ‘‘अन्नं पानञ्च यो [सो (सी. स्या. क.)] दज्जा, वत्थसेनासनानि च;

एतं खो दानं पतिरूपं, एतं खो ब्राह्मणारहं.

१६८२. ‘‘अयं ते वंसराजा नो, सिवीनं रट्ठवड्ढनो [रट्ठवड्ढनं (सी.), रट्ठवड्ढन (पी.)];

कथं वेस्सन्तरो पुत्तो, गजं भाजेति सञ्जय.

१६८३. ‘‘सचे त्वं न करिस्ससि, सिवीनं वचनं इदं;

मञ्ञे तं सह पुत्तेन, सिवी हत्थे करिस्सरे’’.

१६८४. ‘‘कामं जनपदो मासि, रट्ठञ्चापि विनस्सतु;

नाहं सिवीनं वचना, राजपुत्तं अदूसकं;

पब्बाजेय्यं सका रट्ठा, पुत्तो हि मम ओरसो.

१६८५. ‘‘कामं जनपदो मासि, रट्ठञ्चापि विनस्सतु;

नाहं सिवीनं वचना, राजपुत्तं अदूसकं;

पब्बाजेय्यं सका रट्ठा, पुत्तो हि मम अत्रजो.

१६८६. ‘‘न चाहं तस्मिं दुब्भेय्यं, अरियसीलवतो हि सो;

असिलोकोपि मे अस्स, पापञ्च पसवे बहुं;

कथं वेस्सन्तरं पुत्तं, सत्थेन घातयामसे’’.

१६८७. ‘‘मा नं दण्डेन सत्थेन, न हि सो बन्धनारहो;

पब्बाजेहि च नं रट्ठा, वङ्के वसतु पब्बते’’.

१६८८. ‘‘एसो चे सिवीनं छन्दो, छन्दं न पनुदामसे;

इमं सो वसतु रत्तिं, कामे च परिभुञ्जतु.

१६८९. ‘‘ततो रत्या विवसाने, सूरियस्सुग्गमनं पति [सूरियुग्गमने सति (क.)];

समग्गा सिवयो हुत्वा, रट्ठा पब्बाजयन्तु नं’’.

१६९०. ‘‘उट्ठेहि कत्ते तरमानो, गन्त्वा वेस्सन्तरं वद;

सिवयो देव ते कुद्धा, नेगमा च समागता.

१६९१. ‘‘उग्गा च राजपुत्ता च, वेसियाना च ब्राह्मणा;

हत्थारोहा अनीकट्ठा, रथिका पत्तिकारका;

केवलो चापि निगमो, सिवयो च समागता.

१६९२. ‘‘अस्मा रत्या विवसाने, सूरियस्सुग्गमनं पति;

समग्गा सिवयो हुत्वा, रट्ठा पब्बाजयन्ति तं.

१६९३. ‘‘स कत्ता तरमानोव, सिविराजेन पेसितो;

आमुत्तहत्थाभरणा, सुवत्थो चन्दनभूसितो.

१६९४. ‘‘सीसं न्हातो उदके सो, आमुत्तमणिकुण्डलो;

उपागमि पुरं रम्मं, वेस्सन्तरनिवेसनं.

१६९५. ‘‘तत्थद्दस कुमारं सो, रममानं सके पुरे;

परिकिण्णं अमच्चेहि, तिदसानंव वासवं.

१६९६. ‘‘सो तत्थ गन्त्वा तरमानो, कत्ता वेस्सन्तरंब्रवि;

दुक्खं ते वेदयिस्सामि, मा मे कुज्झि रथेसभ.

१६९७. ‘‘वन्दित्वा रोदमानो सो, कत्ता राजानमब्रवि;

भत्ता मेसि महाराज, सब्बकामरसाहरो.

१६९८. ‘‘दुक्खं ते वेदयिस्सामि, तत्थ अस्सासयन्तु मं;

सिवयो देव ते कुद्धा, नेगमा च समागता.

१६९९. ‘‘उग्गा च राजपुत्ता च, वेसियाना च ब्राह्मणा;

हत्थारोहा अनीकट्ठा, रथिका पत्तिकारका;

केवलो चापि निगमो, सिवयो च समागता.

१७००. ‘‘अस्मा रत्या विवसाने, सूरियस्सुग्गमनं पति;

समग्गा सिवयो हुत्वा, रट्ठा पब्बाजयन्ति तं’’.

१७०१. ‘‘किस्मिं मे सिवयो कुद्धा, नाहं पस्सामि दुक्कटं;

तं मे कत्ते वियाचिक्ख, कस्मा पब्बाजयन्ति मं’’.

१७०२. ‘‘उग्गा च राजपुत्ता च, वेसियाना च ब्राह्मणा;

हत्थारोहा अनीकट्ठा, रथिका पत्तिकारका;

नागदानेन खिय्यन्ति, तस्मा पब्बाजयन्ति तं’’.

१७०३. ‘‘हदयं चक्खुम्पहं दज्जं, किं मे बाहिरकं धनं;

हिरञ्ञं वा सुवण्णं वा, मुत्ता वेळुरिया मणि.

१७०४. ‘‘दक्खिणं वापहं बाहुं, दिस्वा याचकमागते;

ददेय्यं न विकम्पेय्यं, दाने मे रमते मनो.

१७०५. ‘‘कामं मं सिवयो सब्बे, पब्बाजेन्तु हनन्तु वा;

नेव दाना विरमिस्सं, कामं छिन्दन्तु सत्तधा’’.

१७०६. ‘‘एवं तं सिवयो आहु, नेगमा च समागता;

कोन्तिमाराय तीरेन, गिरिमारञ्जरं पति;

येन पब्बाजिता यन्ति, तेन गच्छतु सुब्बतो’’.

१७०७. ‘‘सोहं तेन गमिस्सामि, येन गच्छन्ति दूसका;

रत्तिन्दिवं मे खमथ, याव दानं ददामहं’’.

१७०८. ‘‘आमन्तयित्थ राजानं, मद्दिं सब्बङ्गसोभनं;

यं ते किञ्चि मया दिन्नं, धनं धञ्ञञ्च विज्जति.

१७०९. ‘‘हिरञ्ञं वा सुवण्णं वा, मुत्ता वेळुरिया बहू;

सब्बं तं निदहेय्यासि, यञ्च ते पेत्तिकं धनं.

१७१०. ‘‘तमब्रवि राजपुत्ती, मद्दी सब्बङ्गसोभना;

कुहिं देव निदहामि, तं मे अक्खाहि पुच्छितो’’.

१७११. ‘‘सीलवन्तेसु दज्जासि, दानं मद्दि यथारहं;

न हि दाना परं अत्थि, पतिट्ठा सब्बपाणिनं.

१७१२. ‘‘पुत्तेसु मद्दि दयेसि, सस्सुया ससुरम्हि च;

यो च तं भत्ता मञ्ञेय्य, सक्कच्चं तं उपट्ठहे.

१७१३. ‘‘नो चे तं भत्ता मञ्ञेय्य, मया विप्पवसेन ते;

अञ्ञं भत्तारं परियेस, मा किसित्थो [मा किलित्थ (सी. पी.)] मया विना’’.

१७१४. ‘‘अहञ्हि वनं गच्छामि, घोरं वाळमिगायुतं;

संसयो जीवितं मय्हं, एककस्स ब्रहावने’’.

१७१५. ‘‘तमब्रवि राजपुत्ती, मद्दी सब्बङ्गसोभना;

‘‘अभुम्मे कथं नु भणसि, पापकं वत भाससि.

१७१६. ‘‘नेस धम्मो महाराज, यं त्वं गच्छेय्य एकको;

अहम्पि तेन गच्छामि, येन गच्छसि खत्तिय.

१७१७. ‘‘मरणं वा तया सद्धिं, जीवितं वा तया विना;

तदेव मरणं सेय्यो, यं चे जीवे तया विना.

१७१८. ‘‘अग्गिं उज्जालयित्वान [निज्जालयित्वान (सी. पी.)], एकजालसमाहितं;

तत्थ मे [तत्थेव (स्या. क.)] मरणं सेय्यो, यं चे जीवे तया विना.

१७१९. ‘‘यथा आरञ्ञकं नागं, दन्तिं अन्वेति हत्थिनी;

जेस्सन्तं गिरिदुग्गेसु, समेसु विसमेसु च.

१७२०. ‘‘एवं तं अनुगच्छामि, पुत्ते आदाय पच्छतो;

सुभरा ते भविस्सामि, न ते हेस्सामि दुब्भरा.

१७२१. ‘‘इमे कुमारे पस्सन्तो, मञ्जुके पियभाणिने;

आसीने [आसने (क.)] वनगुम्बस्मिं, न रज्जस्स सरिस्ससि.

१७२२. ‘‘इमे कुमारे पस्सन्तो, मञ्जुके पियभाणिने;

कीळन्ते वनगुम्बस्मिं, न रज्जस्स सरिस्ससि.

१७२३. ‘‘इमे कुमारे पस्सन्तो, मञ्जुके पियभाणिने;

अस्समे रमणीयम्हि, न रज्जस्स सरिस्ससि.

१७२४. ‘‘इमे कुमारे पस्सन्तो, मञ्जुके पियभाणिने;