५३०. संकिच्चजातकं (२)

६९. ‘‘दिस्वा निसिन्नं राजानं, ब्रह्मदत्तं रथेसभं;

अथस्स पटिवेदेसि, यस्सासि अनुकम्पको.

७०. ‘‘संकिच्चायं अनुप्पत्तो, इसीनं साधुसम्मतो;

तरमानरूपो निय्याहि, खिप्पं पस्स महेसिनं.

७१. ‘‘ततो च राजा तरमानो, युत्तमारुय्ह सन्दनं;

मित्तामच्चपरिब्यूळ्हो [परिब्बूळ्हो (सी. पी.)], अगमासि रथेसभो.

७२. ‘‘निक्खिप्प पञ्च ककुधानि, कासीनं रट्ठवड्ढनो;

वाळबीजनि [वा ळवीजनी (सी. पी.)] मुण्हीसं, खग्गं छत्तञ्चुपाहनं;

७३. ‘‘ओरुय्ह राजा यानम्हा, ठपयित्वा पटिच्छदं;

आसीनं दायपस्सस्मिं, संकिच्चमुपसङ्कमि.

७४. ‘‘उपसङ्कमित्वा सो राजा, सम्मोदि इसिना सह;

तं कथं वीतिसारेत्वा, एकमन्तं उपाविसि.

७५. ‘‘एकमन्तं निसिन्नोव, अथ कालं अमञ्ञथ;

ततो पापानि कम्मानि, पुच्छितुं पटिपज्जथ.

७६. ‘‘इसिं पुच्छाम [पुच्छामि (सी. पी.)] संकिच्चं, इसीनं साधुसम्मतं;

आसीनं दायपस्सस्मिं, इसिसङ्घपुरक्खतं [पुरक्खितं (क.)].

७७. ‘‘कं गतिं पेच्च गच्छन्ति, नरा धम्मातिचारिनो;

अतिचिण्णो मया धम्मो, तं मे अक्खाहि पुच्छितो.

७८. ‘‘इसी अवच संकिच्चो, कासीनं रट्ठवड्ढनं;

आसीनं दायपस्सस्मिं, महाराज सुणोहि मे.

७९. ‘‘उप्पथेन वजन्तस्स, यो मग्गमनुसासति;

तस्स चे वचनं कयिरा, नास्स मग्गेय्य कण्टको.

८०. ‘‘अधम्मं पटिपन्नस्स, यो धम्ममनुसासति;

तस्स चे वचनं कयिरा, न सो गच्छेय्य दुग्गतिं.

८१. ‘‘धम्मो पथो महाराज, अधम्मो पन उप्पथो;

अधम्मो निरयं नेति, धम्मो पापेति सुग्गतिं.

८२. ‘‘अधम्मचारिनो राज, नरा विसमजीविनो;

यं गतिं पेच्च गच्छन्ति, निरये ते सुणोहि मे.

८३. ‘‘सञ्जीवो काळसुत्तो च, सङ्घातो [सङ्खाटो (स्या. क.)] द्वे च रोरुवा;

अथापरो महावीचि, तापनो [तपनो (सी. पी.)] च पतापनो.

८४. ‘‘इच्चेते अट्ठ निरया, अक्खाता दुरतिक्कमा;

आकिण्णा लुद्दकम्मेहि, पच्चेका सोळसुस्सदा.

८५. ‘‘कदरियतापना [कदरियतपना (सी. पी.)] घोरा, अच्चिमन्तो [अच्चिमन्ता (पी.)] महब्भया;

लोमहंसनरूपा च, भेस्मा पटिभया दुखा.

८६. ‘‘चतुक्कण्णा चतुद्वारा, विभत्ता भागसो मिता;

अयोपाकारपरियन्ता, अयसा पटिकुज्जिता.

८७. ‘‘तेसं अयोमया भूमि, जलिता तेजसा युता;

समन्ता योजनसतं, फुटा [फरित्वा (अ. नि. ३.३६; पे. व. ७१)] तिट्ठन्ति सब्बदा.

८८. ‘‘एते पतन्ति निरये, उद्धंपादा अवंसिरा;

इसीनं अतिवत्तारो, सञ्ञतानं तपस्सिनं.

८९. ‘‘ते भूनहुनो पच्चन्ति, मच्छा बिलकता यथा;

संवच्छरे असङ्खेय्ये, नरा किब्बिसकारिनो.

९०. ‘‘डय्हमानेन गत्तेन, निच्चं सन्तरबाहिरं;

निरया नाधिगच्छन्ति, द्वारं निक्खमनेसिनो.

९१. ‘‘पुरत्थिमेन धावन्ति, ततो धावन्ति पच्छतो;

उत्तरेनपि धावन्ति, ततो धावन्ति दक्खिणं;

यं यञ्हि द्वारं गच्छन्ति, तं तदेव पिधीयरे [पिथिय्यति (सी.), पिथिय्यरे (स्या.), पिथीयरे (पी.)].

९२. ‘‘बहूनि वस्ससहस्सानि, जना निरयगामिनो;

बाहा पग्गय्ह कन्दन्ति, पत्वा दुक्खं अनप्पकं.

९३. ‘‘आसीविसंव कुपितं, तेजस्सिं दुरतिक्कमं;

न साधुरूपे आसीदे, सञ्ञतानं तपस्सिनं.

९४. ‘‘अतिकायो महिस्सासो, अज्जुनो केककाधिपो;

सहस्सबाहु उच्छिन्नो, इसिमासज्ज गोतमं.

९५. ‘‘अरजं रजसा वच्छं, किसं अवकिरिय दण्डकी;

तालोव मूलतो [समूलो (क.)] छिन्नो, स राजा विभवङ्गतो.

९६. ‘‘उपहच्च मनं मज्झो [मेज्झो (क.)], मातङ्गस्मिं यसस्सिने;

सपारिसज्जो उच्छिन्नो, मज्झारञ्ञं तदा अहु.

९७. ‘‘कण्हदीपायनासज्ज, इसिं अन्धकवेण्डयो [वेण्हुयो (सी. पी.), पिण्हयो (?)];

अञ्ञोञ्ञं [अञ्ञमञ्ञं (सी. पी.)] मुसला [मुसले (सी. स्या. पी.)] हन्त्वा, सम्पत्ता यमसाधनं [यमसादनं (पी.)].

९८. ‘‘अथायं इसिना सत्तो, अन्तलिक्खचरो पुरे;

पावेक्खि पथविं [पठविं (सी. स्या. पी.)] चेच्चो, हीनत्तो पत्तपरियायं.

९९. ‘‘तस्मा हि छन्दागमनं, नप्पसंसन्ति पण्डिता;

अदुट्ठचित्तो भासेय्य, गिरं सच्चूपसंहितं.

१००. ‘‘मनसा चे पदुट्ठेन, यो नरो पेक्खते मुनिं;

विज्जाचरणसम्पन्नं, गन्ता सो निरयं अधो.

१०१. ‘‘ये वुड्ढे [वद्धे (क.)] परिभासन्ति, फरुसूपक्कमा जना;

अनपच्चा अदायादा, तालवत्थु [तालवत्थू (स्या.), तालावत्थु (पी.)] भवन्ति ते.

१०२. ‘‘यो च पब्बजितं हन्ति, कतकिच्चं महेसिनं;

स काळसुत्ते निरये, चिररत्ताय पच्चति.

१०३. ‘‘यो च राजा अधम्मट्ठो, रट्ठविद्धंसनो मगो [चुतो (सी.)];

तापयित्वा जनपदं, तापने पेच्च पच्चति.

१०४. ‘‘सो च वस्ससहस्सानि [वस्ससहस्सानं (सी. स्या.)], सतं दिब्बानि पच्चति;

अच्चिसङ्घपरेतो सो, दुक्खं वेदेति वेदनं.

१०५. ‘‘तस्स अग्गिसिखा काया, निच्छरन्ति पभस्सरा;

तेजोभक्खस्स गत्तानि, लोमेहि च [लोमग्गेहि च (सी. स्या. पी.)] नखेहि च.

१०६. ‘‘डय्हमानेन गत्तेन, निच्चं सन्तरबाहिरं;

दुक्खाभितुन्नो नदति, नागो तुत्तट्टितो [तुत्तद्दितो (सी.)] यथा.

१०७. ‘‘यो लोभा पितरं हन्ति, दोसा वा पुरिसाधमो;

स काळसुत्ते निरये, चिररत्ताय पच्चति.

१०८. ‘‘स तादिसो पच्चति लोहकुम्भियं, पक्कञ्च सत्तीहि हनन्ति नित्तचं;

अन्धं करित्वा मुत्तकरीसभक्खं, खारे निमुज्जन्ति तथाविधं नरं.

१०९. ‘‘तत्तं पक्कुथितमयोगुळञ्च [पक्कुधितमयोगुळञ्च (क.)], दीघे च फाले चिररत्ततापिते;

विक्खम्भमादाय विबन्ध [विबद्ध (सी.), विभज्ज (स्या. पी.)] रज्जुभि, विवटे मुखे सम्पविसन्ति [संचवन्ति (सी. स्या. पी.)] रक्खसा.

११०. ‘‘सामा च सोणा सबला च गिज्झा, काकोळसङ्घा च दिजा अयोमुखा;

सङ्गम्म खादन्ति विप्फन्दमानं, जिव्हं विभज्ज विघासं सलोहितं.

१११. ‘‘तं दड्ढतालं परिभिन्नगत्तं, निप्पोथयन्ता अनुविचरन्ति रक्खसा;

रती हि नेसं दुखिनो पनीतरे, एतादिसस्मिं निरये वसन्ति;

ये केचि लोके इध पेत्तिघातिनो.

११२. ‘‘पुत्तो च मातरं हन्त्वा, इतो गन्त्वा यमक्खयं;

भुसमापज्जते दुक्खं, अत्तकम्मफलूपगो.

११३. ‘‘अमनुस्सा अतिबला, हन्तारं जनयन्तिया;

अयोमयेहि वाळेहि [फालेहि (पी.)], पीळयन्ति पुनप्पुनं.

११४. ‘‘तमस्सवं [तं पस्सवं (सी. स्या.), तं पस्सुतं (पी.)] सका गत्ता, रुहिरं [रुधिरं (सी. स्या.)] अत्तसम्भवं;

तम्बलोहविलीनंव, तत्तं पायेन्ति मत्तिघं [मत्तियं (सी.)].

११५. ‘‘जिगुच्छं कुणपं पूतिं, दुग्गन्धं गूथकद्दमं;

पुब्बलोहितसङ्कासं, रहदमोगय्ह [रहदोग्गय्ह (क.)] तिट्ठति.

११६. ‘‘तमेनं किमयो तत्थ, अतिकाया अयोमुखा;

छविं भेत्वान [छेत्वान (सी. पी.)] खादन्ति, संगिद्धा [पगिद्धा (सी. स्या. पी.)] मंसलोहिते.

११७. ‘‘सो च तं निरयं पत्तो, निमुग्गो सतपोरिसं;

पूतिकं कुणपं वाति, समन्ता सतयोजनं.

११८. ‘‘चक्खुमापि हि चक्खूहि, तेन गन्धेन जीयति;

एतादिसं ब्रह्मदत्त, मातुघो लभते दुखं.

११९. ‘‘खुरधारमनुक्कम्म, तिक्खं दुरभिसम्भवं;

पतन्ति गब्भपातियो [गब्भपातिनियो (सी. स्या. पी.)], दुग्गं वेतरणिं [वेत्तरणिं (स्या. क.)] नदिं.

१२०. ‘‘अयोमया सिम्बलियो, सोळसङ्गुलकण्टका;

उभतो अभिलम्बन्ति, दुग्गं वेतरणिं [वेत्तरणिं (स्या. क.)] नदिं.

१२१. ‘‘ते अच्चिमन्तो तिट्ठन्ति, अग्गिक्खन्धाव आरका;

आदित्ता जातवेदेन, उद्धं योजनमुग्गता.

१२२. ‘‘एते वजन्ति [सजन्ति (सी. पी.), पज्जन्ति (स्या.)] निरये, तत्ते तिखिणकण्टके;

नारियो च अतिचारा [अतिचारिनियो (सी. स्या. पी.)], नरा च परदारगू.

१२३. ‘‘ते पतन्ति अधोक्खन्धा, विवत्ता विहता पुथू;

सयन्ति विनिविद्धङ्गा, दीघं जग्गन्ति सब्बदा [संवरिं (सी. पी.)].

१२४. ‘‘ततो रत्या विवसाने [विवसने (सी. स्या. पी.)], महतिं पब्बतूपमं;

लोहकुम्भिं पवज्जन्ति, तत्तं अग्गिसमूदकं.

१२५. ‘‘एवं दिवा च रत्तो च, दुस्सीला मोहपारुता;

अनुभोन्ति सकं कम्मं, पुब्बे दुक्कटमत्तनो.

१२६. ‘‘या च भरिया धनक्कीता, सामिकं अतिमञ्ञति;

सस्सुं वा ससुरं वापि, जेट्ठं वापि ननन्दरं [ननन्दनं (स्या. क.)].

१२७. ‘‘तस्सा वङ्केन जिव्हग्गं, निब्बहन्ति सबन्धनं;

स ब्याममत्तं किमिनं, जिव्हं पस्सति अत्तनि [अत्तनो (सी. स्या.)];

विञ्ञापेतुं न सक्कोति, तापने पेच्च पच्चति.

१२८. ‘‘ओरब्भिका सूकरिका, मच्छिका मिगबन्धका;

चोरा गोघातका लुद्दा, अवण्णे वण्णकारका.

१२९. ‘‘सत्तीहि लोहकूटेहि, नेत्तिंसेहि उसूहि च;

हञ्ञमाना खारनदिं, पपतन्ति [सम्पतन्ति (क.)] अवंसिरा.

१३०. ‘‘सायं पातो कूटकारी, अयोकूटेहि हञ्ञति;

ततो वन्तं दुरत्तानं, परेसं भुञ्जरे [भुञ्जते (सी. स्या. पी.)] सदा.

१३१. ‘‘धङ्का भेरण्डका [भेदण्डका (क.)] गिज्झा, काकोळा च अयोमुखा;

विप्फन्दमानं खादन्ति, नरं किब्बिसकारकं [किब्बिसकारिनं (पी.)].

१३२. ‘‘ये मिगेन मिगं हन्ति, पक्खिं वा पन पक्खिना;

असन्तो रजसा छन्ना, गन्ता [गता (क.)] ते निरयुस्सदं [निरयं अधो (पी.)].

१३३. ‘‘सन्तो च [सन्तोव (स्या.)] उद्धं गच्छन्ति, सुचिण्णेनिध कम्मुना;

सुचिण्णस्स फलं पस्स, सइन्दा [सहिन्दा (सी.)] देवा सब्रह्मका.

१३४. ‘‘तं तं ब्रूमि महाराज, धम्मं रट्ठपती चर;

तथा [तथा तथा (सी. स्या. पी.)] राज चराहि धम्मं, यथा तं सुचिण्णं नानुतप्पेय्य पच्छा’’ति.

संकिच्चजातकं दुतियं.

सट्ठिनिपातं निट्ठितं.