५३०. संकिच्चजातकं (२)
६९. ‘‘दिस्वा निसिन्नं राजानं, ब्रह्मदत्तं रथेसभं;
अथस्स पटिवेदेसि, यस्सासि अनुकम्पको.
७०. ‘‘संकिच्चायं अनुप्पत्तो, इसीनं साधुसम्मतो;
तरमानरूपो निय्याहि, खिप्पं पस्स महेसिनं.
७१. ‘‘ततो च राजा तरमानो, युत्तमारुय्ह सन्दनं;
मित्तामच्चपरिब्यूळ्हो [परिब्बूळ्हो (सी. पी.)], अगमासि रथेसभो.
७२. ‘‘निक्खिप्प पञ्च ककुधानि, कासीनं रट्ठवड्ढनो;
वाळबीजनि [वा ळवीजनी (सी. पी.)] मुण्हीसं, खग्गं छत्तञ्चुपाहनं;
७३. ‘‘ओरुय्ह राजा यानम्हा, ठपयित्वा पटिच्छदं;
आसीनं दायपस्सस्मिं, संकिच्चमुपसङ्कमि.
७४. ‘‘उपसङ्कमित्वा सो राजा, सम्मोदि इसिना सह;
तं कथं वीतिसारेत्वा, एकमन्तं उपाविसि.
७५. ‘‘एकमन्तं निसिन्नोव, अथ कालं अमञ्ञथ;
ततो पापानि कम्मानि, पुच्छितुं पटिपज्जथ.
७६. ‘‘इसिं पुच्छाम [पुच्छामि (सी. पी.)] संकिच्चं, इसीनं साधुसम्मतं;
आसीनं दायपस्सस्मिं, इसिसङ्घपुरक्खतं [पुरक्खितं (क.)].
७७. ‘‘कं गतिं पेच्च गच्छन्ति, नरा धम्मातिचारिनो;
अतिचिण्णो मया धम्मो, तं मे अक्खाहि पुच्छितो.
७८. ‘‘इसी अवच संकिच्चो, कासीनं रट्ठवड्ढनं;
आसीनं दायपस्सस्मिं, महाराज सुणोहि मे.
७९. ‘‘उप्पथेन वजन्तस्स, यो मग्गमनुसासति;
तस्स चे वचनं कयिरा, नास्स मग्गेय्य कण्टको.
८०. ‘‘अधम्मं पटिपन्नस्स, यो धम्ममनुसासति;
तस्स चे वचनं कयिरा, न सो गच्छेय्य दुग्गतिं.
८१. ‘‘धम्मो पथो महाराज, अधम्मो पन उप्पथो;
अधम्मो निरयं नेति, धम्मो पापेति सुग्गतिं.
८२. ‘‘अधम्मचारिनो राज, नरा विसमजीविनो;
यं गतिं पेच्च गच्छन्ति, निरये ते सुणोहि मे.
८३. ‘‘सञ्जीवो काळसुत्तो च, सङ्घातो [सङ्खाटो (स्या. क.)] द्वे च रोरुवा;
अथापरो महावीचि, तापनो [तपनो (सी. पी.)] च पतापनो.
८४. ‘‘इच्चेते अट्ठ निरया, अक्खाता दुरतिक्कमा;
आकिण्णा लुद्दकम्मेहि, पच्चेका सोळसुस्सदा.
८५. ‘‘कदरियतापना [कदरियतपना (सी. पी.)] घोरा, अच्चिमन्तो [अच्चिमन्ता (पी.)] महब्भया;
लोमहंसनरूपा च, भेस्मा पटिभया दुखा.
८६. ‘‘चतुक्कण्णा चतुद्वारा, विभत्ता भागसो मिता;
अयोपाकारपरियन्ता, अयसा पटिकुज्जिता.
८७. ‘‘तेसं अयोमया भूमि, जलिता तेजसा युता;
समन्ता योजनसतं, फुटा [फरित्वा (अ. नि. ३.३६; पे. व. ७१)] तिट्ठन्ति सब्बदा.
८८. ‘‘एते पतन्ति निरये, उद्धंपादा अवंसिरा;
इसीनं अतिवत्तारो, सञ्ञतानं तपस्सिनं.
८९. ‘‘ते भूनहुनो पच्चन्ति, मच्छा बिलकता यथा;
संवच्छरे असङ्खेय्ये, नरा किब्बिसकारिनो.
९०. ‘‘डय्हमानेन गत्तेन, निच्चं सन्तरबाहिरं;
निरया नाधिगच्छन्ति, द्वारं निक्खमनेसिनो.
९१. ‘‘पुरत्थिमेन धावन्ति, ततो धावन्ति पच्छतो;
उत्तरेनपि धावन्ति, ततो धावन्ति दक्खिणं;
यं यञ्हि द्वारं गच्छन्ति, तं तदेव पिधीयरे [पिथिय्यति (सी.), पिथिय्यरे (स्या.), पिथीयरे (पी.)].
९२. ‘‘बहूनि वस्ससहस्सानि, जना निरयगामिनो;
बाहा पग्गय्ह कन्दन्ति, पत्वा दुक्खं अनप्पकं.
९३. ‘‘आसीविसंव कुपितं, तेजस्सिं दुरतिक्कमं;
न साधुरूपे आसीदे, सञ्ञतानं तपस्सिनं.
९४. ‘‘अतिकायो महिस्सासो, अज्जुनो केककाधिपो;
सहस्सबाहु उच्छिन्नो, इसिमासज्ज गोतमं.
९५. ‘‘अरजं रजसा वच्छं, किसं अवकिरिय दण्डकी;
तालोव मूलतो [समूलो (क.)] छिन्नो, स राजा विभवङ्गतो.
९६. ‘‘उपहच्च मनं मज्झो [मेज्झो (क.)], मातङ्गस्मिं यसस्सिने;
सपारिसज्जो उच्छिन्नो, मज्झारञ्ञं तदा अहु.
९७. ‘‘कण्हदीपायनासज्ज, इसिं अन्धकवेण्डयो [वेण्हुयो (सी. पी.), पिण्हयो (?)];
अञ्ञोञ्ञं [अञ्ञमञ्ञं (सी. पी.)] मुसला [मुसले (सी. स्या. पी.)] हन्त्वा, सम्पत्ता यमसाधनं [यमसादनं (पी.)].
९८. ‘‘अथायं इसिना सत्तो, अन्तलिक्खचरो पुरे;
पावेक्खि पथविं [पठविं (सी. स्या. पी.)] चेच्चो, हीनत्तो पत्तपरियायं.
९९. ‘‘तस्मा हि छन्दागमनं, नप्पसंसन्ति पण्डिता;
अदुट्ठचित्तो भासेय्य, गिरं सच्चूपसंहितं.
१००. ‘‘मनसा चे पदुट्ठेन, यो नरो पेक्खते मुनिं;
विज्जाचरणसम्पन्नं, गन्ता सो निरयं अधो.
१०१. ‘‘ये वुड्ढे [वद्धे (क.)] परिभासन्ति, फरुसूपक्कमा जना;
अनपच्चा अदायादा, तालवत्थु [तालवत्थू (स्या.), तालावत्थु (पी.)] भवन्ति ते.
१०२. ‘‘यो च पब्बजितं हन्ति, कतकिच्चं महेसिनं;
स काळसुत्ते निरये, चिररत्ताय पच्चति.
१०३. ‘‘यो च राजा अधम्मट्ठो, रट्ठविद्धंसनो मगो [चुतो (सी.)];
तापयित्वा जनपदं, तापने पेच्च पच्चति.
१०४. ‘‘सो च वस्ससहस्सानि [वस्ससहस्सानं (सी. स्या.)], सतं दिब्बानि पच्चति;
अच्चिसङ्घपरेतो सो, दुक्खं वेदेति वेदनं.
१०५. ‘‘तस्स अग्गिसिखा काया, निच्छरन्ति पभस्सरा;
तेजोभक्खस्स गत्तानि, लोमेहि च [लोमग्गेहि च (सी. स्या. पी.)] नखेहि च.
१०६. ‘‘डय्हमानेन गत्तेन, निच्चं सन्तरबाहिरं;
दुक्खाभितुन्नो नदति, नागो तुत्तट्टितो [तुत्तद्दितो (सी.)] यथा.
१०७. ‘‘यो लोभा पितरं हन्ति, दोसा वा पुरिसाधमो;
स काळसुत्ते निरये, चिररत्ताय पच्चति.
१०८. ‘‘स तादिसो पच्चति लोहकुम्भियं, पक्कञ्च सत्तीहि हनन्ति नित्तचं;
अन्धं करित्वा मुत्तकरीसभक्खं, खारे निमुज्जन्ति तथाविधं नरं.
१०९. ‘‘तत्तं पक्कुथितमयोगुळञ्च [पक्कुधितमयोगुळञ्च (क.)], दीघे च फाले चिररत्ततापिते;
विक्खम्भमादाय विबन्ध [विबद्ध (सी.), विभज्ज (स्या. पी.)] रज्जुभि, विवटे मुखे सम्पविसन्ति [संचवन्ति (सी. स्या. पी.)] रक्खसा.
११०. ‘‘सामा च सोणा सबला च गिज्झा, काकोळसङ्घा च दिजा अयोमुखा;
सङ्गम्म खादन्ति विप्फन्दमानं, जिव्हं विभज्ज विघासं सलोहितं.
१११. ‘‘तं दड्ढतालं परिभिन्नगत्तं, निप्पोथयन्ता अनुविचरन्ति रक्खसा;
रती हि नेसं दुखिनो पनीतरे, एतादिसस्मिं निरये वसन्ति;
ये केचि लोके इध पेत्तिघातिनो.
११२. ‘‘पुत्तो च मातरं हन्त्वा, इतो गन्त्वा यमक्खयं;
भुसमापज्जते दुक्खं, अत्तकम्मफलूपगो.
११३. ‘‘अमनुस्सा अतिबला, हन्तारं जनयन्तिया;
अयोमयेहि वाळेहि [फालेहि (पी.)], पीळयन्ति पुनप्पुनं.
११४. ‘‘तमस्सवं [तं पस्सवं (सी. स्या.), तं पस्सुतं (पी.)] सका गत्ता, रुहिरं [रुधिरं (सी. स्या.)] अत्तसम्भवं;
तम्बलोहविलीनंव, तत्तं पायेन्ति मत्तिघं [मत्तियं (सी.)].
११५. ‘‘जिगुच्छं कुणपं पूतिं, दुग्गन्धं गूथकद्दमं;
पुब्बलोहितसङ्कासं, रहदमोगय्ह [रहदोग्गय्ह (क.)] तिट्ठति.
११६. ‘‘तमेनं किमयो तत्थ, अतिकाया अयोमुखा;
छविं भेत्वान [छेत्वान (सी. पी.)] खादन्ति, संगिद्धा [पगिद्धा (सी. स्या. पी.)] मंसलोहिते.
११७. ‘‘सो च तं निरयं पत्तो, निमुग्गो सतपोरिसं;
पूतिकं कुणपं वाति, समन्ता सतयोजनं.
११८. ‘‘चक्खुमापि हि चक्खूहि, तेन गन्धेन जीयति;
एतादिसं ब्रह्मदत्त, मातुघो लभते दुखं.
११९. ‘‘खुरधारमनुक्कम्म, तिक्खं दुरभिसम्भवं;
पतन्ति गब्भपातियो [गब्भपातिनियो (सी. स्या. पी.)], दुग्गं वेतरणिं [वेत्तरणिं (स्या. क.)] नदिं.
१२०. ‘‘अयोमया सिम्बलियो, सोळसङ्गुलकण्टका;
उभतो अभिलम्बन्ति, दुग्गं वेतरणिं [वेत्तरणिं (स्या. क.)] नदिं.
१२१. ‘‘ते अच्चिमन्तो तिट्ठन्ति, अग्गिक्खन्धाव आरका;
आदित्ता जातवेदेन, उद्धं योजनमुग्गता.
१२२. ‘‘एते वजन्ति [सजन्ति (सी. पी.), पज्जन्ति (स्या.)] निरये, तत्ते तिखिणकण्टके;
नारियो च अतिचारा [अतिचारिनियो (सी. स्या. पी.)], नरा च परदारगू.
१२३. ‘‘ते पतन्ति अधोक्खन्धा, विवत्ता विहता पुथू;
सयन्ति विनिविद्धङ्गा, दीघं जग्गन्ति सब्बदा [संवरिं (सी. पी.)].
१२४. ‘‘ततो रत्या विवसाने [विवसने (सी. स्या. पी.)], महतिं पब्बतूपमं;
लोहकुम्भिं पवज्जन्ति, तत्तं अग्गिसमूदकं.
१२५. ‘‘एवं दिवा च रत्तो च, दुस्सीला मोहपारुता;
अनुभोन्ति सकं कम्मं, पुब्बे दुक्कटमत्तनो.
१२६. ‘‘या च भरिया धनक्कीता, सामिकं अतिमञ्ञति;
सस्सुं वा ससुरं वापि, जेट्ठं वापि ननन्दरं [ननन्दनं (स्या. क.)].
१२७. ‘‘तस्सा वङ्केन जिव्हग्गं, निब्बहन्ति सबन्धनं;
स ब्याममत्तं किमिनं, जिव्हं पस्सति अत्तनि [अत्तनो (सी. स्या.)];
विञ्ञापेतुं न सक्कोति, तापने पेच्च पच्चति.
१२८. ‘‘ओरब्भिका सूकरिका, मच्छिका मिगबन्धका;
चोरा गोघातका लुद्दा, अवण्णे वण्णकारका.
१२९. ‘‘सत्तीहि लोहकूटेहि, नेत्तिंसेहि उसूहि च;
हञ्ञमाना खारनदिं, पपतन्ति [सम्पतन्ति (क.)] अवंसिरा.
१३०. ‘‘सायं पातो कूटकारी, अयोकूटेहि हञ्ञति;
ततो वन्तं दुरत्तानं, परेसं भुञ्जरे [भुञ्जते (सी. स्या. पी.)] सदा.
१३१. ‘‘धङ्का भेरण्डका [भेदण्डका (क.)] गिज्झा, काकोळा च अयोमुखा;
विप्फन्दमानं खादन्ति, नरं किब्बिसकारकं [किब्बिसकारिनं (पी.)].
१३२. ‘‘ये मिगेन मिगं हन्ति, पक्खिं वा पन पक्खिना;
असन्तो रजसा छन्ना, गन्ता [गता (क.)] ते निरयुस्सदं [निरयं अधो (पी.)].
१३३. ‘‘सन्तो च [सन्तोव (स्या.)] उद्धं गच्छन्ति, सुचिण्णेनिध कम्मुना;
सुचिण्णस्स फलं पस्स, सइन्दा [सहिन्दा (सी.)] देवा सब्रह्मका.
१३४. ‘‘तं तं ब्रूमि महाराज, धम्मं रट्ठपती चर;
तथा [तथा तथा (सी. स्या. पी.)] राज चराहि धम्मं, यथा तं सुचिण्णं नानुतप्पेय्य पच्छा’’ति.
संकिच्चजातकं दुतियं.
सट्ठिनिपातं निट्ठितं.