१२. द्वादसकनिपातो
४६४. चूळकुणालजातकं (१)
१. लुद्धानं [खुद्दानं (सी. स्या. पी.)] लहुचित्तानं, अकतञ्ञून दुब्भिनं;
नादेवसत्तो पुरिसो, थीनं सद्धातुमरहति.
२. न ता पजानन्ति कतं न किच्चं, न मातरं पितरं भातरं वा;
अनरिया समतिक्कन्तधम्मा, सस्सेव चित्तस्स वसं वजन्ति.
३. चिरानुवुट्ठम्पि [चिरानुवुत्थम्पि (सी. पी.)] पियं मनापं, अनुकम्पकं पाणसमम्पि भत्तुं [सन्तं (सी. स्या. पी.)];
आवासु किच्चेसु च नं जहन्ति, तस्माहमित्थीनं न विस्ससामि.
४. थीनञ्हि चित्तं यथा वानरस्स, कन्नप्पकन्नं यथा रुक्खछाया;
चलाचलं हदयमित्थियानं, चक्कस्स नेमि विय परिवत्तति.
५. यदा ता पस्सन्ति समेक्खमाना, आदेय्यरूपं पुरिसस्स वित्तं;
सण्हाहि वाचाहि नयन्ति मेनं, कम्बोजका जलजेनेव अस्सं.
६. यदा न पस्सन्ति समेक्खमाना, आदेय्यरूपं पुरिसस्स वित्तं;
समन्ततो नं परिवज्जयन्ति, तिण्णो नदीपारगतोव कुल्लं.
७. सिलेसूपमा सिखिरिव सब्बभक्खा, तिक्खमाया नदीरिव सीघसोता;
सेवन्ति हेता पियमप्पियञ्च, नावा यथा ओरकूलं परञ्च.
८. न ता एकस्स न द्विन्नं, आपणोव पसारितो;
यो ता मय्हन्ति मञ्ञेय्य, वातं जालेन बाधये [बन्धये (स्या. क.)].
९. यथा नदी च पन्थो च, पानागारं सभा पपा;
एवं लोकित्थियो नाम, वेला तासं न विज्जति [इमिस्सा गाथाय पुब्बद्धापरद्धं विपरियायेन दिस्सति (क.)].
१०. घतासनसमा एता, कण्हसप्पसिरूपमा;
गावो बहितिणस्सेव, ओमसन्ति वरं वरं.
११. घतासनं कुञ्जरं कण्हसप्पं, मुद्धाभिसित्तं पमदा च सब्बा;
एते नरो निच्चयतो [निच्चयत्तो (सी. पी.)] भजेथ, तेसं हवे दुब्बिदु सब्बभावो [सच्चभावो (स्या.)].
१२. नच्चन्तवण्णा न बहूनं कन्ता, न दक्खिणा पमदा सेवितब्बा;
न परस्स भरिया न धनस्स हेतु, एतित्थियो पञ्च न सेवितब्बाति.
चूळकुणालजातकं पठमं.
४६५. भद्दसालजातकं (२)
१३. का त्वं सुद्धेहि वत्थेहि, अघे वेहायसं [वेहासयं (सी. पी.)] ठिता;
केन त्यास्सूनि वत्तन्ति, कुतो तं भयमागतं.
१४. तवेव देव विजिते, भद्दसालोति मं विदू;
सट्ठि [सट्ठिं (सी. पी.)] वस्ससहस्सानि, तिट्ठतो पूजितस्स मे.
१५. कारयन्ता नगरानि, अगारे च दिसम्पति;
विविधे चापि पासादे, न मं ते अच्चमञ्ञिसुं;
यथेव मं ते पूजेसुं, तथेव त्वम्पि पूजय.
१६. तं इवाहं [तञ्च अहं (सी. स्या. पी.)] न पस्सामि, थूलं कायेन ते दुमं;
आरोहपरिणाहेन, अभिरूपोसि जातिया.
१७. पासादं कारयिस्सामि, एकत्थम्भं मनोरमं;
तत्थ तं उपनेस्सामि, चिरं ते यक्ख जीवितं.
१८. एवं चित्तं उदपादि, सरीरेन विनाभावो;
पुथुसो मं विकन्तित्वा, खण्डसो अवकन्तथ.
१९. अग्गे च छेत्वा मज्झे च, पच्छा मूलम्हि छिन्दथ [मूलञ्च छिन्दथ (सी.), मूलं विछिन्दथ (पी.)];
एवं मे छिज्जमानस्स, न दुक्खं मरणं सिया.
२०. हत्थपादं [हत्थपादे (क.)] यथा छिन्दे [छिन्ने (क.)], कण्णनासञ्च जीवतो;
ततो पच्छा सिरो छिन्दे, तं दुक्खं मरणं सिया.
२१. सुखं नु खण्डसो छिन्नं, भद्दसालवनप्पति;
किं हेतु किं उपादाय, खण्डसो छिन्नमिच्छसि.
२२. यञ्च हेतुमुपादाय, हेतुं धम्मूपसंहितं;
खण्डसो छिन्नमिच्छामि, महाराज सुणोहि मे.
२३. ञाती मे सुखसंवद्धा, मम पस्से निवातजा;
तेपिहं उपहिंसेय्यं, परेसं असुखोचितं.
२४. चेतेय्यरूपं [चेतब्बरूपं (सी. पी.)] चेतेसि, भद्दसालवनप्पति;
हितकामोसि ञातीनं, अभयं सम्म दम्मि तेति.
भद्दसालजातकं दुतियं.
४६६. समुद्दवाणिजजातकं (३)
२५. कसन्ति वपन्ति ते जना, मनुजा कम्मफलूपजीविनो;
नयिमस्स दीपकस्स भागिनो, जम्बुदीपा इदमेव नो वरं.
२६. तिपञ्चरत्तूपगतम्हि चन्दे, वेगो महा हेहिति सागरस्स;
उप्लविस्सं दीपमिमं उळारं, मा वो वधी गच्छथ लेणमञ्ञं.
२७. न जातुयं सागरवारिवेगो, उप्लविस्सं दीपमिमं उळारं;
तं मे निमित्तेहि बहूहि दिट्ठं, मा भेथ किं सोचथ मोदथव्हो [मोदथ वो (क.) ६.३८ मोग्गल्लानसुत्तं पस्सितब्बं].
२८. पहूतभक्खं बहुअन्नपानं, पत्तत्थ आवासमिमं उळारं;
न वो भयं पटिपस्सामि किञ्चि, आपुत्तपुत्तेहि पमोदथव्हो.
२९. यो देवोयं दक्खिणायं [दक्खिणस्सं (सी.)] दिसायं, खेमन्ति पक्कोसति तस्स सच्चं;
न उत्तरो वेदि भयाभयस्स, मा भेथ किं सोचथ मोदथव्हो.
३०. यथा इमे विप्पवदन्ति यक्खा, एको भयं संसति खेममेको;
तदिङ्घ मय्हं वचनं सुणाथ, खिप्पं लहुं मा विनस्सिम्ह सब्बे.
३१. सब्बे समागम्म करोम नावं, दोणिं दळ्हं सब्बयन्तूपपन्नं;
सचे अयं दक्खिणो सच्चमाह, मोघं पटिक्कोसति उत्तरोयं;
सा चेव नो हेहिति आपदत्था, इमञ्च दीपं न परिच्चजेम.
३२. सचे च खो उत्तरो सच्चमाह, मोघं पटिक्कोसति दक्खिणोयं;
तमेव नावं अभिरुय्ह सब्बे, एवं मयं सोत्थि तरेमु पारं.
३३. न वे सुगण्हं पठमेन सेट्ठं, कनिट्ठमापाथगतं गहेत्वा;
यो चीध तच्छं [मज्झं (सी. स्या. पी.)] पविचेय्य गण्हति [गण्हि (क.)], स वे नरो सेट्ठमुपेति ठानं.
३४. यथापि ते सागरवारिमज्झे, सकम्मुना सोत्थि वहिंसु वाणिजा;
अनागतत्थं पटिविज्झियान, अप्पम्पि नाच्चेति स भूरिपञ्ञो.
३५. बाला च मोहेन रसानुगिद्धा, अनागतं अप्पटिविज्झियत्थं;
पच्चुप्पन्ने सीदन्ति अत्थजाते, समुद्दमज्झे यथा ते मनुस्सा.
३६. अनागतं पटिकयिराथ किच्चं, ‘‘मा मं किच्चं किच्चकाले ब्यधेसि’’;
तं तादिसं पटिकत [पटिकतं (क.), पटिगत (सी. अट्ठ.), पटिकच्च (?)] किच्चकारिं, न तं किच्चं किच्चकाले ब्यधेतीति.
समुद्दवाणिजजातकं ततियं.
४६७. कामजातकं (४)
३७. कामं कामयमानस्स, तस्स चे तं समिज्झति;
अद्धा पीतिमनो होति, लद्धा मच्चो यदिच्छति.
३८. कामं कामयमानस्स, तस्स चे तं समिज्झति;
ततो नं अपरं कामे, धम्मे तण्हंव विन्दति.
३९. गवंव सिङ्गिनो सिङ्गं, वड्ढमानस्स वड्ढति;
एवं मन्दस्स पोसस्स, बालस्स अविजानतो;
भिय्यो तण्हा पिपासा च, वड्ढमानस्स वड्ढति.
४०. पथब्या सालियवकं, गवस्सं [गवासं (सी. स्या. पी.)] दासपोरिसं;
दत्वा च [दत्वापि (सी. स्या.), दत्वा वा (पी.)] नालमेकस्स, इति विद्वा [विद्धा (स्या.)] समं चरे.
४१. राजा पसय्ह पथविं विजित्वा, ससागरन्तं महिमावसन्तो;
ओरं समुद्दस्स अतित्तरूपो [अतित्तिरूपो (क.)], पारं समुद्दस्सपि पत्थयेथ.
४२. याव अनुस्सरं कामे, मनसा तित्ति नाज्झगा;
ततो निवत्ता पटिकम्म दिस्वा, ते वे सुतित्ता ये [तित्ता (सी. स्या. पी.)] पञ्ञाय तित्ता.
४३. पञ्ञाय तित्तिनं [तित्तीनं (सी. स्या.)] सेट्ठं, न सो कामेहि तप्पति;
पञ्ञाय तित्तं पुरिसं, तण्हा न कुरुते वसं.
४४. अपचिनेथेव कामानं [कामानि (सी. स्या. पी.)], अप्पिच्छस्स अलोलुपो;
समुद्दमत्तो पुरिसो, न सो कामेहि तप्पति.
४५. रथकारोव चम्मस्स, परिकन्तं उपाहनं;
यं यं चजति [जहति (स्या. क.)] कामानं, तं तं सम्पज्जते सुखं;
सब्बं चे सुखमिच्छेय्य, सब्बे कामे परिच्चजे.
४६. अट्ठ ते भासिता गाथा, सब्बा होन्ति सहस्सियो [सहस्सिया (?) उपरि सुतसोमजातके तथा दिस्सति];
पटिगण्ह महाब्रह्मे, साधेतं तव भासितं.
४७. न मे अत्थो सहस्सेहि, सतेहि नहुतेहि वा;
पच्छिमं भासतो गाथं, कामे मे न रतो मनो.
४८. भद्रको [सद्दो (सी.)] वतायं माणवको, सब्बलोकविदू मुनि;
यो इमं तण्हं [यो तण्हं (सी. स्या.)] दुक्खजननिं, परिजानाति पण्डितोति.
कामजातकं चतुत्थं.
४६८. जनसन्धजातकं (५)
४९. दस खलु इमानि [खलुमानि (स्या.)] ठानानि, यानि पुब्बे अकरित्वा;
स पच्छा मनुतप्पति, इच्चेवाह [इच्चाह राजा (सी. स्या. पी.)] जनसन्धो.
५०. अलद्धा वित्तं तप्पति, पुब्बे असमुदानितं;
न पुब्बे धनमेसिस्सं, इति पच्छानुतप्पति.
५१. सक्यरूपं पुरे सन्तं, मया सिप्पं न सिक्खितं;
किच्छा वुत्ति असिप्पस्स, इति पच्छानुतप्पति.
५२. कूटवेदी पुरे आसिं, पिसुणो पिट्ठिमंसिको;
चण्डो च फरुसो चापि [चासिं (सी. स्या. पी.)], इति पच्छानुतप्पति.
५३. पाणातिपाती पुरे आसिं, लुद्दो चापि [चासिं (सी. पी.)] अनारियो;
भूतानं नापचायिस्सं, इति पच्छानुतप्पति.
५४. बहूसु वत सन्तीसु, अनापादासु इत्थिसु;
परदारं असेविस्सं, इति पच्छानुतप्पति.
५५. बहुम्हि वत सन्तम्हि, अन्नपाने उपट्ठिते;
न पुब्बे अददं [अददिं (सी.)] दानं, इति पच्छानुतप्पति.
५६. मातरं पितरञ्चापि, जिण्णकं गतयोब्बनं [जिण्णके गतयोब्बने (सी. स्या. पी.)];
पहु सन्तो न पोसिस्सं, इति पच्छानुतप्पति.
५७. आचरियमनुसत्थारं, सब्बकामरसाहरं;
पितरं अतिमञ्ञिस्सं, इति पच्छानुतप्पति.
५८. समणे ब्राह्मणे चापि, सीलवन्ते बहुस्सुते;
न पुब्बे पयिरुपासिस्सं, इति पच्छानुतप्पति.
५९. साधु होति तपो चिण्णो, सन्तो च पयिरुपासितो;
न च पुब्बे तपो चिण्णो, इति पच्छानुतप्पति.
६०. यो च एतानि ठानानि, योनिसो पटिपज्जति;
करं पुरिसकिच्चानि, स पच्छा नानुतप्पतीति.
जनसन्धजातकं पञ्चमं.
४६९. महाकण्हजातकं (६)
६१. कण्हो कण्हो च घोरो च, सुक्कदाठो पभासवा [पतापवा (सी. स्या. पी.)];
बद्धो पञ्चहि रज्जूहि, किं रवि [धीर (सी. पी.), वीर (स्या.)] सुनखो तव.
६२. नायं मिगानमत्थाय, उसीनक [उसीनर (सी. पी.), उसीन्नर (स्या.)] भविस्सति;
मनुस्सानं अनयो हुत्वा, तदा कण्हो पमोक्खति.
६३. पत्तहत्था समणका, मुण्डा सङ्घाटिपारुता;
नङ्गलेहि कसिस्सन्ति, तदा कण्हो पमोक्खति.
६४. तपस्सिनियो [तपनीया (क.) दुतियन्तपदानि हेतानि] पब्बजिता, मुण्डा सङ्घाटिपारुता;
यदा लोके गमिस्सन्ति, तदा कण्हो पमोक्खति.
६५. दीघोत्तरोट्ठा जटिला, पङ्कदन्ता रजस्सिरा;
इणं चोदाय [वोदाय (सी. पी.), चोदय (स्या.)] गच्छन्ति, तदा कण्हो पमोक्खति.
६६. अधिच्च वेदे [वेदं (क.)] सावित्तिं, यञ्ञतन्तञ्च [तन्त्रञ्च (सी. स्या. पी.)] ब्राह्मणा;
भतिकाय यजिस्सन्ति, तदा कण्हो पमोक्खति.
६७. मातरं पितरञ्चापि, जिण्णकं गतयोब्बनं;
पहू सन्तो [सन्ता (सी.)] न भरन्ति, तदा कण्हो पमोक्खति.