११. एकादसकनिपातो

४५५. मातुपोसकजातकं (१)

१. तस्स नागस्स विप्पवासेन, विरूळ्हा सल्लकी च कुटजा च;

कुरुविन्दकरवीरा [करवरा (सी. स्या.)] तिससामा च, निवाते पुप्फिता च कणिकारा.

२. कोचिदेव सुवण्णकायुरा, नागराजं भरन्ति पिण्डेन;

यत्थ राजा राजकुमारो वा, कवचमभिहेस्सति अछम्भितो [असम्भीतो (सी. स्या. पी.)].

३. गण्हाहि नाग कबळं, मा नाग किसको भव;

बहूनि राजकिच्चानि, तानि [यानि (सी. पी.)] नाग करिस्ससि.

४. सा नूनसा कपणिका, अन्धा अपरिणायिका;

खाणुं पादेन घट्टेति, गिरिं चण्डोरणं पति.

५. का नु ते सा महानाग, अन्धा अपरिणायिका;

खाणुं पादेन घट्टेति, गिरिं चण्डोरणं पति.

६. माता मे सा महाराज, अन्धा अपरिणायिका;

खाणुं पादेन घट्टेति, गिरिं चण्डोरणं पति.

७. मुञ्चथेतं महानागं, योयं भरति मातरं;

समेतु मातरा नागो, सह सब्बेहि ञातिभि.

८. मुत्तो च बन्धना नागो, मुत्तमादाय कुञ्जरो [कासिराजेन पेसितो (सी. स्या.), मुत्तो दामातो कुञ्जरो (पी. सी. निय्य)];

मुहुत्तं अस्सासयित्वा [विस्समित्वान (सी.)], अगमा येन पब्बतो.

९. ततो सो नळिनिं [निलिनं (स्या.)] गन्त्वा, सीतं कुञ्जरसेवितं;

सोण्डायूदकमाहत्वा [माहित्वा (स्या. क.)], मातरं अभिसिञ्चथ.

१०. कोय अनरियो देवो, अकालेनपि वस्सति [अकालेन पवस्सति (सी. स्या.), अकालेन’तिवस्सति (पी.)];

गतो मे अत्रजो पुत्तो, यो मय्हं परिचारको.

११. उट्ठेहि अम्म किं सेसि, आगतो त्याहमत्रजो;

मुत्तोम्हि कासिराजेन, वेदेहेन यसस्सिना.

१२. चिरं जीवतु सो राजा, कासीनं रट्ठवड्ढनो;

यो मे पुत्तं पमोचेसि, सदा वुद्धापचायिकन्ति.

मातुपोसकजातकं पठमं.

४५६. जुण्हजातकं (२)

१३. सुणोहि मय्हं वचनं जनिन्द, अत्थेन जुण्हम्हि इधानुपत्तो;

न ब्राह्मणे अद्धिके तिट्ठमाने, गन्तब्ब [गन्तब्य (क.)] माहु द्विपदिन्द [दिपदान (सी. पी.), द्विपदान (स्या.)] सेट्ठ.

१४. सुणोमि तिट्ठामि वदेहि ब्रह्मे, येनासि [येनापि (स्या. क.)] अत्थेन इधानुपत्तो;

कं वा त्वमत्थं मयि पत्थयानो, इधागमा ब्रह्मे तदिङ्घ ब्रूहि.

१५. ददाहि मे गामवरानि पञ्च, दासीसतं सत्त गवंसतानि;

परोसहस्सञ्च सुवण्णनिक्खे, भरिया च मे सादिसी द्वे ददाहि.

१६. तपो नु ते ब्राह्मण भिंसरूपो, मन्ता नु ते ब्राह्मण चित्तरूपा;

यक्खा नु [यक्खा व (सी. पी.)] ते अस्सवा सन्ति केचि, अत्थं वा मे अभिजानासि कत्तं.

१७. न मे तपो अत्थि न चापि मन्ता, यक्खापि मे अस्सवा नत्थि केचि;

अत्थम्पि ते नाभिजानामि कत्तं, पुब्बे च खो [पुब्बेव खो (स्या. क.)] सङ्गतिमत्तमासि.

१८. पठमं इदं दस्सनं जानतो मे, न ताभिजानामि इतो पुरत्था;

अक्खाहि मे पुच्छितो एतमत्थं, कदा कुहिं वा अहु सङ्गमो नो.

१९. गन्धारराजस्स पुरम्हि रम्मे, अवसिम्हसे तक्कसीलायं देव;

तत्थन्धकारम्हि तिमीसिकायं [तिमिस्सिकायं (सी. अट्ठ.), तिमिस्सकायं (स्या.)], अंसेन अंसं समघट्टयिम्ह.

२०. ते तत्थ ठत्वान उभो जनिन्द, साराणियं [सारणीयं (क.)] वीतिसारयिम्ह [वीतिसारिम्ह (सी. स्या. पी.)] तत्थ;

सायेव नो सङ्गतिमत्तमासि, ततो न पच्छा न पुरे अहोसि.

२१. यदा कदाचि मनुजेसु ब्रह्मे, समागमो सप्पुरिसेन होति;

न पण्डिता सङ्गतिसन्थवानि, पुब्बे कतं वापि विनासयन्ति.

२२. बालाव [बाला च (सी. स्या. पी.)] खो सङ्गतिसन्थवानि, पुब्बे कतं वापि विनासयन्ति;

बहुम्पि बालेसु कतं विनस्सति, तथा हि बाला अकतञ्ञुरूपा.

२३. धीरा च खो सङ्गतिसन्थवानि, पुब्बे कतं वापि न नासयन्ति;

अप्पम्पि धीरेसु कतं न नस्सति, तथा हि धीरा सुकतञ्ञुरूपा.

२४. ददामि ते गामवरानि पञ्च, दासीसतं सत्त गवंसतानि;

परोसहस्सञ्च सुवण्णनिक्खे, भरिया च ते सादिसी द्वे ददामि.

२५. एवं सतं होति समेच्च राज, नक्खत्तराजारिव तारकानं;

आपूरती कासिपती तथाहं, तयापि मे सङ्गमो अज्ज लद्धोति.

जुण्हजातकं दुतियं.

४५७. धम्मदेवपुत्तजातकं (३)

२६. यसोकरो पुञ्ञकरोहमस्मि, सदात्थुतो समणब्राह्मणानं;

मग्गारहो देवमनुस्सपूजितो, धम्मो अहं देहि अधम्म मग्गं.

२७. अधम्मयानं दळ्हमारुहित्वा, असन्तसन्तो बलवाहमस्मि;

स किस्स हेतुम्हि तवज्ज दज्जं, मग्गं अहं धम्म अदिन्नपुब्बं.

२८. धम्मो हवे पातुरहोसि पुब्बे, पच्छा अधम्मो उदपादि लोके;

जेट्ठो च सेट्ठो च सनन्तनो च, उय्याहि जेट्ठस्स कनिट्ठ मग्गा.

२९. न याचनाय नपि पातिरूपा, न अरहता [न अरहति (सी. पी.), अरहति (क.)] तेहं ददेय्यं मग्गं;

युद्धञ्च नो होतु उभिन्नमज्ज, युद्धम्हि यो जेस्सति तस्स मग्गो.

३०. सब्बा दिसा अनुविसटोहमस्मि, महब्बलो अमितयसो अतुल्यो;

गुणेहि सब्बेहि उपेतरूपो, धम्मो अधम्म त्वं कथं विजेस्ससि.

३१. लोहेन वे हञ्ञति जातरूपं, न जातरूपेन हनन्ति लोहं;

सचे अधम्मो हञ्छति [हञ्ञति (सी. स्या.), हञ्ञिति (कत्थचि)] धम्ममज्ज, अयो सुवण्णं विय दस्सनेय्यं.

३२. सचे तुवं युद्धबलो अधम्म [युद्धबलो’सि’धम्म (क. सी.), युद्धबलो’स’धम्म (पी.)], न तुय्ह वुड्ढा [वद्धा (सी. पी.)] च गरू च अत्थि;

मग्गञ्च ते दम्मि पियाप्पियेन, वाचादुरुत्तानिपि ते खमामि.

३३. इदञ्च सुत्वा वचनं अधम्मो, अवंसिरो पतितो उद्धपादो;

‘‘युद्धत्थिको चे न लभामि युद्धं’’, एत्तावता होति हतो अधम्मो.

३४. खन्तीबलो युद्धबलं विजेत्वा, हन्त्वा अधम्मं निहनित्व [विहनित्वा (क.)] भूम्या;

पायासि वित्तो [चित्तो (स्या.)] अभिरुय्ह सन्दनं, मग्गेनेव अतिबलो सच्चनिक्कमो.

३५. माता पिता समणब्राह्मणा च, असम्मानिता यस्स सके अगारे;

इधेव निक्खिप्प सरीरदेहं, कायस्स भेदा निरयं वजन्ति ते [वजन्ति (सी. पी.)];

यथा अधम्मो पतितो अवंसिरो.

३६. माता पिता समणब्राह्मणा च, सुसम्मानिता यस्स सके अगारे;

इधेव निक्खिप्प सरीरदेहं, कायस्स भेदा सुगतिं वजन्ति ते;

यथापि धम्मो अभिरुय्ह सन्दनन्ति.

धम्मदेवपुत्तजातकं [धम्मजातकं (सी. पी.)] ततियं.

४५८. उदयजातकं (४)

३७. एका निसिन्ना सुचि सञ्ञतूरू, पासादमारुय्ह अनिन्दितङ्गी;

याचामि तं किन्नरनेत्तचक्खु, इमेकरत्तिं उभयो वसेम.

३८. ओकिण्णन्तरपरिखं, दळ्हमट्टालकोट्ठकं;

रक्खितं खग्गहत्थेहि, दुप्पवेसमिदं पुरं.

३९. दहरस्स युविनो चापि, आगमो च न विज्जति;

अथ केन नु वण्णेन, सङ्गमं इच्छसे मया.

४०. यक्खोहमस्मि कल्याणि, आगतोस्मि तवन्तिके [तवन्तिकं (सी. पी.)];

त्वं मं नन्दय [नन्दस्सु (स्या. क.)] भद्दन्ते, पुण्णकंसं ददामि ते.

४१. देवं व यक्खं अथ वा मनुस्सं, न पत्थये उदयमतिच्च अञ्ञं;

गच्छेव त्वं यक्ख महानुभाव, मा चस्सु गन्त्वा पुनरावजित्थ.

४२. या सा रति उत्तमा कामभोगिनं, यं हेतु सत्ता विसमं चरन्ति;

मा तं रतिं जीयि तुवं सुचिम्हि ते, ददामि ते रूपियं कंसपूरं.

४३. नारिं नरो निज्झपयं धनेन, उक्कंसती यत्थ करोति छन्दं;

विपच्चनीको तव देवधम्मो, पच्चक्खतो थोकतरेन एसि.

४४. आयु च वण्णो च [आयुं च वण्णं च (क. सी. पी.)] मनुस्सलोके, निहीयति मनुजानं सुग्गत्ते;

तेनेव वण्णेन धनम्पि तुय्हं, निहीयति जिण्णतरासि अज्ज.

४५. एवं मे पेक्खमानस्स, राजपुत्ति यसस्सिनि;

हायतेव तव [हायते वत ते (सी. स्या. क.), हायतेव ततो (पी.)] वण्णो, अहोरत्तानमच्चये.

४६. इमिनाव त्वं वयसा, राजपुत्ति सुमेधसे;

ब्रह्मचरियं चरेय्यासि, भिय्यो वण्णवती सिया.

४७. देवा न जीरन्ति यथा मनुस्सा, गत्तेसु तेसं वलियो न होन्ति;

पुच्छामि तं यक्ख महानुभाव, कथं नु देवान [कथं न देवानं (पी.)] सरीरदेहो.

४८. देवा न जीरन्ति यथा मनुस्सा, गत्तेसु तेसं वलियो न होन्ति;

सुवे सुवे भिय्यतरोव [भिय्यतरो च (क.)] तेसं, दिब्बो च वण्णो विपुला च भोगा.

४९. किंसूध भीता जनता अनेका, मग्गो च नेकायतनं पवुत्तो;

पुच्छामि तं यक्ख महानुभाव, कत्थट्ठितो परलोकं न भाये.

५०. वाचं मनञ्च पणिधाय सम्मा, कायेन पापानि अकुब्बमानो;

बहुन्नपानं घरमावसन्तो, सद्धो मुदू संविभागी वदञ्ञू;

सङ्गाहको सखिलो सण्हवाचो, एत्थट्ठितो परलोकं न भाये.

५१. अनुसाससि मं यक्ख, यथा माता यथा पिता;

उळारवण्णं पुच्छामि, को नु त्वमसि सुब्रहा.

५२. उदयोहमस्मि कल्याणि, सङ्करत्ता इधागतो [सङ्गरत्था इधागतो (सी. पी.), सङ्गरत्थायिधागतो (स्या.)];

आमन्त खो तं गच्छामि, मुत्तोस्मि तव सङ्करा [सङ्गरा (सी. स्या. पी.)].

५३. सचे खो त्वं उदयोसि, सङ्करत्ता इधागतो;

अनुसास मं राजपुत्त, यथास्स पुन सङ्गमो.

५४. अतिपतति [अधिपतती (सी. पी.)] वयो खणो तथेव, ठानं नत्थि धुवं चवन्ति सत्ता;

परिजिय्यति अद्धुवं सरीरं, उदये मा पमाद [मा पमादं (सी.)] चरस्सु धम्मं.

५५. कसिणा पथवी धनस्स पूरा, एकस्सेव सिया अनञ्ञधेय्या;

तञ्चापि जहति [जहाति (सी. स्या. पी.), जहाती (?)] अवीतरागो, उदये मा पमाद चरस्सु धम्मं.

५६. माता च पिता च भातरो च, भरिया यापि धनेन होति कीता [भरियापि धनेन होन्ति अतित्ता (क.)];

ते चापि जहन्ति अञ्ञमञ्ञं, उदये मा पमाद चरस्सु धम्मं.

५७. कायो परभोजनन्ति ञत्वा [कायो च परभोजनं विदित्वा (क.)], संसारे सुगतिञ्च दुग्गतिञ्च [सुगती च दुग्गती च (सी. स्या. पी.), सुग्गतिं दुग्गतिञ्च (क.)];

इत्तरवासोति जानियान, उदये मा पमाद चरस्सु धम्मं.

५८. साधु भासतियं [भासतयं (सी. पी.)] यक्खो, अप्पं मच्चान जीवितं;

कसिरञ्च परित्तञ्च, तञ्च दुक्खेन संयुतं;

साहं एका पब्बजिस्सामि, हित्वा कासिं सुरुन्धनन्ति.

उदयजातकं चतुत्थं.

४५९. पानीयजातकं (५)

५९. मित्तो मित्तस्स पानीयं, अदिन्नं परिभुञ्जिसं;

तेन पच्छा विजिगुच्छिं, तं पापं पकतं मया;

मा पुन अकरं पापं, तस्मा पब्बजितो अहं.

६०. परदारञ्च दिस्वान, छन्दो मे उदपज्जथ [उपपज्जथ (स्या. क.)];

तेन पच्छा विजिगुच्छिं, तं पापं पकतं मया;

मा पुन अकरं पापं, तस्मा पब्बजितो अहं.

६१. पितरं मे महाराज, चोरा अगण्हु [अगण्हुं (सी. पी.), अगण्हि (क.)] कानने;

तेसाहं पुच्छितो जानं, अञ्ञथा नं वियाकरिं.

६२. तेन पच्छा विजिगुच्छिं, तं पापं पकतं मया;

मा पुन अकरं पापं, तस्मा पब्बजितो अहं.

६३. पाणातिपातमकरुं, सोमयागे उपट्ठिते;

तेसाहं समनुञ्ञासिं, तेन पच्छा विजिगुच्छिं.

६४. तं पापं पकतं मया, मा पुन अकरं पापं;

तस्मा पब्बजितो अहं.

६५. सुरामेरयमाधुका [मधुका (सी. स्या. पी.)], ये जना पठमासु नो;

बहूनं ते अनत्थाय, मज्जपानमकप्पयुं.

६६. तेसाहं समनुञ्ञासिं, तेन पच्छा विजिगुच्छिं;

तं पापं पकतं मया, मा पुन अकरं पापं;

तस्मा पब्बजितो अहं.

६७. धिरत्थु सुबहू कामे, दुग्गन्धे बहुकण्टके;