(२१-२२) अभिनीलनेत्तगोपखुमलक्खणानि

२२८. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, तथागतो पुरिमं जातिं पुरिमं भवं पुरिमं निकेतं पुब्बे मनुस्सभूतो समानो न च विसटं, न च विसाचि [न च विसाचितं (सी. पी.), न च विसावि (स्या.)], न च पन विचेय्य पेक्खिता, उजुं तथा पसटमुजुमनो, पियचक्खुना बहुजनं उदिक्खिता अहोसि. सो तस्स कम्मस्स कटत्ता…पे… सो ततो चुतो इत्थत्तं आगतो समानो इमानि द्वे महापुरिसलक्खणानि पटिलभति. अभिनीलनेत्तो च होति गोपखुमो च.

‘‘सो तेहि लक्खणेहि समन्नागतो, सचे अगारं अज्झावसति, राजा होति चक्कवत्ती…पे… राजा समानो किं लभति? पियदस्सनो होति बहुनो जनस्स, पियो होति मनापो ब्राह्मणगहपतिकानं नेगमजानपदानं गणकमहामत्तानं अनीकट्ठानं दोवारिकानं अमच्चानं पारिसज्जानं राजूनं भोगियानं कुमारानं. राजा समानो इदं लभति…पे… बुद्धो समानो किं लभति? पियदस्सनो होति बहुनो जनस्स, पियो होति मनापो भिक्खूनं भिक्खुनीनं उपासकानं उपासिकानं देवानं मनुस्सानं असुरानं नागानं गन्धब्बानं. बुद्धो समानो इदं लभति’’. एतमत्थं भगवा अवोच.

२२९. तत्थेतं वुच्चति –

‘‘न च विसटं न च विसाचि [विसाचितं (सी. पी.), विसावि (स्या.)], न च पन विचेय्यपेक्खिता;

उजुं तथा पसटमुजुमनो, पियचक्खुना बहुजनं उदिक्खिता.

‘‘सुगतीसु सो फलविपाकं,

अनुभवति तत्थ मोदति;

इध च पन भवति गोपखुमो,

अभिनीलनेत्तनयनो सुदस्सनो.

‘‘अभियोगिनो च निपुणा,

बहू पन निमित्तकोविदा;

सुखुमनयनकुसला मनुजा,

पियदस्सनोति अभिनिद्दिसन्ति नं.

‘‘पियदस्सनो गिहीपि सन्तो च,

भवति बहुजनपियायितो;

यदि च न भवति गिही समणो होति,

पियो बहूनं सोकनासनो’’ति.