(१७-१९) सीहपुब्बद्धकायादितिलक्खणं

२२४. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, तथागतो पुरिमं जातिं पुरिमं भवं पुरिमं निकेतं पुब्बे मनुस्सभूतो समानो बहुजनस्स अत्थकामो अहोसि हितकामो फासुकामो योगक्खेमकामो – ‘किन्तिमे सद्धाय वड्ढेय्युं, सीलेन वड्ढेय्युं, सुतेन वड्ढेय्युं [सुतेन वड्ढेय्युं, बुद्धिया वड्ढेय्युं (स्या.)], चागेन वड्ढेय्युं, धम्मेन वड्ढेय्युं, पञ्ञाय वड्ढेय्युं, धनधञ्ञेन वड्ढेय्युं, खेत्तवत्थुना वड्ढेय्युं, द्विपदचतुप्पदेहि वड्ढेय्युं, पुत्तदारेहि वड्ढेय्युं, दासकम्मकरपोरिसेहि वड्ढेय्युं, ञातीहि वड्ढेय्युं, मित्तेहि वड्ढेय्युं, बन्धवेहि वड्ढेय्यु’न्ति. सो तस्स कम्मस्स कटत्ता…पे… सो ततो चुतो इत्थत्तं आगतो समानो इमानि तीणि महापुरिसलक्खणानि पटिलभति. सीहपुब्बद्धकायो च होति चितन्तरंसो च समवट्टक्खन्धो च.

‘‘सो तेहि लक्खणेहि समन्नागतो सचे अगारं अज्झावसति, राजा होति चक्कवत्ती…पे… राजा समानो किं लभति? अपरिहानधम्मो होति, न परिहायति धनधञ्ञेन खेत्तवत्थुना द्विपदचतुप्पदेहि पुत्तदारेहि दासकम्मकरपोरिसेहि ञातीहि मित्तेहि बन्धवेहि, न परिहायति सब्बसम्पत्तिया. राजा समानो इदं लभति… बुद्धो समानो किं लभति? अपरिहानधम्मो होति, न परिहायति सद्धाय सीलेन सुतेन चागेन पञ्ञाय, न परिहायति सब्बसम्पत्तिया. बुद्धो समानो इदं लभति’’. एतमत्थं भगवा अवोच.

२२५. तत्थेतं वुच्चति –

‘‘सद्धाय सीलेन सुतेन बुद्धिया,

चागेन धम्मेन बहूहि साधुहि;

धनेन धञ्ञेन च खेत्तवत्थुना,

पुत्तेहि दारेहि चतुप्पदेहि च.

‘‘ञातीहि मित्तेहि च बन्धवेहि च,

बलेन वण्णेन सुखेन चूभयं;

कथं न हायेय्युं परेति इच्छति,

अत्थस्स मिद्धी च [इदं समिद्धञ्च (क.), अद्धं समिद्धञ्च (स्या.)] पनाभिकङ्खति.

‘‘स सीहपुब्बद्धसुसण्ठितो अहु,

समवट्टक्खन्धो च चितन्तरंसो;

पुब्बे सुचिण्णेन कतेन कम्मुना,

अहानियं पुब्बनिमित्तमस्स तं.

‘‘गिहीपि धञ्ञेन धनेन वड्ढति,

पुत्तेहि दारेहि चतुप्पदेहि च;

अकिञ्चनो पब्बजितो अनुत्तरं,

पप्पोति बोधिं असहानधम्मत’’न्ति [सम्बोधिमहानधम्मतन्ति (स्या. क.) टीका ओलोकेतब्बा].