(१५-१६) परिमण्डलअनोनमजण्णुपरिमसनलक्खणानि
२२२. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, तथागतो पुरिमं जातिं पुरिमं भवं पुरिमं निकेतं पुब्बे मनुस्सभूतो समानो महाजनसङ्गहं [महाजनसङ्गाहकं (क.)] समेक्खमानो [समपेक्खमानो (क.)] समं जानाति सामं जानाति, पुरिसं जानाति पुरिसविसेसं जानाति – ‘अयमिदमरहति अयमिदमरहती’ति तत्थ तत्थ पुरिसविसेसकरो अहोसि. सो तस्स कम्मस्स कटत्ता…पे… सो ततो चुतो इत्थत्तं आगतो समानो इमानि द्वे महापुरिसलक्खणानि पटिलभति. निग्रोध परिमण्डलो च होति, ठितकोयेव च अनोनमन्तो उभोहि पाणितलेहि जण्णुकानि परिमसति परिमज्जति.
‘‘सो तेहि लक्खणेहि समन्नागतो सचे अगारं अज्झावसति, राजा होति चक्कवत्ती…पे… राजा समानो किं लभति? अड्ढो होति महद्धनो महाभोगो पहूतजातरूपरजतो पहूतवित्तूपकरणो पहूतधनधञ्ञो परिपुण्णकोसकोट्ठागारो. राजा समानो इदं लभति…पे… बुद्धो समानो किं लभति? अड्ढो होति महद्धनो महाभोगो. तस्सिमानि धनानि होन्ति, सेय्यथिदं, सद्धाधनं सीलधनं हिरिधनं ओत्तप्पधनं सुतधनं चागधनं पञ्ञाधनं. बुद्धो समानो इदं लभति’’. एतमत्थं भगवा अवोच.
२२३. तत्थेतं वुच्चति –
‘‘तुलिय पटिविचय चिन्तयित्वा,
महाजनसङ्गहनं [महाजनं सङ्गाहकं (क.)] समेक्खमानो;
अयमिदमरहति तत्थ तत्थ,
पुरिसविसेसकरो पुरे अहोसि.
‘‘महिञ्च पन [समा च पन (स्या.), स हि च पन (सी. पी.)] ठितो अनोनमन्तो,
फुसति करेहि उभोहि जण्णुकानि;
महिरुहपरिमण्डलो अहोसि,
सुचरितकम्मविपाकसेसकेन.
‘‘बहुविविधनिमित्तलक्खणञ्ञू,
अतिनिपुणा मनुजा ब्याकरिंसु;
बहुविविधा गिहीनं अरहानि,
पटिलभति दहरो सुसु कुमारो.
‘‘इध च महीपतिस्स कामभोगी,
गिहिपतिरूपका बहू भवन्ति;
यदि च जहति सब्बकामभोगं,
लभति अनुत्तरं उत्तमधनग्ग’’न्ति.