(१२) सुखुमच्छविलक्खणं

२१६. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, तथागतो पुरिमं जातिं पुरिमं भवं पुरिमं निकेतं पुब्बे मनुस्सभूतो समानो समणं वा ब्राह्मणं वा उपसङ्कमित्वा परिपुच्छिता अहोसि – ‘‘किं, भन्ते, कुसलं, किं अकुसलं, किं सावज्जं, किं अनवज्जं, किं सेवितब्बं, किं न सेवितब्बं, किं मे करीयमानं दीघरत्तं अहिताय दुक्खाय अस्स, किं वा पन मे करीयमानं दीघरत्तं हिताय सुखाय अस्सा’’ति. सो तस्स कम्मस्स कटत्ता…पे… सो ततो चुतो इत्थत्तं आगतो समानो इमं महापुरिसलक्खणं पटिलभति. सुखुमच्छवि होति, सुखुमत्ता छविया रजोजल्लं काये न उपलिम्पति.

‘‘सो तेन लक्खणेन समन्नागतो सचे अगारं अज्झावसति, राजा होति चक्कवत्ती…पे… राजा समानो किं लभति? महापञ्ञो होति, नास्स होति कोचि पञ्ञाय सदिसो वा सेट्ठो वा कामभोगीनं. राजा समानो इदं लभति… बुद्धो समानो किं लभति? महापञ्ञो होति पुथुपञ्ञो हासपञ्ञो [हासुपञ्ञो (सी. पी.)] जवनपञ्ञो तिक्खपञ्ञो निब्बेधिकपञ्ञो, नास्स होति कोचि पञ्ञाय सदिसो वा सेट्ठो वा सब्बसत्तानं. बुद्धो समानो इदं लभति’’. एतमत्थं भगवा अवोच.

२१७. तत्थेतं वुच्चति –

‘‘पुरे पुरत्था पुरिमासु जातिसु,

अञ्ञातुकामो परिपुच्छिता अहु;

सुस्सूसिता पब्बजितं उपासिता,

अत्थन्तरो अत्थकथं निसामयि.

‘‘पञ्ञापटिलाभगतेन [पञ्ञापटिलाभकतेन (सी. पी.) टीका ओलोकेतब्बा] कम्मुना,

मनुस्सभूतो सुखुमच्छवी अहु;

ब्याकंसु उप्पादनिमित्तकोविदा,

सुखुमानि अत्थानि अवेच्च दक्खिति.

‘‘सचे न पब्बज्जमुपेति तादिसो,

वत्तेति चक्कं पथविं पसासति;

अत्थानुसिट्ठीसु परिग्गहेसु च,

न तेन सेय्यो सदिसो च विज्जति.

‘‘सचे च पब्बज्जमुपेति तादिसो,

नेक्खम्मछन्दाभिरतो विचक्खणो;

पञ्ञाविसिट्ठं लभते अनुत्तरं,

पप्पोति बोधिं वरभूरिमेधसो’’ति.