मक्कटीवत्थुकथा

४०. इदानि यं तं अञ्ञं वत्थु उप्पन्नं, तं दस्सेतुं ‘‘तेन खो पन समयेना’’तिआदिमाह. तत्रायं अनुत्तानपदवण्णना – मक्कटिं आमिसेनाति महावने भिक्खूनं खन्तिमेत्तादिगुणानुभावेन निरासङ्कचित्ता बहू मिगमोरकुक्कुटमक्कटादयो तिरच्छाना पधानागारट्ठानेसु विचरन्ति. तत्र एकं मक्कटिं आमिसेन यागुभत्तखज्जकादिना उपलापेत्वा, सङ्गण्हित्वाति वुत्तं होति. तस्साति भुम्मवचनं. पटिसेवतीति पचुरपटिसेवनो होति; पचुरत्थे हि वत्तमानवचनं. सो भिक्खूति सो मेथुनधम्मपटिसेवनको भिक्खु. सेनासनचारिकं आहिण्डन्ताति ते भिक्खू आगन्तुका बुद्धदस्सनाय आगता पातोव आगन्तुकभत्तानि लभित्वा कतभत्तकिच्चा भिक्खूनं निवासनट्ठानानि पस्सिस्सामाति विचरिंसु. तेन वुत्तं – ‘‘सेनासनचारिकं आहिण्डन्ता’’ति. येन ते भिक्खू तेनुपसङ्कमीति तिरच्छानगता नाम एकभिक्खुना सद्धिं विस्सासं कत्वा अञ्ञेसुपि तादिसञ्ञेव चित्तं उप्पादेन्ति. तस्मा सा मक्कटी येन ते भिक्खू तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा च अत्तनो विस्सासिकभिक्खुस्सेव तेसम्पि तं विकारं दस्सेसि.

छेप्पन्ति नङ्गुट्ठं. ओड्डीति अभिमुखं ठपेसि. निमित्तम्पि अकासीति येन नियामेन याय किरियाय मेथुनाधिप्पायं ते जानन्ति तं अकासीति अत्थो. सो भिक्खूति यस्सायं विहारो. एकमन्तं निलीयिंसूति एकस्मिं ओकासे पटिच्छन्ना अच्छिंसु.

४१. सच्चं, आवुसोति सहोड्ढग्गहितो चोरो विय पच्चक्खं दिस्वा चोदितत्ता ‘‘किं वा मया कत’’न्तिआदीनि वत्तुं असक्कोन्तो ‘‘सच्चं, आवुसो’’ति आह. ननु, आवुसो, तथेव तं होतीति आवुसो यथा मनुस्सित्थिया, ननु तिरच्छानगतित्थियापि तं सिक्खापदं तथेव होति. मनुस्सित्थियापि हि दस्सनम्पि गहणम्पि आमसनम्पि फुसनम्पि घट्टनम्पि दुट्ठुल्लमेव. तिरच्छानगतित्थियापि तं सब्बं दुट्ठुल्लमेव. को एत्थ विसेसो? अलेसट्ठाने त्वं लेसं ओड्डेसीति.

४२. अन्तमसो तिरच्छानगतायपि पाराजिको होति असंवासोति तिरच्छानगतायपि मेथुनं धम्मं पटिसेवित्वा पाराजिको येव होतीति दळ्हतरं सिक्खापदमकासि. दुविधञ्हि सिक्खापदं – लोकवज्जं, पण्णत्तिवज्जञ्च. तत्थ यस्स सचित्तकपक्खे चित्तं अकुसलमेव होति, तं लोकवज्जं नाम. सेसं पण्णत्तिवज्जं. तत्थ लोकवज्जे अनुपञ्ञत्ति उप्पज्जमाना रुन्धन्ती द्वारं पिदहन्ती सोतं पच्छिन्दमाना गाळ्हतरं करोन्ती उप्पज्जति, अञ्ञत्र अधिमाना, अञ्ञत्र सुपिनन्ताति अयं पन वीतिक्कमाभावा अब्बोहारिकत्ता च वुत्ता. पण्णत्तिवज्जे अकते वीतिक्कमे उप्पज्जमाना सिथिलं करोन्ती मोचेन्ती द्वारं ददमाना अपरापरम्पि अनापत्तिं कुरुमाना उप्पज्जति, गणभोजनपरम्परभोजनादीसु अनुपञ्ञत्तियो विय. ‘‘अन्तमसो तङ्खणिकायपी’’ति एवरूपा पन कते वीतिक्कमे उप्पन्नत्ता पञ्ञत्तिगतिकाव होति. इदं पन पठमसिक्खापदं यस्मा लोकवज्जं, न पण्णत्तिवज्जं; तस्मा अयमनुपञ्ञत्ति रुन्धन्ती द्वारं पिदहन्ती सोतं पच्छिन्दमाना गाळ्हतरं करोन्ती उप्पज्जि.

एवं द्वेपि वत्थूनि सम्पिण्डेत्वा मूलच्छेज्जवसेन दळ्हतरं कत्वा पठमपाराजिके पञ्ञत्ते अपरम्पि अनुपञ्ञत्तत्थाय वज्जिपुत्तकवत्थु उदपादि. तस्सुप्पत्तिदस्सनत्थमेतं वुत्तं – ‘‘एवञ्चिदं भगवता भिक्खूनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होती’’ति. तस्सत्थो – भगवता भिक्खूनं इदं सिक्खापदं एवं पञ्ञत्तं होति च इदञ्च अञ्ञम्पि वत्थु उदपादीति.

मक्कटीवत्थुकथा निट्ठिता.